CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH THIẾT KẾ VÀ XÂY DỰNG NHÀ Ở XÃ HỘI TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1. Khái niệm nhà ở xã hội: Nhà ở xã hội (NƠXH) là nhà ở do Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng cho các đối tượng quy định tại Điều 53, Điều 54 của Luật Nhà ở và quy định tại Nghị định 71/2010/ NĐ-CP để mua, thuê hoặc thuê mua theo cơ chế do Nhà nước quy định. NƠXH được hiểu như một loại hình nhà ở giành cho người có thu nhập thấp. Nhà nước khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng NƠXH để bán (trả tiền một lần hoặc trả góp), cho thuê, cho thuê mua đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang hưởng lương ngân sách nhà nước, công nhân trong các khu công nghiệp và người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị theo phương thức xã hội hoá.
*Cấu trúc nhà ở xã hội: NƠXH là nhà ở căn hộ chung cư kiểu căn hộ. Công trình gồm tầng hầm có thể sử dụng làm tầng kỹ thuật, chỗ để xe, bố trí tủ điện và máy bơm nước cho toà nhà. Tầng 1 thường dành cho các hoạt động phục vụ lợi ích cộng đồng. Căn hộ sử dụng trong nhà ở thu nhập thấp là lại căn hộ độc lập khép kín.
Loại căn hộ này có thể linh hoạt áp dụng cho nhiều quy mô lớn nhỏ khác nhau. *Qui mô nhà ở xã hội: Qui mô nhà NƠXH được xác định theo số tầng cao, các căn hộ ở là cơ sở để tạo nên qui mô của nhà ở. Diện tích các căn hộ thông thường từ 30 m2 đến 70 m2. Tuỳ theo khả năng kinh tế, cũng như nhu cầu điều kiện từng địa phương, để lựa chọn kiểu loại căn hộ thiết kế điển hình, lắp ghép các kiểu căn hộ thành nhà ở.
13 *Cấp công trình: Cấp công trình: Cấp II - III Số tầng cao: Từ 5 đến 15 tầng. Mật độ xây dựng tối đa là 75%. * Thành phần diện tích và hạng mục công trình: Các căn hộ ở. Khối quản lý hành chính gồm phòng sinh hoạt cộng đồng, quản lý nhà ở, dịch vụ nhỏ tại chỗ và nơi để xe.
Khối sân vườn, công trình thể dục thể thao. Tình hình xây dựng và phát triển nhà ở xã hội trên thế giới. Trên Thế giới, các chương trình xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp đã được thực hiện từ hơn 60 năm nay. Từ các nước có nền kinh tế phát triển cao ở châu Âu, Châu Mỹ đến những nền kinh tế mới nổi ở châu Á, các dự án nhà ở thu nhập thấp đã đem đến phúc lợi cho hàng trăm triệu người dân tại nhiều nước.
Dưới đây là thực trạng của một số nước trong việc xây dựng nhà ở thu nhập thấp. Nhà ở xã hội tại Châu Mỹ. Tại Mỹ, từ năm 1949-1954, Chính Phủ thực hiện chương trình quy hoạch lớn nhằm xây dựng lại đô thị, Chính phủ lập nhiều phương án xây dựng nhà ở thu nhập thấp thay thế các khu ổ chuột cũ như một phần kế hoạch tái thiết đô thị, thời gian này nhà ở thu nhập thấp ở Mỹ rất phát triển và các dự án nhà ở thu nhập thấp chiếm phần lớn trong các dự án chung cư tại Mỹ. Tại Canada, các dự án xây dựng nhà ở thu nhập thấp của Chính phủ được điều hành bởi một cơ quan quản lý riêng.
Năm 2002, Chính phủ đã thành lập Công ty cổ phần dịch vụ nhà ở thu nhập thấp (SHSC) ở nhiều địa phương. SHSC có nhiệm vụ cung cấp nhà ở thu nhập thấp phi lợi nhuận. Toàn bộ dự án nhà ở thu nhập thấp phục vụ cho người nhập cư, tị nạn và người có 14 thu nhập thấp. Theo thống kê cho đến nay Canada đã có 39 tập đoàn nhà ở phi lợi nhuận đang quan lý tổng số hơn 1908 dự án nhà ở thu nhập thấp.
Dự án nhà ở thu nhập thấp mới nhất trong thời gian gần đây của Canada là dự án wordwards tại thành phố Vancouver. Dự án có kinh phí là 330 triệu đô bao gồm 536 đơn vị nhà ở và Thương mại, 200 đơn vị nhà ở thu nhập thấp với đầy đủ không gian dịch vụ công cộng. Ngày nay, Canada là một trong số quốc gia có nguồn NƠXH chất lượng nhất thế giới. Nhà ở xã hội tại Châu Âu.
Sau thế chiến thứ 2, Tại Anh đã xây dựng hơn 2, 9 triệu đơn vị nhà ở để đáp ứng sự thiếu hụt về nhà cửa cũng như thể hiện một phần chính sách phúc lợi xã hội. Đến khoảng năm 1950, nước Anh đã xóa bỏ tình trạng nhà ổ chuột và bắt đầu quan tâm đến chất lượng những dự án nhà ở thu nhập thấp phục vụ cho những người có thu nhập thấp. Hiện nay, Anh đã có những biện pháp nhằm hạn chế sự tác động của sở hữu tư nhân, nhằm đảm bảo phúc lợi cho người có thu nhập thấp. Chính phủ cho phép tư nhân hóa nhà ở thu nhập thấp đã cũ và có diện tích nhỏ để thu hồi vốn đầu tư cho những nhà ở thu nhập thấp mới.
Theo thống kê tại anh cần khoảng 19 tỷ bảng để xây dựng mới nhà ở thu nhập thấp và cải tạo những công trình đã cũ. Chính phủ Anh trính hàng năm 3, 6 tỷ bảng từ năm 1997-2002 ra khỏi thu nhập cơ bản để đầu tư vào nhà ở thu nhập thấp, từ năm 2003 trở đi con số đó sẽ là 2, 8 tỷ bảng. Năm 1950, Tại Pháp trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng và cuộc cải cách đất đai diễn ra, Chính phủ nhận định cần can thiệp vào lĩnh vực nhà ở. Chính phủ cung cấp kinh phí cho việc xây dựng nhà ở thu nhập thấp để đáp ứng nhu cầu ở.
Năm 1953 Chính phủ đưa ra chính sách bắt buộc các doanh nghiệp sử dụng trên 10 công nhân phải trả 1% thuế thu nhập để đóng góp vào quỹ xây dựng nhà ở thu nhập thấp. Năm 1954, Chính phủ cho xây dựng 12.000 đơn vị nhà ở mới, đáp ứng khẩn cấp cho người dân. Tính đến trước năm 1955, tại Pháp đã có tới 3, 9 triệu đơn vị nhà xã hội cho thuê, chiếm 41% quỹ nhà ở tại Pháp. Ví dụ về nhà ở thu nhập thấp tại Pháp là Khu nhà ở 15 Uckange, Parsi.
Xây dựng năm 1966 với kiến trúc 5 tầng, xây dựng theo kiểu phân đoạn, mỗi phân đoạn từ 2 căn hộ có 1-4 phòng có khu vệ sinh và bếp riêng. Hình thức kiến trúc đơn giản, dễ xây dựng không yêu cầu cao về trình độ xây dựng.1) Đến năm 1990, chính sách mới quy định " Bảo đảm quyền nhà ở là nhiệm vụ quan trọng dựa trên tinh thần đoàn kết dân tộc. Bất kỳ cá nhân hoặc gia đình nào gặp khó khăn, đặc biệt về nhà ở thì đều được hưởng sự trợ cấp từ Chính phủ ". Cho đến nay, nước Pháp về cơ bản đã có quỹ nhà ở thu nhập thấp phục vụ ổn định nhu cầu của xã hội.
Năm 1999, 58,1 % số căn hộ của Paris chỉ gồm một hoặc hai phòng. Điều đó có thể cho thấy một phần khá lớn dân Paris sống độc thân hoặc là các cặp không con. Tại Thụy Điển, “Chương trình Một triệu” (Theo tiếng Thụy Điển Miljonprogrammet) là tên gọi chung cho chương trình xây dựng nhà ở thực hiện trong vòng 10 năm do Đảng Dân chủ xã hội Thụy Điển thuộc cánh tả đề xướng với mục tiêu “Toàn dân phải được cung cấp căn hộ tốt với giá thành hợp lý”. Được thực hiện kèm với chiến dịch xoá bỏ các khu tạm cư, nhà ở xuống cấp trên toàn đất nước Thụy Điển, chương trình này đã rất thành công.
Trong khoảng thời gian từ 1965-1975, Thụy Điển đã xây dựng được 1 triệu căn hộ, chiếm gần 1/3 số nhà ở hiện nay. Các căn hộ tiêu chuẩn 3 phòng được thiết kế có diện tích tối thiểu 75m2, dành cho một gia đình gồm bố mẹ và 2 con. Điều đáng nói là cơ sở hạ tầng như: nhà trẻ, bệnh viện, công viên, thư viện, nhà sinh hoạt cộng đồng, trung tâm thương mại kèm theo của các căn hộ này cũng được xây dựng đồng bộ.2) 16 Tổng kết cơ cấu và quy mô diện tích các căn hộ tại Châu Mỹ và Châu Âu Nước Loại căn hộ Cơ cấu Diện tích Studio Có 1-2 phòng, có B không có P.N, có B riêng hoặc không 50 Mỹ 2 P.K riêng, 1-2WC, có B riêng 60 hoặc không 3 P.SHC, B riêng, 1 WC 50 Anh 2 P.SHC, B riêng, 1 WC 60 3 P.SHC, B riêng, 1 WC 70 1 P.SHC, B riêng, 1 WC 32 Pháp 2 P.SHC, B riêng, 1 WC 45-50 3 P.SHC, B riêng, 1WC 52-65 (P.N:phòng ngủ;P.K phòng khách;P.SHC:phòng sinh hoạt chung;B:bếp;P.A:phòng ăn) Bảng 1.1:Cơ cấu và quy mô diện tích căn hộ tại Châu Mỹ, Châu Âu [22] 1. Nhà ở xã hội tại các nước châu Á.
Tại Ấn Độ, Tata Housing Development, bộ phận địa ốc của tập đoàn Tata, cho hay, họ đang sẵn sàng cho việc khởi công xây dựng những tòa nhà chung cư có giá từ 7.400 USD, ban đầu tại vùng ngoại ô công nghiệp Bhoisar, cách Mumbai khoảng 50km về phía bắc. Cũng giống như chiếc Nano, loại nhà chung cư này được thiết kế và xây dựng hướng tới hàng trăm triệu người Ấn Độ có thu nhập dưới 5.000 USD/năm và những ai không có đủ điều kiện để mua nhà với mức giá cao hơn. Nhà ở thu nhập thấp của Tata sẽ được xây dựng theo ba kích cỡ khác nhau: 26m2 (không chia phòng ngủ, có bếp và một nhà vệ sinh), 33m2 (cũng không chia phòng ngủ, có bếp và một nhà vệ sinh) và 43m2 (có một phòng ngủ nhỏ, bếp và nhà vệ sinh). Ngoài 17 thiết kế đơn giản và diện tích nhỏ hẹp này, Tata còn xây nhà với số lượng lớn và tìm nguyên vật liệu giá rẻ để hạn chế chi phí.
Dự án nhà này sẽ sử dụng thép mà công ty Tata Steel thuộc tập đoàn Tata sản xuất tại nhà máy cách đó không xa. Theo một nghiên cứu gần đây do hãng nghiên cứu McKinsey và Liên hiệp Các hội đồng thương mại Ấn Độ phối hợp thực hiện, nước này hiện đang thiếu 24,7 triệu căn hộ ở các thành phố chính. Sự thiếu hụt này càng trở nên căng thẳng do lao động nhập cư đổ tới nhiều thành phố. Đối tượng này thường phải sống trong những khu nhà ổ chuột với điều kiện vệ sinh kém.
Gần 70% trong số 1,2 tỷ dân của Ấn Độ có mức sống dưới 1 USD/ngày. Tại Trung Quốc, hiện nay cũng đang đẩy mạnh xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp.