NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------ BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƢỜNG HIỆU ỨNG LAN TOẢ TÀI CHÍNH TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI CÁC QUỐC GIA PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2022 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------ BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƢỜNG HIỆU ỨNG LAN TOẢ TÀI CHÍNH TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI CÁC QUỐC GIA PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á Mã số: CT-2205-163 Chủ nhiệm đề tài: Đào Lê Kiều Oanh Thành viên: Phạm Thị Ngọc Dung Đặng Văn Dân Đỗ Thị Thanh Nhàn Thƣ ký: Nguyễn Thị Minh Châu Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2022 1 HIỆU ỨNG LAN TOẢ TÀI CHÍNH TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID-19: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI CÁC QUỐC GIA PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á Tóm tắt Nghiên cứu này điều tra sự tồn tại và mức độ ảnh hƣởng của sự lan tỏa tài chình giữa thị trƣờng chứng khoán phát triển châu Á và thị trƣờng Bitcoin, cũng nhƣ giữa các thị trƣờng chứng khoán này và thị trƣờng vàng, trong giai đoạn đại dịch Covid-19 toàn cầu. Các hệ số tƣơng quan thay đổi theo thời gian của DCC-GARCH đã đƣợc kiểm tra bằng cách sử dụng dữ liệu hàng ngày từ năm 2016 đến năm 2021. Kết quả thực nghiệm cho thấy, ngoại trừ Nhật Bản, mối tƣơng quan động giữa chứng khoán và Bitcoin tăng đáng kể trong giai đoạn hỗn loạn Covid-19 ở bốn nƣớc châu Á phát triển, trong khi các DCC giữa cổ phiếu và vàng tăng đáng kể ở ba quốc gia, gồm Nhật, Hàn Quốc và Đài Loan, chỉ ra rằng đại dịch Covid-19 toàn cầu đã gây ra sự lan tỏa tài chình dƣới sự thay đổi trong mối tƣơng quan động giữa cổ phiếu và Bitcoin, cũng nhƣ giữa cổ phiếu và vàng ở các quốc gia này. Tuy nhiên, mức độ gia tăng của DCC đối với cặp tài sản bao gồm cổ phiếu-Bitcoin lớn hơn so với cặp cổ phiếu-vàng, ngụ ý rằng Bitcoin đóng một vai trò quan trọng hơn trong việc truyền tải sự lây lan tài chình so với vàng và vàng có tiềm năng lớn hơn để đƣợc coi là một công cụ phòng hộ hoặc trú ẩn an toàn cho các nhà đầu tƣ chứng khoán phát triển ở Châu Á trong bối cảnh đại dịch đang leo thang nhanh chóng này.
Kết quả cũng chỉ ra rằng Bitcoin có thể đƣợc coi là một tài sản phòng hộ mạnh cho thị trƣờng chứng khoán Hàn Quốc, Hồng Kông và Đài Loan, trong khi vàng đƣợc cho là tài sản phòng hộ mạnh cho thị trƣờng chứng khoán tại Nhật Bản, Hồng Kông và Singapore. Đáng chú ý, Bitcoin không hoạt động nhƣ một tài sản trú ẩn an toàn trong thời gian Covid cho tất cả các thị trƣờng chứng khoán phát triển châu Á, trong khi vàng có thể đóng vai trò là nơi trú ẩn an toàn mạnh mẽ cho chứng khoán Hồng Kông và Singapore. Những phát hiện này cung cấp cho các nhà đầu tƣ, cố vấn tài chình và tổ chức tài chình cái nhín sâu sắc, cũng nhƣ các nhà hoạch định chình sách và cơ quan quản lý hƣớng dẫn về cách thức tiền điện tử và vàng phát triển nhƣ một tài sản phòng ngừa rủi ro và trú ẩn an toàn trong thời kỳ hỗn loạn Covid-19. Từ khóa: Sự lây lan, Tiền điện tử, Vàng, chứng khoán, Covid-19 pademic 2 MỤC LỤC CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.
Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu chung. Mục tiêu cụ thể và câu hỏi nghiên cứu.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Cấu trúc nghiên cứu.
12 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HIỆU ỨNG LAN TOẢ. 14 TÀI CHÍNH VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 Các khái niệm liên quan đến bài nghiên cứu. Khái niệm về hiệu ứng lan toả tài chình .2 Khái niệm về đặc tình phòng hộ và hầm trú ẩn an toàn của tài sản .2 Lý thuyết nền của bài nghiên cứu .3 Tổng quan các công trính nghiên cứu trƣớc .1 Tổng quan các công trính nghiên cứu về sự lây lan tài chình .2 Tổng quan các công trính nghiên cứu về tình năng phòng hộ và hầm trú ẩn an toàn của vàng và tiền tệ kỹ thuật số .4 Giả thuyết nghiên cứu. 33 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Dữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Lý thuyết kiểm định ARCH. Dickey-Fuller - Kiểm định nghiệm đơn vị của chuỗi thời gian.
Mô hính DCC-GARCH. 36 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả nghiên cứu. Thảo luận kết quả nghiên cứu.
49 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Gợi ý chình sách. 53 4 DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Mô tả biến .1 :Thống kê mô tả biến.2: Các ƣớc tình tham số cho phƣơng trính trung bính và phƣơng sai của mô hính DCC-GARCH cho cặp Bitcoin-cổ phiếu .3: Các ƣớc lƣợng tham số cho phƣơng trính trung bính và phƣơng sai của mô hính DCC-GARCH cho cặp cổ phiếu vàng .4: DCC giữa Bitcoin và chứng khoán (Bảng A) và DCC giữa vàng và Chứng khoán (Bảng B).5: Kiểm định tài sản trú ẩn an toàn – Bitcoin.6: Kiểm tra tài sản trú ẩn an toàn của Vàng. 49 5 DANH MỤC HÌNH VẼ Hính 1.1: Biến động lợi nhuận của Bitcoin, vàng và chỉ số chứng khoán tại các quốc gia phát triển ở Châu Á trong giai đoạn 2016-2021 .1: Mối tƣơng quan có điều kiện động giữa Bitcoin và cổ phiếu .2: Mối tƣơng quan có điều kiện động giữa vàng và cổ phiếu.
42 6 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay, các rào cản về thƣơng mại và vốn nƣớc ngoài đang dần đƣợc gỡ bỏ, cùng với cuộc cách mạng kỹ thuật số và tài chình công nghệ đã thay đổi mạnh phƣơng thức hoạt động của ngành kinh tế, tài chình. Điều này mang đến nhiều cơ hội đầu tƣ cho các tổ chức, công ty và cá nhân. Bên cạnh đó, các nhà đầu tƣ cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức do sự gia tăng về hội nhập tài chình toàn cầu thƣờng đi kèm với sự gia tăng về tình liên kết giữa các thị trƣờng cùng với hiệu ứng lây lan những biến động giữa các thị trƣờng tài chình.
Thị trƣờng tài chình quốc tế đã trải qua nhiều giai đoạn khủng hoảng trong các thập kỷ gần đây, chẳng hạn nhƣ cuộc khủng hoảng tài chình toàn cầu (2007-2009), cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu (2010-2012), và gần đây nhất là đại dịch Covid-19. Theo Ferneini (2020, đại dịch coronavirus (COVID-19) đã mở ra thời điểm chƣa từng có trƣớc đây. Một số nhà kinh tế gọi là ―thiên nga đen‖ —một sự kiện bất thƣờng và không lƣờng trƣớc đƣợc với những hậu quả thảm khốc. Đại dịch thƣờng dẫn đến suy thoái toàn cầu.
Đại dịch này có tác động đến mọi khìa cạnh của nền kinh tế toàn cầu của chúng ta. Cũng nhƣ Goodell (2020) cho rằng đại dịch Covid-19 là một sự kiện có thể sẽ tác động đến hệ thống tài chình toàn cầu trƣờng ở mức độ chƣa từng có và còn có thể tác động đến mối tƣơng quan giữa các thị trƣờng cả trong giai đoạn đại dịch và trong tƣơng lai do sự thay đổi về thái độ và hành vi của các nhà đầu tƣ và các định chế tài chình (Akhtaruzzaman và cộng sự 2021; Goodell & Gout, 2021; Okorie & Lin, 2021). Sự biến động toàn cầu gây ra bởi Đại dịch Covid-19 đã và đang làm tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, tài chình và thƣơng mại quốc tế của tất cả quốc gia; làm thay đổi thay đổi cách thức vận hành và quản lý của tất cả doanh nghiệp cũng nhƣ cũng nhƣ tác động đến cách thức xây dựng và quản lý danh mục đầu tƣ của các nhà đầu tƣ cá nhân và tổ chức trên toàn cầu. Hoạt động quản trị, hoạch định tài chình, quản trị rủi ro và đầu tƣ của các công ty, tổ chức và cá nhân đang phải thay đổi mạnh mẽ để thìch nghi với tác động của đại dịch Covid-19 do hầu hết các quốc gia đều phải trải qua đợt phong toả, giãn cách xã hội và thậm chì đóng cửa quốc gia.
Mức độ biến động 7 tại các thị trƣờng tài chình trên toàn cầu đều gia tăng trong giai đoạn đại dịch Covid- 19. Thêm vào đó, những thay đổi về sự liên kết giữa các thị trƣờng tài chình và hiệu ứng lây lan biến động giữa các thị trƣờng trong giai đoạn khủng hoảng có khả năng làm tăng thêm rủi ro cho danh mục đầu tƣ và giảm lợi nhuận từ việc đa dạng hoá danh mục. Từ đó thúc đẩy các nhà đầu tƣ, các nhà quản lý danh mục và các nhà quản trị rủi ro tím kiếm các tài sản thay thế với đặc tình phòng hộ rủi ro hoặc nơi trú ẩn an toàn nhằm mục đìch giảm thiểu rủi ro của danh mục đầu tƣ trong giai đoạn thị trƣờng tài chình toàn cầu có nhiều biến động nhƣ hiện nay. Do đó, các nghiên cứu về sự liên kết giữa các thị trƣờng tài chình, hiệu ứng lây lan tài chình cũng nhƣ đặc tình phòng ngừa rủi ro của các tài sản tài chình trong giai đoạn đại dịch Covid-19 là một trong những chủ đề nhận đƣợc nhiều sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chình sách và các nhà đầu tƣ trên toàn cầu.
Goodell & Goutte (2021) cũng nhấn mạnh về vệc cần phải có các nghiên cứu quy mô lớn về chủ đề hiệu ứng lây lây lan tài chình trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Trong bối cảnh thị trƣờng có nhiều biến động, các nhà đầu tƣ luôn tím kiếm các chiến lƣợc đa dạng hóa danh mục đầu tƣ của họ để bảo vệ khoản đầu tƣ khỏi những rủi ro thị trƣờng. Hầu hết các tài sản đều bị ảnh hƣởng bởi các cú sốc thị trƣờng nhƣ khủng hoảng, dịch bệnh, v. Một số nhà đầu tƣ đang hƣớng đến các tài sản an toàn hơn, cụ thể là họ chuyển từ tài sản rủi ro sang tài sản ìt rủi ro hơn (Caballero & Krishnamurthy, 2008).
Hơn nữa, vàng từ lâu đã đƣợc coi là tài sản an toàn và hiệu quả trên thị trƣờng chứng khoán, đặc biệt là trong thời kỳ thị trƣờng biến động mạnh (Baur & Lucey, 2010; Beckmann, Berger & Czudaj, 2015; Wen & Cheng, 2018).