Giáo trình Vẽ Kỹ Thuật Nghề Sửa Chữa Điện Máy Công Trình (Trình độ Trung cấp)

Giáo trình kỹ thuật về vẽ kỹ thuật nghề sửa chữa điện máy công trình trình độ trung cấp, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề
• Chuyên ngành: Sửa Chữa Điện Máy Công Trình
• Đề tài: Giáo Trình Vẽ Kỹ Thuật Nghề Sửa Chữa Điện Máy Công Trình Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT
• 1.1. CÁC TIÊU CHUẨN VỀ TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT
• 1.1.1. Khái niệm và tiêu chuẩn về bản vẽ kỹ thuật
• 1.1.2. Khung vẽ, khung tên, khổ giấy và tỷ lệ bản vẽ
• 1.1.2.1. Khung vẽ và khung tên
• 1.1.2.2. Tỷ lệ
• 1.1.3. Chữ viết và các nét vẽ trên bản vẽ
• 1.1.3.1. Số và chữ viết trên bản vẽ
• 1.1.3.2. Ký hiệu vật liệu
• 1.1.4. Các quy định ghi kích thước trên bản vẽ
• 1.2. DỰNG HÌNH CƠ BẢN
• 1.2.1. Dựng đường thẳng song song và vuông góc
• 1.2.1.1. Dựng đường thẳng vuông góc
• 1.2.2. Vẽ độ dốc, độ côn và chia đều một đoạn thẳng
• 1.2.2.1. Vẽ độ dốc và độ côn
• 2. CHƯƠNG 2: VẼ HÌNH HỌC
• 2.1. CHIA ĐỀU ĐƯỜNG TRÒN
• 2.1.1. Chia đường tròn ra 3 và 6 phần bằng nhau
• 2.1.2. Chia đường tròn ra 4 và 8 phần bằng nhau
• 2.1.3. Chia đường tròn ra 5 và 10 phần bằng nhau
• 2.1.4. Chia đường tròn ra 7 và 9 phần bằng nhau
• 2.2. VẼ NỐI TIẾP
• 2.2.1. Vẽ cung tròn nối tiếp với hai đường thẳng
• 2.2.2. Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc ngoài với một đường thẳng và một cung tròn khác
• 2.2.3. Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc trong với một đường thẳng và một cung tròn khác
• 2.2.4. Vẽ cung tròn nối tiếp xúc ngoài với hai cung tròn khác
• 2.2.5. Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc trong với hai cung tròn khác
• 2.2.6. Vẽ cung tròn nối tiếp, vừa tiếp xúc ngoài vừa tiếp xúc trong
• 2.2.7. Bài tập áp dụng
• 2.3. VẼ ĐƯỜNG CONG HÌNH HỌC
• 2.3.1. Đường e-líp theo hai trục AB và CD vuông góc với nhau
• 2.3.2. Vẽ đường ô-van
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC PHÉP CHIẾU VÀ HÌNH CHIẾU CƠ BẢN
• 3.1. HÌNH CHIẾU CỦA ĐIỂM, ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG
• 3.1.1. Phương pháp các hình chiếu vuông góc
• 3.1.2. Hình chiếu của điểm, đường thẳng và mặt phẳng
• 3.2. HÌNH CHIẾU CÁC KHỐI HÌNH HỌC ĐƠN GIẢN
• 3.2.1. Hình chiếu của các khối đa diện
• 3.2.2. Hình chiếu của khối hộp
• 3.2.3. Hình chiếu của khối lăng trụ
• 3.2.4. Hình chiếu của các khối chóp, chóp cụt
• 3.2.5. Hình chiếu của khối có mặt cong
• 3.3. GIAO TUYẾN CỦA MẶT PHẲNG VỚI KHỐI HÌNH
• 3.3.1. Giao tuyến của mặt phẳng với khối đa diện
• 3.3.2. Giao tuyến của mặt phẳng với hình trụ
• 3.3.3. Giao tuyến của mặt phẳng với hình nón tròn xoay
• 3.3.4. Giao tuyến của mặt phẳng với hình cầu
• 3.4. GIAO TUYẾN CỦA CÁC KHỐI ĐA DIỆN
• 3.4.1. Giao tuyến của hai khối đa diện
• 3.4.2. Giao tuyến của hai khối tròn
• 4. CHƯƠNG 4: BIỂU DIỄN VẬT THỂ TRÊN BẢN VẼ KỸ THUẬT
• 4.1. HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO
• 4.1.1. Khái niệm về hình chiếu trục đo
• 4.1.2. Phân loại hình chiếu trục đo
• 4.1.3. Cách dựng hình chiếu trục đo
• 4.1.4. Vẽ phác hình chiếu trục đo
• 4.1.5. Bài tập áp dụng
• 4.2. HÌNH CHIẾU CỦA VẬT THỂ
• 4.2.1. Các loại hình chiếu
• 4.2.2. Cách vẽ hình chiếu của vật thể
• 4.2.3. Cách ghi kích thước của vật thể
• 4.2.4. Cách đọc bản vẽ hình chiếu của vật thể
• 4.2.5. Bài tập áp dụng
• 4.3. HÌNH CẮT VÀ MẶT CẮT
• 4.3.1. Mặt cắt
• 4.3.2. Hình cắt
• 4.3.3. Hình trích
• 4.3.4. Bài tập áp dụng
• 4.4. BẢN VẼ CHI TIẾT
• 4.4.1. Các loại bản vẽ cơ khí
• 4.4.2. Hình biểu diễn của chi tiết
• 4.4.3. Kích thước của chi tiết
• 4.4.4. Dung sai kích thước
• 4.4.5. Ký hiệu nhám bề mặt
• 4.4.6. Bản vẽ chi tiết
• 5. CHƯƠNG 5: BẢN VẼ KỸ THUẬT
• 5.1. VẼ QUY ƯỚC
• 5.1.1. Vẽ quy ước một số chi tiết
• 5.1.2. Cách ký hiệu các loại mối ghép quy ước
• 5.1.3. Bài tập áp dụng
• 5.2. BẢN VẼ LẮP
• 5.2.1. Nội dung bản vẽ
• 5.2.2. Các quy ước biểu diễn trên bản vẽ lắp
• 5.2.3. Cách đọc bản vẽ lắp
• 5.2.4. Vẽ tách chi tiết từ bản vẽ lắp
• 5.2.5. Bài tập áp dụng
• 5.3. SƠ ĐỒ CỦA MỘT SỐ HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG
• 5.3.1. Sơ đồ hệ thống truyền động cơ khí
• 5.3.2. Sơ đồ hệ thống truyền động khí nén, thuỷ lực
• 5.3.3. Sơ đồ hệ thống điện

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình vẽ kỹ thuật sửa chữa điện máy

Giáo trình vẽ kỹ thuật là nền tảng cốt lõi cho nghề sửa chữa điện máy công trình trình độ trung cấp. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức về các tiêu chuẩn trình bày bản vẽ mà còn rèn luyện kỹ năng biểu diễn vật thể một cách chính xác. Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho người học khả năng đọc, hiểu và tự lập được các bản vẽ kỹ thuật đơn giản, phục vụ trực tiếp cho công việc bảo trì, sửa chữa máy móc. Nội dung được xây dựng theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), đảm bảo tính thống nhất và chuyên nghiệp. Người học sẽ được làm quen với các khái niệm cơ bản như khổ giấy, khung tên, tỷ lệ, các loại nét vẽ và cách ghi kích thước. Đây là những kiến thức bắt buộc, tạo tiền đề để tiếp cận các chương học phức tạp hơn. Giáo trình cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, tỉ mỉ và chính xác, những phẩm chất không thể thiếu của một kỹ thuật viên chuyên nghiệp. Việc nắm vững các nguyên tắc trong giáo trình vẽ kỹ thuật nghề sửa chữa điện máy công trình trình độ trung cấp giúp giảm thiểu sai sót, tối ưu hóa quy trình làm việc và đảm bảo an toàn lao động. Thông qua các bài học, người học sẽ dần hình thành tư duy kỹ thuật, khả năng phân tích và biểu diễn các chi tiết máy từ đơn giản đến phức tạp, là hành trang vững chắc để bước vào ngành công nghiệp đầy tiềm năng.

1.1. Tầm quan trọng của bản vẽ kỹ thuật trong ngành

Trong ngành sửa chữa điện máy công trình, bản vẽ kỹ thuật được xem là ngôn ngữ giao tiếp chung của các kỹ sư và công nhân. Nó truyền tải chính xác thông tin về hình dạng, kích thước, vật liệu và các yêu cầu kỹ thuật của một chi tiết hay một cụm máy. Việc đọc hiểu bản vẽ giúp kỹ thuật viên chẩn đoán sự cố, xác định vị trí linh kiện và thực hiện sửa chữa đúng quy trình. Thiếu kỹ năng này, việc tháo lắp, thay thế và bảo dưỡng máy móc sẽ gặp rất nhiều khó khăn, dễ gây ra hư hỏng nặng hơn và mất an toàn. Do đó, việc học tập và thành thạo các quy tắc trong giáo trình là yêu cầu bắt buộc đối với mọi học viên theo đuổi lĩnh vực này.

1.2. Mục tiêu đào tạo của giáo trình trình độ trung cấp

Mục tiêu cốt lõi của giáo trình vẽ kỹ thuật nghề sửa chữa điện máy công trình trình độ trung cấp là giúp học viên có khả năng hoàn chỉnh một bản vẽ chi tiết máy đơn giản. Cụ thể, sau khi hoàn thành môn học, học viên phải thực hiện được các công việc như: kẻ khung bản vẽ, khung tên, ghi đầy đủ nội dung theo tiêu chuẩn; biểu diễn vật thể bằng các hình chiếu; ghi kích thước chính xác. Theo tài liệu, mục tiêu còn là "Tuân thủ đúng quy định, quy phạm về tiêu chuẩn trình bày bản vẽ kỹ thuật. Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác." Đây là những kỹ năng cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng, làm nền tảng cho việc đọc hiểu các bản vẽ lắp và sơ đồ hệ thống phức tạp hơn.

II. Thách thức khi học vẽ kỹ thuật cho ngành điện máy

Việc học vẽ kỹ thuật đối với ngành sửa chữa điện máy công trình đặt ra nhiều thách thức đặc thù. Một trong những khó khăn lớn nhất là khả năng tư duy không gian và hình dung vật thể ba chiều từ các hình chiếu vuông góc hai chiều. Người học thường lúng túng khi phải xác định hình chiếu thứ ba khi chỉ biết hai hình chiếu, hoặc không thể mường tượng được hình dạng thực của chi tiết. Thêm vào đó, hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về trình bày bản vẽ rất chi tiết và nghiêm ngặt, từ khổ giấy, khung tên (TCVN 2-74), các loại nét vẽ (TCVN 8-1993) đến quy định ghi kích thước. Việc phải ghi nhớ và áp dụng chính xác toàn bộ các quy tắc này đòi hỏi sự kiên trì và cẩn thận cao độ. Một thách thức khác là việc dựng các hình học phức tạp như giao tuyến của các khối đa diện hay khối tròn xoay. Đây là phần kiến thức nâng cao, yêu cầu người học không chỉ nắm vững các phép chiếu mà còn phải biết sử dụng các mặt phẳng phụ trợ một cách linh hoạt. Việc thiếu các công cụ hỗ trợ hiện đại như phần mềm CAD trong chương trình học truyền thống cũng làm tăng độ khó, vì mọi thao tác đều phải thực hiện thủ công bằng thước và compa, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối.

2.1. Khó khăn trong việc hình dung vật thể 3D

Khả năng chuyển đổi từ hình ảnh 2D trên bản vẽ sang vật thể 3D trong trí tưởng tượng là rào cản lớn nhất. Giáo trình đề cập đến phương pháp các hình chiếu vuông góc do nhà toán học người Pháp Gá-pa Mông-giơ đề xuất. Phương pháp này chiếu vật thể lên ba mặt phẳng vuông góc (đứng, bằng, cạnh) để thể hiện đầy đủ hình dạng. Tuy nhiên, việc liên kết các hình chiếu này để tái tạo lại vật thể đòi hỏi quá trình luyện tập lâu dài. Người mới học thường chỉ tập trung vào từng hình chiếu riêng lẻ mà không thấy được mối quan hệ không gian giữa chúng, dẫn đến việc đọc bản vẽ sai hoặc không đầy đủ.

2.2. Áp lực tuân thủ hệ thống tiêu chuẩn TCVN nghiêm ngặt

Hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) là quy định pháp lệnh trong lĩnh vực kỹ thuật. Giáo trình nêu rõ các tiêu chuẩn cụ thể như TCVN 2-74 về khổ giấy, TCVN 3821-83 về khung tên, và TCVN 8-1993 về các loại nét vẽ. Mỗi loại nét (nét liền đậm, nét liền mảnh, nét đứt, nét chấm gạch...) có một công dụng riêng và chiều rộng quy định. Việc sử dụng sai nét vẽ có thể làm sai lệch hoàn toàn ý nghĩa của bản vẽ. Tương tự, các quy định về ghi kích thước cũng rất chặt chẽ, từ đường gióng, đường kích thước đến vị trí con số. Áp lực phải ghi nhớ và áp dụng đúng toàn bộ các tiêu chuẩn này là một thách thức không nhỏ.

2.3. Trở ngại khi thực hiện các phép dựng hình phức tạp

Các bài toán dựng hình nâng cao như vẽ giao tuyến của hai khối hình học là phần khó nhất trong chương trình. Ví dụ, để vẽ giao tuyến của hai hình trụ, người học phải sử dụng các mặt phẳng phụ trợ để tìm các điểm chung. Quá trình này không chỉ đòi hỏi kỹ năng dựng hình cơ bản mà còn yêu cầu tư duy logic và khả năng phân tích không gian tốt. Thực hiện các thao tác này bằng dụng cụ vẽ thủ công rất dễ xảy ra sai số, ảnh hưởng đến độ chính xác của toàn bộ bản vẽ. Đây là nội dung mà nhiều học viên cảm thấy khó tiếp thu và cần nhiều thời gian thực hành nhất.

III. Hướng dẫn các tiêu chuẩn trình bày bản vẽ kỹ thuật

Để vượt qua các thách thức, việc nắm vững những kiến thức cơ bản về trình bày bản vẽ kỹ thuật là yêu cầu tiên quyết. Chương 1 của giáo trình tập trung vào các tiêu chuẩn nền tảng theo TCVN. Trước hết là các quy định về khổ giấy, khung vẽ và khung tên. Theo TCVN 2-74, các khổ giấy chính được ký hiệu từ A0 đến A4, với khổ A0 có diện tích 1m². Mỗi bản vẽ phải có khung vẽ (cách mép giấy 5mm) và khung tên đặt ở góc phải phía dưới. Khung tên chứa các thông tin quan trọng như tên chi tiết, vật liệu, tỷ lệ, người vẽ và người kiểm tra. Tiếp theo là quy định về các loại nét vẽ và chữ viết. TCVN 8-1993 định nghĩa rõ công dụng của từng loại nét: nét liền đậm cho đường bao thấy, nét đứt cho đường bao khuất, nét chấm gạch mảnh cho đường tâm, đường trục đối xứng. Việc sử dụng đúng các loại nét giúp bản vẽ trở nên rõ ràng và dễ hiểu. Cuối cùng, phần quan trọng nhất là các quy định về ghi kích thước. Một kích thước bao gồm ba thành phần: đường gióng, đường kích thước và con số kích thước. Đơn vị đo chiều dài mặc định là milimét và không cần ghi sau con số. Con số kích thước phải thể hiện kích thước thực của vật thể, không phụ thuộc vào tỷ lệ bản vẽ.

3.1. Quy định về khổ giấy và khung tên theo TCVN 2 74

Tiêu chuẩn TCVN 2-74 quy định các khổ giấy chính dùng trong bản vẽ kỹ thuật, bao gồm A0 (1189x841 mm), A1, A2, A3, và A4 (297x210 mm). Mỗi bản vẽ bắt buộc phải có khung vẽ được kẻ bằng nét liền đậm. Theo tiêu chuẩn TCVN 3821-83, khung tên được đặt ở góc dưới bên phải bản vẽ. Nội dung trong khung tên cung cấp thông tin chi tiết về sản phẩm và quy trình thực hiện bản vẽ, bao gồm tên người vẽ, người kiểm tra, ngày tháng, tên bản vẽ, vật liệu, tỷ lệ và ký hiệu bản vẽ. Việc tuân thủ quy định này đảm bảo tính thống nhất và chuyên nghiệp trong quản lý tài liệu kỹ thuật.

3.2. Cách sử dụng các loại nét vẽ và ký hiệu vật liệu

Các loại nét vẽ là yếu tố cơ bản để biểu thị thông tin trên bản vẽ. TCVN 8-1993 quy định rõ: Nét liền đậm (s) dùng cho đường bao thấy và cạnh thấy; Nét đứt (s/2) dùng cho đường bao khuất và cạnh khuất; Nét chấm gạch mảnh (s/2) dùng cho đường tâm và trục đối xứng; Nét liền mảnh (s/2) dùng cho đường gióng, đường kích thước và đường gạch gạch trên mặt cắt. Ngoài ra, giáo trình cũng hướng dẫn các ký hiệu vật liệu trên mặt cắt theo TCVN 0007:1993, ví dụ như các đường gạch song song nghiêng 45° cho kim loại, giúp phân biệt các chi tiết khác nhau trong một bản vẽ lắp.

3.3. Nguyên tắc cơ bản khi ghi kích thước trên bản vẽ

Việc ghi kích thước phải đảm bảo nguyên tắc đủ, không thừa, không thiếu và chỉ ghi một lần cho một kích thước. Con số kích thước biểu thị giá trị thực và không phụ thuộc vào tỷ lệ. Các ký hiệu thường dùng bao gồm: ký hiệu ø (phi) trước kích thước đường kính, ký hiệu R trước kích thước bán kính. Các đường gióng và đường kích thước phải được vẽ bằng nét liền mảnh. Con số kích thước được ghi rõ ràng, không bị bất kỳ đường nét nào cắt qua. Nắm vững các quy tắc này là điều kiện cần để tạo ra một bản vẽ chính xác, có thể sử dụng để chế tạo và kiểm tra sản phẩm.

IV. Phương pháp biểu diễn vật thể trong vẽ kỹ thuật

Biểu diễn vật thể một cách trực quan và chính xác là mục tiêu cốt lõi của vẽ kỹ thuật. Giáo trình giới thiệu hai phương pháp biểu diễn chính: phương pháp các hình chiếu vuông góc và phương pháp hình chiếu trục đo. Phương pháp các hình chiếu vuông góc (Orthographic Projection) là phương pháp cơ bản và phổ biến nhất, được sử dụng trong hầu hết các bản vẽ cơ khí. Vật thể được chiếu vuông góc lên ba mặt phẳng chiếu vuông góc với nhau từng đôi một: mặt phẳng chiếu đứng (P1), mặt phẳng chiếu bằng (P2) và mặt phẳng chiếu cạnh (P3). Kết quả thu được ba hình chiếu: hình chiếu đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh, thể hiện đầy đủ ba chiều của vật thể. Tuy nhiên, phương pháp này thiếu tính lập thể, gây khó khăn cho việc hình dung. Để khắc phục, hình chiếu trục đo (Axonometric Projection) được sử dụng bổ sung. Phương pháp này biểu diễn cả ba chiều của vật thể trên một hình chiếu duy nhất, tạo cảm giác không gian ba chiều. Giáo trình đề cập hai loại thông dụng: hình chiếu trục đo vuông góc đều và hình chiếu trục đo xiên cân. Việc kết hợp cả hai phương pháp giúp bản vẽ vừa đảm bảo độ chính xác về kích thước, vừa có tính trực quan sinh động.

4.1. Nguyên lý của phương pháp các hình chiếu vuông góc

Phương pháp này dựa trên phép chiếu vuông góc. Vật thể được đặt trong một hệ ba mặt phẳng P1, P2, P3 vuông góc với nhau. Hình chiếu trên mặt phẳng P1 gọi là hình chiếu đứng, thể hiện chiều cao và chiều dài. Hình chiếu trên mặt phẳng P2 gọi là hình chiếu bằng, thể hiện chiều dài và chiều rộng. Hình chiếu trên mặt phẳng P3 gọi là hình chiếu cạnh, thể hiện chiều cao và chiều rộng. Mối liên hệ giữa ba hình chiếu này được xác định qua các đường gióng. Như giáo trình chỉ rõ: "một điểm A bất kì trong không gian được biểu diễn bằng cặp điểm A1, A2 nằm trên đường thẳng vuông góc với trục x". Việc hiểu rõ mối quan hệ này là chìa khóa để đọc và vẽ đúng các hình chiếu.

4.2. Kỹ thuật dựng hình chiếu trục đo vuông góc đều

Đây là loại hình chiếu trục đo có phương chiếu vuông góc với mặt phẳng hình chiếu và ba hệ số biến dạng bằng nhau (p = q = r = 1). Đặc điểm nhận dạng là các góc giữa các trục đo O'x', O'y', O'z' đều bằng 120°. Do hệ số biến dạng bằng 1, kích thước đo trên các trục đo bằng với kích thước thực của vật thể. Loại hình chiếu này cho hình ảnh cân đối nhưng hơi bị biến dạng ở các mặt. Các đường tròn nằm trên các mặt phẳng tọa độ sẽ được biểu diễn thành các hình elip. Kỹ thuật này thường được sử dụng để vẽ phác nhanh vật thể, giúp người đọc dễ hình dung.

4.3. Ưu điểm của hình chiếu trục đo xiên cân trong biểu diễn

Trong hình chiếu trục đo xiên cân, mặt phẳng tọa độ xOz song song với mặt phẳng hình chiếu, phương chiếu xiên một góc so với mặt phẳng hình chiếu. Hệ số biến dạng theo trục O'x và O'z bằng 1 (p = r = 1), còn theo trục O'y bằng 0,5 (q = 0,5). Góc giữa trục O'x' và O'z' là 90°, còn trục O'y' thường hợp với đường nằm ngang một góc 45°. Ưu điểm lớn của loại hình chiếu này là các mặt phẳng của vật thể song song với mặt xOz sẽ được giữ nguyên hình dạng và kích thước, không bị biến dạng. Điều này rất thuận lợi khi biểu diễn các vật thể có các mặt trước phức tạp hoặc có nhiều đường tròn.

V. Cách ứng dụng vẽ kỹ thuật vào bản vẽ chi tiết lắp

Lý thuyết về các phép chiếu và tiêu chuẩn trình bày là nền tảng để tạo ra các sản phẩm cuối cùng trong kỹ thuật: bản vẽ chi tiết và bản vẽ lắp. Đây là ứng dụng thực tiễn quan trọng nhất của môn học vẽ kỹ thuật nghề sửa chữa điện máy công trình trình độ trung cấp. Bản vẽ chi tiết là bản vẽ của một chi tiết duy nhất, không thể tháo rời hơn được nữa. Nó phải cung cấp đầy đủ mọi thông tin cần thiết để người công nhân có thể chế tạo và kiểm tra chi tiết đó. Các thông tin này bao gồm: các hình biểu diễn (hình chiếu, hình cắt, mặt cắt) để thể hiện rõ hình dạng bên trong và bên ngoài; các kích thước cần thiết; yêu cầu kỹ thuật về dung sai, độ nhám bề mặt và vật liệu chế tạo. Trong khi đó, bản vẽ lắp thể hiện mối quan hệ lắp ráp giữa các chi tiết để tạo thành một cụm máy hoặc một sản phẩm hoàn chỉnh. Nội dung của bản vẽ lắp bao gồm hình biểu diễn của sản phẩm ở trạng thái đã lắp, kích thước lắp ráp, kích thước giới hạn, bảng kê chi tiết và các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến việc lắp đặt và vận hành. Việc thành thạo kỹ năng đọc và tạo lập hai loại bản vẽ này là minh chứng cho năng lực của một kỹ thuật viên.

5.1. Các thành phần cần có của một bản vẽ chi tiết

Một bản vẽ chi tiết hoàn chỉnh phải bao gồm các phần chính. Thứ nhất là các hình biểu diễn, sử dụng các hình chiếu vuông góc để mô tả hình dạng bên ngoài và dùng hình cắt, mặt cắt để thể hiện kết cấu rỗng bên trong. Thứ hai là kích thước, phải được ghi đầy đủ để xác định độ lớn và vị trí các bộ phận của chi tiết. Thứ ba là các yêu cầu kỹ thuật, bao gồm dung sai kích thước, dung sai hình học, độ nhám bề mặt và các chỉ dẫn về nhiệt luyện, mạ phủ. Cuối cùng là khung tên với đầy đủ thông tin về vật liệu, tỷ lệ, và người chịu trách nhiệm. Tất cả các yếu tố này kết hợp lại tạo thành một tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh để sản xuất.

5.2. Hướng dẫn đọc và phân tích một bản vẽ lắp

Đọc bản vẽ lắp là một kỹ năng tổng hợp. Quy trình đọc thường bắt đầu từ khung tên và bảng kê để nắm được tên sản phẩm và danh sách các chi tiết cấu thành. Tiếp theo, cần phân tích các hình biểu diễn (hình chiếu, hình cắt) để hiểu tổng thể về cấu trúc và nguyên lý làm việc của sản phẩm. Các con số được đánh trên hình biểu diễn tương ứng với số thứ tự trong bảng kê, giúp xác định vị trí của từng chi tiết. Cuối cùng, cần chú ý đến các kích thước trên bản vẽ lắp, đây thường là các kích thước quan trọng như kích thước lắp ghép, kích thước bao ngoài hoặc khoảng cách di chuyển của các bộ phận.

5.3. Kỹ thuật vẽ tách chi tiết từ bản vẽ lắp có sẵn

Vẽ tách chi tiết từ bản vẽ lắp là một bài tập quan trọng để kiểm tra khả năng đọc hiểu. Từ bản vẽ lắp tổng thể, người học phải hình dung ra hình dạng đầy đủ của một chi tiết cụ thể, sau đó biểu diễn nó trên một bản vẽ chi tiết riêng. Quá trình này đòi hỏi phải xác định tất cả các hình chiếu cần thiết, tìm và ghi lại các kích thước liên quan, đồng thời suy luận các hình dạng và kích thước không được thể hiện trực tiếp nhưng có thể xác định thông qua mối lắp ghép với các chi tiết khác. Kỹ năng này rất hữu ích trong thực tế, đặc biệt khi cần chế tạo lại một chi tiết bị hỏng mà không có bản vẽ chi tiết gốc.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VỀ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC VẼ KỸ THUẬT (TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Vẽ kỹ thuật được ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 21/12/2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương I. Môn học thuộc nhóm kiến thức cơ sở ngành bắt buộc (mã học phần quy định từ MH 12-01 đến MH 12-05) trong chương trình đào tạo trình độ Trung cấp, ngành Sửa chữa điện máy công trình.

Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm trang bị cho người học năng lực:

• Lập và hoàn thiện bản vẽ chi tiết máy đơn giản dựa trên bản vẽ phác, bảo đảm đầy đủ kích thước, khung tên, khung bản vẽ và các đường nét theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN).
• Tuân thủ các quy định, quy phạm về trình bày bản vẽ kỹ thuật cơ khí.
• Rèn luyện tác phong thao tác bản vẽ chính xác, tỉ mỉ theo yêu cầu kỹ thuật.

Giáo trình được cấu trúc thành 5 chương tuần tự, đi từ quy chuẩn thể hiện đồ họa cơ bản đến các phương pháp biểu diễn không gian và bản vẽ chuyên ngành:

• Chương 1: Những kiến thức cơ bản về trình bày bản vẽ kỹ thuật.
• Chương 2: Vẽ hình học.
• Chương 3: Các phép chiếu và hình chiếu cơ bản.
• Chương 4: Biểu diễn vật thể trên bản vẽ kỹ thuật.
• Chương 5: Bản vẽ kỹ thuật và sơ đồ hệ thống.

Điểm đặc trưng của giáo trình là việc quy chiếu toàn bộ quy tắc vẽ vào hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 2-74, TCVN 3821-83, TCVN 8-1993, TCVN 0007:1993, TCVN 5705:1993, TCVN 135-63, TCVN 11-78) và tích hợp các sơ đồ truyền động cơ khí, thủy lực, khí nén và điện ứng dụng trực tiếp trong máy công trình.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được thiết lập theo tiến trình từ cơ sở đồ họa đến ứng dụng bản vẽ kỹ thuật hoàn chỉnh:

• Chương 1: Những kiến thức cơ bản về trình bày bản vẽ kỹ thuật: Trình bày hệ thống tiêu chuẩn khổ giấy theo TCVN 2-74 (từ A0 diện tích $1\text{ m}^2$ đến A4, A5); quy cách kẻ khung vẽ và khung tên gồm 11 ô nội dung theo TCVN 3821-83; dãy tỷ lệ thu nhỏ (1:2, 1:5, 1:10...), nguyên hình (1:1), phóng to (2:1, 5:1...); phân loại 6 dạng nét vẽ cơ bản theo TCVN 8-1993 (nét liền đậm $s$, nét liền mảnh $s/2$, nét chấm gạch, nét lượn sóng, nét đứt, nét hai chấm gạch); kích thước khổ chữ in hoa theo chiều cao $h$ (2.5, 3.5, 5, 7, 10, 14 mm); ký hiệu vật liệu kim loại, phi kim loại theo TCVN 0007:1993; nguyên tắc ghi kích thước ba thành phần (đường gióng, đường kích thước, con số kích thước); phương pháp dựng hình cơ bản gồm đường song song, vuông góc, chia đều đoạn thẳng, vẽ độ dốc ($\tan \alpha$ theo TCVN 5705:1993) và độ côn ($k$ theo TCVN 135-63).

• Chương 2: Vẽ hình học: Phương pháp chia đều đường tròn thành 3, 6, 4, 8, 5, 10 phần bằng compa và phương pháp vẽ gần đúng chia đường tròn thành 7, 9 phần; kỹ thuật vẽ nối tiếp dựa trên định lý tiếp xúc giữa đường thẳng với đường tròn và đường tròn với đường tròn (tiếp xúc trong, tiếp xúc ngoài, vừa tiếp xúc trong vừa tiếp xúc ngoài); cách dựng đường elip qua hai trục vuông góc $AB, CD$, vẽ gần đúng elip bằng compa qua hình thoi và phương pháp dựng đường ôvan, đường thân khai của đường tròn.

• Chương 3: Các phép chiếu và hình chiếu cơ bản: Nguyên lý phép chiếu xuyên tâm, song song và phương pháp các hình chiếu vuông góc của nhà toán học Gaspard Monge (1746–1878) trên 3 mặt phẳng hình chiếu $P_1$ (đứng - $xOz$), $P_2$ (bằng - $xOy$), $P_3$ (cạnh - $yOz$); cách xác định hình chiếu của điểm, đoạn thẳng (nghiêng, song song, vuông góc) và mặt phẳng; hình chiếu các khối đa diện (hộp, lăng trụ, chóp, chóp cụt) và khối tròn xoay (mặt trụ, nón, cầu); phương pháp giải bài toán giao tuyến của mặt phẳng với khối hình và giao tuyến giữa hai khối đa diện, hai khối tròn xoay.

• Chương 4: Biểu diễn vật thể trên bản vẽ kỹ thuật: Khái niệm và phân loại hình chiếu trục đo theo TCVN 11-78, tập trung vào hình chiếu trục đo xiên cân (góc giữa các trục $x'O'z' = 90^\circ, x'O'y' = y'O'z' = 135^\circ$, hệ số biến dạng $p=r=1, q=0.5$) và hình chiếu trục đo vuông góc đều ($x'O'y' = y'O'z' = x'O'z' = 120^\circ$, hệ số biến dạng $p=q=r=1$); phương pháp biểu diễn hình chiếu vật thể, hình cắt, mặt cắt, hình trích; lập bản vẽ chi tiết bao gồm kích thước, dung sai kích thước và ký hiệu nhám bề mặt.

• Chương 5: Bản vẽ kỹ thuật: Quy ước vẽ ren và ký hiệu các loại mối ghép quy ước; nội dung và trình tự đọc bản vẽ lắp, phương pháp vẽ tách chi tiết từ bản vẽ lắp ráp; cách thể hiện và quy chuẩn ký hiệu trên sơ đồ hệ thống truyền động cơ khí, sơ đồ hệ thống truyền động khí nén, thủy lực và sơ đồ hệ thống điện.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết hình học họa hình: Nguyên lý chiếu vuông góc Monge, mối liên hệ tọa độ không gian ba chiều với mặt phẳng bản vẽ, các định lý tiếp xúc hình học phẳng.
• Hệ thống nguyên lý tiêu chuẩn hóa kỹ thuật: Các quy phạm pháp lý bắt buộc về tỷ lệ, đường nét, khung tên, ký hiệu vật liệu, quy cách ghi dung sai và nhám bề mặt theo TCVN.
• Khung phân tích giao tuyến không gian: Nguyên tắc tìm điểm chung của giao tuyến bằng mặt phẳng phụ trợ và mặt kẻ biến dạng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Dựng hình chính xác bằng compa, thước kẻ, êke $45^\circ$, êke $30^\circ/60^\circ$; vẽ chữ kỹ thuật đúng tỷ lệ chiều cao khổ chữ; hoàn thiện bản vẽ chi tiết máy đúng chuẩn đồ họa kỹ thuật.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích hình dạng hình học phức tạp thành các khối cơ bản; xác định hình chiếu thứ 3 từ 2 hình chiếu đã cho; đọc hiểu mối quan hệ lắp ráp giữa các chi tiết trong bản vẽ lắp.
• Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Bóc tách chi tiết đơn lẻ từ cụm bản vẽ lắp ráp; vẽ phác hình chiếu trục đo từ vật thể thực; đọc và vẽ sơ đồ mạch truyền động cơ khí, thủy lực, khí nén và điện trong máy công trình.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm kỹ thuật kết hợp giữa lý thuyết hình học và thực hành đồ họa cơ khí:

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Đi từ các yếu tố hình học cơ bản (điểm, đường thẳng, mặt phẳng) đến các khối đa diện/khối tròn xoay, sau đó nâng dần lên mức độ biểu diễn vật thể phức tạp có vết cắt, lỗ rỗng và hệ thống lắp ghép.
• Bài tập và tình huống thực tế: Sau mỗi bài học lý thuyết đều có hệ thống bài tập ứng dụng trực tiếp:
  • Bài toán chia đều cung tròn và vẽ nối tiếp tiếp xúc trong/tiếp xúc ngoài ứng dụng trong công tác lấy dấu của nghề nguội, gò, hàn, mộc mẫu.
  • Bài toán tìm giao tuyến mô phỏng các bộ phận cơ khí có thật: lăng trụ vát của lưỡi đục, đầu vít chỏm cầu xẻ rãnh, đầu trục trụ vát phẳng hai bên, ống nối chữ T giữa hai mặt trụ, đầu máy khoan có lỗ khoét ngang.
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá qua sản phẩm bản vẽ thực hành: Độ chính xác về kích thước đo, độ đồng đều và sắc nét của nét vẽ (nét đậm $s \approx 0.5\text{ mm}$, nét mảnh $s/2$), tính chuẩn xác của khung tên 11 ô theo TCVN 3821-83.
  • Đánh giá năng lực nhận thức không gian qua bài tập xác định hình chiếu thứ ba và vẽ hình chiếu trục đo (xiên cân, vuông góc đều).
  • Kiểm tra năng lực đọc hiểu bản vẽ lắp và vẽ tách chi tiết thành phần.
• Hướng dẫn tự học: Người học rèn luyện kỹ năng vẽ chữ số kỹ thuật theo lưới ô bổ trợ; thực hiện từng bước dựng hình trung trực, phân giác và kẻ đường song song; đối chiếu các quy chuẩn kích thước ghi trên bản vẽ với các bảng số liệu độ dốc TCVN 5705:1993 và độ côn tiêu chuẩn TCVN 135-63 (1:3, 1:5, 1:10, 1:20...).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Chuẩn hóa theo hệ thống TCVN hiện hành: Giáo trình cập nhật và đối chiếu đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành cơ khí:
  • TCVN 2-74: Khổ giấy và tỷ lệ bản vẽ.
  • TCVN 3821-83: Kích thước và nội dung khung vẽ, khung tên.
  • TCVN 8-1993: Quy cách các loại nét vẽ kỹ thuật.
  • TCVN 0007:1993: Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt.
  • TCVN 5705:1993: Quy định ký hiệu và phương pháp biểu diễn độ dốc.
  • TCVN 135-63: Dãy độ côn tiêu chuẩn trong chế tạo cơ khí.
  • TCVN 11-78: Quy chuẩn hình chiếu trục đo trong hệ thống tài liệu thiết kế.
• Tích hợp chuyên sâu ngành Sửa chữa điện máy công trình: Không dừng lại ở đồ họa hình học thuần túy, chương 5 của giáo trình đưa vào nội dung thể hiện sơ đồ hệ thống truyền động cơ khí, hệ thống truyền động khí nén, thủy lực và sơ đồ mạch điện. Đây là các sơ đồ bắt buộc đối với công tác bảo trì, sửa chữa máy móc xây dựng và thiết bị công trình.
• Tính ứng dụng kỹ thuật thực tế: Mọi dạng bài tập giao tuyến và hình cắt đều gắn với các kết cấu cơ khí thực tế (đầu vít, then, trục, bạc, ống dẫn), phục vụ trực tiếp cho việc đọc hiểu bản vẽ gia công và tài liệu hướng dẫn kỹ thuật thiết bị.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Người học:
  • Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Sửa chữa điện máy công trình, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Kỹ thuật máy công trình, Cơ điện tử.
  • Học viên các khóa đào tạo nghề ngắn hạn liên quan đến gia công cơ khí, gò, hàn, tiện, nguội cần trang bị kỹ năng đọc bản vẽ.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Kiến thức hình học phẳng và hình học không gian cơ bản; kỹ năng sử dụng dụng cụ vẽ kỹ thuật cơ bản (thước chữ T, êke, compa, thước cong).
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho mô-đun Vẽ kỹ thuật (mã số MH 12), làm căn cứ xây dựng đề thi thực hành vẽ bản vẽ cơ khí và thiết kế hệ thống bài tập hình học họa hình.
• Tự học và tra cứu: Kỹ thuật viên xưởng cơ khí, thợ sửa chữa thiết bị công trình dùng làm tài liệu tra cứu quy cách ký hiệu ren, dung sai, độ nhám bề mặt và tiêu chuẩn biểu diễn sơ đồ thủy lực - khí nén.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho người học trình độ Trung cấp nghề Sửa chữa điện máy công trình, đồng thời phù hợp làm tài liệu cơ sở cho sinh viên các ngành kỹ thuật cơ khí, chế tạo máy và công nghệ ô tô.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững kiến thức toán học về hình học phẳng (tam giác, đường tròn, góc, tiếp tuyến) và hình học không gian cấp trung học cơ sở, cùng kỹ năng thao tác các dụng cụ vẽ hình cơ bản.

3. Điểm khác biệt với giáo trình vẽ kỹ thuật đại trà là gì?

Giáo trình tích hợp phần sơ đồ hệ thống truyền động cơ khí, thủy lực, khí nén và điện (Chương 5), gắn kết trực tiếp nội dung vẽ kỹ thuật với cấu tạo chuyên ngành của máy công trình.

4. Làm sao để tự học hiệu quả môn học này?

Người học cần thực hành vẽ lại từng bước dựng hình (chia đường tròn, vẽ nối tiếp) trên giấy vẽ theo đúng kích thước thật; rèn thói quen tra cứu bảng ký hiệu tiêu chuẩn TCVN khi ghi kích thước, tỷ lệ và nét vẽ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình đi kèm hệ thống câu hỏi lý thuyết, các đề mục bài tập áp dụng vẽ nối tiếp, bài tập tìm giao tuyến, bài tập dựng hình chiếu trục đo và bảng mẫu lưới kẻ ô hỗ trợ luyện viết chữ kỹ thuật.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Vẽ kỹ thuật (Trường Cao đẳng GTVT Trung ương I, 2017) là tài liệu đào tạo cơ sở chuẩn mực, cung cấp toàn diện các quy phạm đồ họa kỹ thuật cơ khí theo Tiêu chuẩn Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học: $$\text{Quy chuẩn trình bày (Chương 1)} \longrightarrow \text{Dựng hình hình học (Chương 2)} \longrightarrow \text{Phép chiếu & Giao tuyến (Chương 3)} \longrightarrow \text{Biểu diễn vật thể & Dung sai (Chương 4)} \longrightarrow \text{Bản vẽ lắp & Sơ đồ truyền động (Chương 5)}$$

Tài liệu bổ trợ khuyến nghị bao gồm: Hệ thống văn bản Tiêu chuẩn Việt Nam về bản vẽ cơ khí (TCVN nhóm 2-74 đến TCVN 8-1993, TCVN 11-78) và tập bản vẽ bài tập kỹ thuật chuyên ngành Sửa chữa điện máy công trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO THONG VAN TAI TRƯỜNG CAO BANG GIAO THONG VAN TAl TRUNG UONG I oy GIÁO TRÌNH MÔN HQ VẼ KỸ THUẬT TRÌNH ĐỘ TRUNG cấp NGHE: SUA CHỮA ĐIỆN MÁY CÔNG TRÌNH Ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 21/12/2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung wong | Hà Nội, 2017 1 MỤC LỤC CHUONG 1. NHUNG KIEN THUC CO BAN VE TRINH BAY BAN VE KY THUAT 1. CÁC TIÊU CHUAN VE TRINH BAY BAN VE KY THUAT.1 Khái niệm và tiêu chuẩn về bản về kỹ thuật.2 Khung vẽ, khung tên, khổ giấy và tỷ lệ bản vẽ.2 Khung vẽ và khung tên 1⁄23 Tý lệ.3 Chữ viết và các nét về trên bản về„ 1.2 Số và chữ viết trên bản vẽ.3 Ký hiệu vật liệu 5 " : 12 1.4 Các qui định ghỉ kích thước rên bản vẽ. DỰNG HÌNH CƠ BẢN .1 Dựng đường thẳng song song và vuông góc 2.2 Dựng đường thẳng vuông góc.2 Vẽ độ dốc, độ côn và chia đều một đoạn thing 2.3 Vẽ độ đốc và độ côn.

VẼ HINH HOC 2.1 CHIA ĐỀU DƯỜNG TRÒN .1 Chia đường tròn ra 3 và 6 phan bằng nhau.2 Chia đường tròn ra 4 và 8 phan bằng nhau.3 Chia đường tròn ra 5 và 10 phần bằng nhau.4 Chia đường tròn ra 7 và 9 phần bằng nhau.1 Vẽ cung tròn nối tiếp với hai đường thẳng.2 Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc ngoài với một đường thẳng và một cung tròn khác 24 3.3 Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc trong với một đường thẳng và một cung tròn khác 25 3.4 Vẽ cung tròn nỗ tiếp xúc ngoài với hai cung tròn kh: 5 2.5 Vẽ cung tròn nối tiếp, tiếp xúc trong với hai cung tròn kh: 3.6 Vẽ cung tròn nối tiếp, vừa tiếp xúc ngoài vừa tiếp xúc trong .7 Bài tập áp dụng 2.1 Đường e-líp theo hai trục AB và CD vuông góc với nhau 2.2 Vẽ đường ô-van. CÁC PHÉP CHIẾU VÀ HINH CHIEU CO BAN 3.1 HINH CHIEU CUA DIEM, DUONG THANG VA MAT PHANG.2 Phương pháp các hình chiếu vuông góc 3.3 Hình chiếu của điểm, đường thắng và mặt phảng .2 HÌNH CHIEU CAC KHOI HÌNH HỌC ĐƠN GIẢN .1 Hình chiếu của các khối đa diện 3.2 Hình chiếu của khôi hộp 3.3 Hình chiếu của khối lăng trụ : 3.4 Hình chiều của các khối chóp, chép cut .5 Hình chiễu của khối có mặt cong 3.3 GIAO TUYEN CUA MAT PHANG VOI KHOI HÌNH 3.1 Giao tuyến của mặt phẳng với khối đa diện.2 Giao tuyến của mặt phẳng với hình trụ.3 Giao tuyến của mặt phẳng với hình nón tròn xoay 3.4 Giao tuyển của mặt phẳng với hình cầu.4 GIAO TUYEN CUA CAC KHOI DA DIEN.1 Giao tuyển của hai khối đa diện .2 Giao tuyến của hai khối tròn. BIEU DIEN VAT THE TREN BAN VE KY THUẬT 4.1 HINH CHIEU TRỤC ĐO 4.1 Khai niệm về hình chiều trục đo.2 Phan loại hình chiếu trục đo.3 Cách dựng hình chiếu trục đo.4 Vẽ phác hình chiếu trục đo.5 Bài tập áp dụng.2 HINH CHIEU CUA VAT THE.1 Các loại hình chiếu.2 Cách vẽ hình chiếu của vật thể 4.3 Cách ghi kích thước của vật thê .4 Cách đọc bản vẽ hình chiếu của vật thể .5 Bài tập áp đụng.3 HINH CAT VA MAT CAT eee : 73 4.1 Mặt cắt Hình cắt.4 Hình trích 4.6 Bài tập áp dụng .4 BẢN VỀ CHI TIẾT.1 Céc loai bin vé co ki 4.2 Hình biểu diễn của chỉ tiết 4.3 Kích thước của chỉ tiế 4.4 Dung sai kích thước, 4.5 Ký hiệu nhám bề mị 4.6 Bản vẽ chỉ tiết CHUONG 5. BAN VE KY THUAT 5.1 VỀ QUY ƯỚC .1 Vẽ quy ước một số chỉ 5.2 Cách ký hiệu các loại mối ghép quy ước .3 Bai tap áp dụng .2 BAN VỀ LẮP .1 Nội dung bản vẽ 105 5.2 Các quy ước biêu diễn trên bản vẽ lấp.3 Cách đọc bản vẽ lắp, 108 5.