mở đầu -Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề - Đối với người học: Chủ động đọc trước giáo trình trước buổi học *Điều kiện thực hiện bài học - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học chuyên môn - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác -Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình mô đun, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có *Kiểm tra và đánh giá bài học - Nội dung: Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng mô đun.
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập. *Phương pháp: +Điểm kiểm tra thường xuyên: không có +Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có +Kiểm tra định kỳ thực hành: không có *Nội dung chính: 19 1. Nhập môn mạng máy tính Nhập môn Mạng máy tính là môn học thuộc nhóm kiến thức ngành của chương trình đào tạo Nghề Tin Học Văn Phòng, hệ trung cấp cung cấp các khái niệm cơ bản, các kỹ năng cơ bản về mạng máy tính. Định nghĩa mạng máy tính.
Mạng máy tính (tiếng Anh: computer network) là mạng viễn thông kỹ thuật số cho phép các nút mạng chia sẻ tài nguyên. Trong các mạng máy tính, các thiết bị máy tính trao đổi dữ liệu với nhau bằng các kết nối (liên kết dữ liệu) giữa các nút. Lợi ích kết nối mạng máy tính: Mạng máy tính là một hệ thống kết nối nhiều máy tính với nhau để chia sẻ tài nguyên và truyền tải thông tin giữa các máy tính. Các lợi ích của mạng máy tính bao gồm: Chia sẻ tài nguyên: Mạng máy tính cho phép chia sẻ tài nguyên như máy in, bộ nhớ, ổ đĩa, dịch vụ internet, ứng dụng và nhiều tài nguyên khác.
Lịch sử mạng máy tính. Giữa những năm 60 các hệ thống máy tính được tập trung hoá cao độ như mainframe, minicomputer,. được gọi là máy tính trung tâm và nhiều trạm cuối nối với nó. Máy tính trung tâm hầu như đảm nhiệm tất cả mọi việc : + Xử lý thông tin + Quản lý các thủ tục truyền dữ liệu + Quản lý sự đồng bộ của các trạm cuối + Quản lý các hàng đợi + Sử lý các ngắt từ các trạm cuối,.
Nhược điểm: + Tốn quá nhiều vật liệu để nối các trạm với trung tâm (tốn đường truyền) + Máy tính trung tâm quá tải (phải làm việc quá nhiều) - Để giảm nhiệm vụ của máy tính trung tâm người ta gom các trạm cuối vào bộ gọi là bộ tập trung (hoặc bộ dồn kênh) trước khi chuyển về trung tâm. Các bộ này có chức năng tập trung các tín hiệu do trạm cuối gửi đến vào trên cùng một đường truyền. + Bộ dồn kênh (multiplexor): có khả năng truyền song song các thông tin do trạm cuối gửi về trung tâm. + Bộ tập trung (concentrator): không có khả năng này, phải dùng bộ đệm để lưu trữ tạm thời dữ liệu KL: Mọi sự liên lạc giữa các trạm cuối với nhau phải đi qua máy tính trung tâm, không được nối trực tiếp với nhau hệ thống trên không được gọi là mạng máy tính mà chỉ được gọi là mạng xử lý - Từ cuối những năm 70, các máy tính được nối trực tiếp với nhau để tạo thành mạng máy tính nhằm phân tán tải của hệ thống và tăng độ tin cậy.
20 Bài 1: GIỚI THIỆU HỆ THỐNG MẠNG MÁY TÍNH Mã bài: MĐ18-01 *Giới thiệu: -Một hệ thống mạng bao gồm các thiết bị kết nối với nhau nhằm trao đổi thông tin, chia sẻ tài nguyên trong hệ thống thông qua các thiết bị kết nối mạng và phương tiện truyền thông. *Mục tiêu: -Trình bày được sự hình thành và phát triển của mạng máy tính; -Phân loại và xác định được các kiểu thiết kế mạng máy tính thông dụng; -Nắm được các nguyên tắc truyền thông trên mạng; -Nắm được các mô hình mạng máy tính; -Rèn luyện tính chính xác, khoa học và tác phong công nghiệp. *Phương pháp giảng dạy và học tập bài 1. -Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề) -Đối với người học: Chủ động đọc trước giáo trình trước buổi học *Điều kiện thực hiện bài học -Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học chuyên môn -Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác -Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình mô đun, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan.
-Các điều kiện khác: Không có *Kiểm tra và đánh giá bài học o Nội dung: o Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức o Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. o Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng mô đun. + Nghiêm túc trong quá trình học tập.
o Phương pháp: o Điểm kiểm tra thường xuyên: không có o Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có o Kiểm tra định kỳ thực hành: không có 21 *Nội dung chính: 1.Phân loại mạng: Các loại mạng máy tính phổ biến nhất hiện nay bao gồm mạng LAN (Local Area Network), mạng WLAN (Wireless Local Area Network), mạng WAN (Wide Area Network) và mạng Internet.1 Theo khoảng cách: Nếu phân loại theo khoảng cách địa lý thì mạng máy tính có bao nhiêu loại? Dựa vào phạm vi phân bổ của mạng máy tính theo không gian địa lý người ta có thể phân ra các loại mạng như sau: Mạng GAN (Global Area Network) - Mạng toàn cầu: Mạng GAN thực hiện kết nối máy tính từ các châu lục khác nhau tạo nên một hệ thống. Thông thường kết nối mạng này được thực hiện thông qua đường truyền mạng viễn thông và thông qua vệ tinh. Mạng Internet là một mạng GAN Mạng WAN (Wide Area Network) - Mạng diện rộng: Mạng WAN kết nối diện rộng, kết nối các máy tính trong nội bộ giữa các quốc gia hay giữa các quốc gia trên một châu lục hoặc như mạng internet phục vụ các công ty lớn, ngành kinh tế có bán kính diện rộng lớn. Mạng máy tính này được kết nối thông qua đường truyền mạng viễn thông.
Các mạng WAN được kết nối với nhau thành mạng GAN hay tự nó đã là mạng GAN. Mạng MAN (Metropolitan Area Network) - Mạng thành phố: - Mạng MAN kết nối các máy tính trong một phạm vi địa lý một đô thị hoặc trung tâm kinh tế xã hội có bán kính hàng trăm Km. Số lượng máy có thể lên đến hàng nghìn. Đường truyền có thể sử dụng cơ sở hạ tầng của viễn thông.
Kết nối thông qua mạng truyền thông có tốc độ cao (từ 50-100 Mbit/s). Mạng LAN (Local Area Network) - Mạng cục bộ: - Đây là mạng cục bộ, thực hiện kết nối các máy tính trong cùng một khu vực với bán kính hẹp, thông thường khoảng vài trǎm mét. Kết nối thông qua truyền thông tốc độ cao ví dụ cáp dẫn đồng trục thay cáp quang mạng. Mạng LAN thường sử dụng trong nội bộ cơ quan/tổ chức…Các mạng LAN có thể được kết nối với nhau tạo thành thành mạng WAN.
- Mạng LAN thường được lắp đặt trong các công ty, văn phòng nhỏ. Bán kính tối đa giữa các trạm là dưới 1Km. Với số lượng máy trạm từ vài chục đến vài trăm mét 22 (thông thường dưới 100 máy).2 Theo cấu trúc mạng: Cấu trúc liên kết mạng là sự sắp xếp các phần tử khác nhau (liên kết, nút mạng, vân vân.) của một mạng máy tính.[1][2] Chủ yếu, đó là cấu trúc tô pô[3] của một mạng máy tính, và có thể mô tả theo tính vật lý và lôgíc. Cấu trúc liên kết vật lý (tô pô vật lý) là sự sắp đặt các thành phần mạng khác nhau, bao gồm nơi chứa thiết bị và cài đặt dây cáp nối, trong khi cấu trúc liên kết lôgíc (tô pô lôgíc) chỉ ra cách hoạt động của dòng dữ liệu trong mạng.
Khoảng cách giữa các nút mạng, điểm giao vật lý, tỉ lệ truyền tải, và/hoặc dạng tín hiệu có thể khác nhau giữa hai mạng cho dù cấu trúc tô pô của chúng có thể giống hệt nhau. -Mạng hình sao (Star) Mạng hình sao có tất cả các trạm được kết nối với một thiết bị trung tâm có nhiệm vụ nhận tín hiệu từ các trạm và chuyển đến trạm đích. Phụ thuộc vào yêu cầu truyền thông trên mạng mà thiết bị trung tâm có thể là switch, router, hub hay máy chủ trung tâm. Vai trò của thiết bị trung tâm là thiết lập các liên kết Point to Point.
Việc thiết lập mạng đơn giản, dễ dàng cấu hình lại mạng (thêm, bớt các trạm) và có thể kiểm soát và khắc phục sự cố nhanh, đồng thời tận dụng được tối đa tốc độ truyền của đường truyền vật lý. Tuy nhiên, độ dài đường truyền nối một trạm với thiết bị trung tâm bị hạn chế (trong vòng 100m, với công nghệ hiện nay). Mạng trục tuyến (Bus) -Cấu trúc liên kết mạng trục tuyến. Tất cả các trạm phân chia một đường truyền chung (bus).
Đường truyền chính được giới hạn hai đầu bằng hai đầu nối đặc biệt gọi là điểm đầu cuối. Mỗi trạm được nối với trục chính qua một đầu nối chữ T hoặc một thiết bị thu phát. Cụ thể hình mạng Bus hoạt động theo các liên kết Point to Multipoint hay Broadcast. Mạng trục tuyến dễ thiết kế và có chi phí thấp, tuy nhiên nó có tính ổn định kém,khi hỏng khó phát hiện, chỉ một nút mạng hỏng là toàn bộ mạng bị ngừng hoạt động.
Mạng hình vòng (Ring) Trên mạng hình vòng tín hiệu được truyền đi trên vòng theo một chiều duy nhất. Mỗi trạm của mạng được nối với nhau qua một bộ chuyển tiếp có nhiệm vụ nhận tín hiệu rồi chuyển tiếp đến trạm kế tiếp trên vòng. Như vậy tín hiệu được lưu chuyển trên vòng theo một chuỗi liên tiếp các liên kết Point to Point giữa các bộ chuyển tiếp. Mạng hình vòng có ưu, nhược điểm tương tự như mạng hình sao, tuy nhiên mạng hình vòng đòi hỏi giao thức truy nhập mạng phức tạp hơn mạng hình sao.
Ngoài ra còn có các kết nối hỗn hợp giữa các kiến trúc mạng trên như Star Bus hay Star Ring.3 Theo phương pháp truyền thông: .