Luận Văn: Một Số Giải Pháp Phát Triển Nguồn Nhân Lực Công Nghệ Thông Tin Ở Việt Nam

Tổng hợp kiến thức Giải pháp Phát triển Nguồn Nhân lực CNTT Việt Nam: Thực trạng và Hướng đi, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu

• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Nguồn Nhân Lực CNTT Việt Nam: Thực Trạng Và Hướng Đi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• GIỚI THIỆU CHUNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ ĐÀO TẠO
• 1.1. Một số vấn đề liên quan trong hiệu quả đào tạo
• 1.2. Phương thức đảm bảo chất lượng
• 1.2.1. Xây dựng Chuẩn chất lượng quốc gia
• 1.2.2. Xây dựng chuẩn khu vực
• 1.2.3. Xây dựng thỏa ước kiểm định chương trình
• 1.3. Chuẩn đánh giá đảm bảo chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam
• 1.3.1. Tổng quan
• 1.3.2. Nhóm tiêu chuẩn đặc trưng ngành
• 1.4. Giải pháp CDIO trong triển khai đào tạo
• 1.4.1. Khái niệm
• 1.4.2. Lợi ích khi áp dụng CDIO
• 1.4.3. Độ bao phủ của CDIO
• 1.4.4. Cách vận dụng xây dựng CTĐT theo mô hình CDIO hiện nay
• 1.5. Tổng kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐÀO TẠO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CNTT
• 2.1. Tổng thể ngành CNTT Việt Nam
• 2.1.1. Doanh nghiệp trong ngành CNTT
• 2.1.2. Lao động trong ngành CNTT
• 2.2. Thực tế đào tạo nguồn nhân lực CNTT
• 2.2.1. Hình thức và chương trình đào tạo
• 2.2.2. Số lượng và chỉ tiêu
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới đào tạo nguồn nhân lực ngành CNTT
• 2.3.1. Môi trường bên ngoài
• 2.3.2. Vấn đề quản lý chất lượng đào tạo nguồn nhân lực CNTT
• 2.3.3. Hạn chế, tồn tại
• 2.4. Case Study: Đánh giá chương trình đào tạo ngành ATTT
• 2.4.1. Giới thiệu chung
• 2.4.2. Thống kê các đơn vị đào tạo về ATTT
• 2.5. Tổng kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CNTT
• 3.1. Giải pháp tổng thể
• 3.2. Áp dụng xây dựng CTĐT đề xuất cho ngành ATTT theo phương pháp CDIO
• 3.2.1. Mô hình đào tạo theo Tiêu chuẩn nghề nghiệp – Kỹ năng ngành ATTT độ 1
• 3.2.2. Hoàn thiện CĐR cấp độ 3 với việc khảo sát các bên liên quan
• 3.2.3. Đề xuất chương trình đào tạo với phù hợp với chuẩn đầu ra
• TÀI LIỆU THAM CHIẾU

Tóm tắt

I. Thực trạng nguồn nhân lực CNTT Việt Nam

Trong bối cảnh phát triển kinh tế số, thực trạng nguồn nhân lực CNTT Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Theo thống kê, số lượng nhân lực trong ngành CNTT vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Nhiều doanh nghiệp trong ngành CNTT cho biết họ gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự có trình độ chuyên môn cao. Điều này cho thấy sự không đồng bộ giữa nhu cầu nhân lực CNTT Việt Nam và chất lượng đào tạo hiện tại. Các chương trình đào tạo chưa được cập nhật kịp thời với xu hướng công nghệ mới, dẫn đến việc sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu thực tế. Một nghiên cứu cho thấy, chỉ khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp ngành CNTT có thể làm việc ngay sau khi ra trường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành CNTT mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực CNTT

Chất lượng nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó có môi trường học tập, chương trình đào tạo và sự liên kết giữa các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp. Khó khăn phát triển nguồn nhân lực CNTT chủ yếu đến từ việc thiếu sự đồng bộ trong chương trình đào tạo giữa các trường đại học và nhu cầu thực tế của thị trường. Nhiều trường vẫn áp dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, không chú trọng đến việc phát triển kỹ năng thực hành cho sinh viên. Hơn nữa, sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng đào tạo không đạt yêu cầu. Theo một khảo sát, 70% sinh viên cho biết họ không có đủ cơ hội thực hành trong quá trình học tập, điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường lao động.

II. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực CNTT

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực CNTT, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần cải thiện chương trình đào tạo theo hướng hiện đại hóa, tích hợp các kỹ năng mềm và kỹ năng cứng. Việc áp dụng mô hình CDIO (Conceive - Design - Implement - Operate) trong đào tạo sẽ giúp sinh viên phát triển toàn diện hơn. Mô hình này không chỉ tập trung vào kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng đến việc thực hành và ứng dụng thực tế. Bên cạnh đó, cần thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp để đảm bảo rằng chương trình đào tạo luôn bám sát nhu cầu thực tế của thị trường. Các doanh nghiệp cũng nên tham gia vào quá trình đào tạo, cung cấp cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên, từ đó giúp họ có được kinh nghiệm thực tế ngay từ khi còn học tập.

2.1. Đào tạo và phát triển kỹ năng

Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân lực CNTT là một trong những giải pháp quan trọng. Cần thiết lập các chương trình đào tạo ngắn hạn, các khóa học chuyên sâu về công nghệ mới, giúp sinh viên và nhân viên có cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn. Việc tổ chức các hội thảo, buổi tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia trong ngành cũng sẽ giúp sinh viên cập nhật kiến thức và xu hướng mới. Hơn nữa, các trường đại học cần chú trọng đến việc phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên, như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của họ.

III. Hướng đi phát triển nguồn nhân lực CNTT

Hướng đi phát triển nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam cần được xác định rõ ràng và cụ thể. Cần có một chiến lược dài hạn nhằm phát triển nguồn nhân lực CNTT, trong đó chú trọng đến việc cải thiện chất lượng đào tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Chính phủ và các cơ quan chức năng cần có những chính sách hỗ trợ cho các cơ sở giáo dục trong việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại. Đồng thời, cần có các chương trình khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, tạo ra một môi trường học tập và làm việc tích cực cho sinh viên. Việc phát triển nguồn nhân lực CNTT không chỉ là trách nhiệm của các cơ sở giáo dục mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

3.1. Chiến lược phát triển bền vững

Chiến lược phát triển bền vững cho nguồn nhân lực CNTT cần được xây dựng dựa trên sự hợp tác giữa các bên liên quan, bao gồm chính phủ, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục. Cần có các chương trình đào tạo liên tục, giúp nhân lực CNTT có thể cập nhật kiến thức và kỹ năng mới theo xu hướng công nghệ. Hơn nữa, việc xây dựng một hệ thống đánh giá chất lượng đào tạo cũng rất quan trọng, nhằm đảm bảo rằng các chương trình đào tạo luôn đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Các chính sách hỗ trợ cho việc nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực CNTT cũng cần được chú trọng, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành Công nghệ Thông tin (CNTT) tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với gần 50 triệu người dùng Internet, đứng thứ 13 toàn cầu vào năm 2016. Tổng doanh thu ngành CNTT năm 2016 ước đạt khoảng 939.400 tỷ đồng, tăng khoảng 10% so với năm trước, đóng góp hơn 70% vào tổng doanh thu toàn ngành. Tuy nhiên, ngành này đang đối mặt với thách thức lớn về thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, với khoảng 78.000 nhân lực CNTT thiếu hụt mỗi năm và dự báo đến năm 2020 sẽ thiếu hơn 500.000 nhân lực, chiếm hơn 78% nhu cầu thị trường. Vấn đề phát triển nguồn nhân lực CNTT phù hợp với yêu cầu thị trường và chuẩn kỹ năng chuyên nghiệp là cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào đánh giá thực trạng đào tạo nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam, đặc biệt là ngành An Toàn Thông Tin (ATTT), phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chương trình đào tạo đại học chính quy trong giai đoạn hiện nay, với trọng tâm là chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo ngành ATTT.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động, đồng thời góp phần phát triển ngành CNTT bền vững, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết đảm bảo chất lượng giáo dục đại học: Bao gồm các chuẩn quốc gia (VQA), chuẩn khu vực ASEAN (AUN-QA), chuẩn quốc tế ABET, nhằm đánh giá và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực CNTT.
• Mô hình CDIO (Conceive – Design – Implement – Operate): Phương pháp xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra, phát triển kỹ năng nghề nghiệp toàn diện, gắn kết kiến thức với thực tiễn và nhu cầu xã hội.
• Phân tích PEST: Đánh giá các yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực CNTT, bao gồm chính sách nhà nước, kinh tế, xã hội và công nghệ.
• Khái niệm chuẩn đầu ra (CĐR): Xác định yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cứng, kỹ năng mềm, thái độ và phẩm chất nghề nghiệp của người học sau khi tốt nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, kiểm định chất lượng, kỹ năng nghề nghiệp, và phát triển nguồn nhân lực CNTT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp sau:

• Phương pháp kế thừa: Tổng hợp và phân tích số liệu thứ cấp từ các báo cáo ngành, công trình khoa học liên quan đến phát triển nguồn nhân lực CNTT.
• Phân tích PEST: Đánh giá các yếu tố chính sách, kinh tế, xã hội và công nghệ ảnh hưởng đến đào tạo nguồn nhân lực CNTT.
• Phương pháp CDIO: Áp dụng trong xây dựng và đề xuất chương trình đào tạo ngành ATTT theo chuẩn đầu ra và kỹ năng nghề nghiệp.
• Khảo sát, thống kê và phân tích tổng hợp: Thu thập ý kiến từ các bên liên quan như doanh nghiệp, cựu sinh viên, giảng viên để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm các đơn vị đào tạo trọng điểm ngành ATTT, doanh nghiệp sử dụng lao động CNTT, và cựu sinh viên với số lượng đủ lớn để đảm bảo tính đại diện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm tập trung vào các đối tượng liên quan trực tiếp đến ngành CNTT. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong khoảng 3 năm, từ thu thập dữ liệu đến phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thiếu hụt nguồn nhân lực CNTT nghiêm trọng: Nhu cầu nhân lực ngành CNTT tăng trưởng khoảng 8% mỗi năm, với thiếu hụt khoảng 78.000 nhân lực mỗi năm và dự báo đến năm 2020 thiếu hơn 500.000 nhân lực, chiếm hơn 78% tổng nhu cầu thị trường.

2. Chất lượng đào tạo chưa đồng đều và chưa đáp ứng yêu cầu thị trường: Khoảng 60% đơn vị đào tạo có chuẩn đầu ra mang tính hình thức, thiếu sự tham gia của doanh nghiệp và cựu sinh viên trong xây dựng chuẩn đầu ra. Các chương trình đào tạo còn nhiều môn học thừa, thiếu tính cập nhật và chưa gắn kết chặt chẽ với chuẩn đầu ra.

3. Chương trình đào tạo ngành An Toàn Thông Tin còn nhiều hạn chế: Nội dung đào tạo tập trung chủ yếu vào an ninh mạng và an toàn ứng dụng, thiếu các chuyên ngành hẹp như điều tra tội phạm mạng, giám định số, an toàn dữ liệu điện toán đám mây. Các môn học về đạo đức nghề nghiệp, pháp lý và kỹ năng mềm còn ít được chú trọng.

4. Đội ngũ giảng viên chưa đáp ứng đủ về số lượng và chất lượng: Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ và thạc sĩ tăng nhưng vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu đổi mới chương trình đào tạo. Kỹ năng nghiên cứu và cập nhật kiến thức chuyên ngành còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do sự thiếu đồng bộ trong xây dựng chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo, cũng như thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Việc áp dụng các chuẩn quốc tế và khu vực như ABET, AUN-QA còn hạn chế, dẫn đến chất lượng đào tạo chưa đạt chuẩn. Các chính sách nhà nước đã có nhiều hỗ trợ nhưng chưa được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng mô hình CDIO giúp nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển kỹ năng toàn diện cho sinh viên, thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế. Việc xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra rõ ràng, có sự tham gia của các bên liên quan là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả đào tạo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ thiếu hụt nhân lực theo năm, bảng so sánh chuẩn đầu ra và nội dung chương trình đào tạo ngành ATTT giữa các đơn vị trong nước và quốc tế, cũng như biểu đồ phân bố trình độ giảng viên theo năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khung chương trình đào tạo mẫu theo chuẩn quốc tế và khu vực: Nhà nước phối hợp với hội đồng chuyên gia xây dựng chương trình mẫu theo chuẩn ABET và AUN-QA, áp dụng phương pháp CDIO để đảm bảo chuẩn đầu ra rõ ràng, phù hợp với nhu cầu thị trường. Thời gian triển khai trong 2 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông.

2. Tăng cường phối hợp giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp: Thiết lập cơ chế hợp tác chặt chẽ trong xây dựng chương trình, đào tạo thực hành, hướng dẫn đồ án và đánh giá chất lượng đầu ra. Mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tham gia lên trên 50% trong vòng 3 năm.

3. Phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao: Đẩy mạnh đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, cập nhật kiến thức chuyên ngành và kỹ năng giảng dạy hiện đại. Xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng giảng viên theo chuẩn CDIO trong 3 năm tới, với mục tiêu tăng tỷ lệ giảng viên trình độ tiến sĩ lên 20%.

4. Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo ngành An Toàn Thông Tin: Bổ sung các chuyên ngành hẹp, tăng cường đào tạo kỹ năng mềm, đạo đức nghề nghiệp và pháp lý. Áp dụng phương pháp học tập tích cực, dự án thực tế theo mô hình CDIO. Thời gian thực hiện trong 2 năm, chủ thể là các trường đại học trọng điểm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý giáo dục và chính sách: Giúp xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực CNTT, chuẩn hóa chương trình đào tạo và kiểm định chất lượng.

2. Các trường đại học và cơ sở đào tạo CNTT: Làm cơ sở để cải tiến chương trình đào tạo, áp dụng mô hình CDIO, nâng cao chất lượng giảng dạy và chuẩn đầu ra.

3. Doanh nghiệp trong ngành CNTT và An Toàn Thông Tin: Tham gia xây dựng chương trình đào tạo, hợp tác đào tạo thực hành, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế.

4. Sinh viên và người học ngành CNTT: Hiểu rõ yêu cầu chuẩn đầu ra, chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp toàn diện, nâng cao khả năng thích ứng với thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ngành CNTT Việt Nam lại thiếu hụt nguồn nhân lực lớn?
   Do tốc độ phát triển nhanh của ngành, nhu cầu nhân lực tăng trung bình 8% mỗi năm, trong khi chất lượng và số lượng đào tạo chưa đáp ứng kịp, dẫn đến thiếu hụt khoảng 78.000 nhân lực mỗi năm.

2. Chuẩn đầu ra (CĐR) có vai trò gì trong đào tạo CNTT?
   CĐR xác định kiến thức, kỹ năng và thái độ người học cần đạt được sau khi tốt nghiệp, giúp xây dựng chương trình đào tạo phù hợp và đánh giá chất lượng đào tạo hiệu quả.

3. Mô hình CDIO có lợi ích gì trong xây dựng chương trình đào tạo?
   CDIO giúp phát triển kỹ năng nghề nghiệp toàn diện, gắn kết kiến thức với thực tiễn, tăng cường kỹ năng mềm và kỹ năng làm việc nhóm, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu xã hội.

4. Tại sao cần tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo?
   Doanh nghiệp cung cấp thông tin về nhu cầu thực tế, tham gia xây dựng chương trình và đào tạo thực hành, giúp sinh viên có kỹ năng phù hợp và nâng cao tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp.

5. Ngành An Toàn Thông Tin cần cải tiến những gì trong chương trình đào tạo?
   Cần bổ sung các chuyên ngành hẹp, tăng cường đào tạo kỹ năng mềm, đạo đức nghề nghiệp, pháp lý và cập nhật kiến thức mới về an toàn dữ liệu, điều tra tội phạm mạng, bảo mật điện toán đám mây.

Kết luận

• Nguồn nhân lực CNTT tại Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng, với nhu cầu tăng trưởng khoảng 8% mỗi năm và dự báo thiếu hơn 500.000 nhân lực vào năm 2020.
• Chất lượng đào tạo hiện nay chưa đồng đều, chuẩn đầu ra còn mang tính hình thức, thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan.
• Ngành An Toàn Thông Tin còn nhiều hạn chế về nội dung đào tạo, chưa đáp ứng đầy đủ các chuyên ngành hẹp và kỹ năng mềm cần thiết.
• Áp dụng mô hình CDIO và xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế là giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu xã hội.
• Các bước tiếp theo cần tập trung xây dựng khung chương trình mẫu, phát triển đội ngũ giảng viên, tăng cường hợp tác doanh nghiệp và đổi mới nội dung đào tạo ngành ATTT.

Đề nghị các cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp phối hợp triển khai các giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành CNTT Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Hiện nay, vấn đề nâng cao hiệu quả trong hoạt động đào tạo luôn là mối quan tâm lớn của các trường đại học, các bậc phụ huynh, học sinh, sinh viên và của toàn xã hội. Tại Việt Nam các chương trình đánh giá và kiểm định chất lượng đào tạo đang được coi trọng và 18 dần đưa vào chuẩn thực hiện, áp dụng các chuẩn, các bộ đánh giá, kiểm định chất lượng do Bộ Giáo dục qui định hay Quốc tế, khu vực công nhận để nâng cao hiệu quả đào tạo của mình. Chất lượng liên tục được cải thiện, nâng cao, mang lại lợi ích kinh tế cho nhà trường và xã hội. Luận văn này đưa ra các định nghĩa chung về chất lượng đào tạo, các chuẩn đánh giá áp dụng tại Việt Nam như: chuẩn chất lượng quốc gia, Chuẩn khu vực ASEAN (AUN-AQ), chuẩn ABET vầ các thỏa ước.

Đồng thời trong luận văn có đưa ra cách tiếp cận mới trong việc nâng cao chất lượng chương trình đào tạo phù hợp với xu thế hiện nay và đáp ứng các tiêu chí chuẩn đầu ra. Đó là giải pháp CDIO với việc hình thành xây dựng mô hình chương trình đào tạo theo các cấp độ và quy tắc chuẩn xác định. 19 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐÀO TẠO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CNTT 2.1 Tổng thể ngành CNTT Việt Nam 2.1 Doanh nghiệp trong ngành CNTT. Công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò quan trọng trong cả đời sống cá nhân và kinh doanh.

Số người dùng internet của Việt Nam đã tăng lên trong những năm gần đây, đứng vị trí số 13 toàn cầu với gần 50 triệu người dùng trong năm 2016 [14]. Cùng với nó là sự mở rộng của nhiều doanh nghiệp trong ngành CNTT. Tỷ lệ DNCNTT/100.000 Tỷ lệ NL DN CNTT/ 10.3 Tăng trung bình 9. 1: Năng lực sản xuất, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ CNTT Năm 2016, tổng doanh thu phát sinh lĩnh vực Công nghiệp CNTT ước đạt 939.400 tỷ đồng (ước tăng khoảng 10% so với năm 2015) và đóng góp khoảng 70,22% vào tổng doanh thu toàn Ngành năm 2016; nộp NSNN ước đạt 93.940 tỷ đồng (ước tăng khoảng 10% so với năm 2015) và đóng góp khoảng 64,38% vào tổng nộp NSNN của Ngành năm 2016.

[2] Quan sát các chỉ số về Tỷ lệ doanh nghiệp và nhân lực ngành CNTT trong Báo cáo VN ICT Index 2016[3], Số lượng nhu cầu nhân lực trong ngành vẫn tiếp tục được dự đoán tăng trưởng ở mức 8%. Lượng nhân sự thiếu hụt khoảng 78.000 nhân lực CNTT mỗi năm và đến năm 2020 sẽ thiếu hơn 500.000 nhân lực CNTT, chiếm hơn 78% tổng số nhân lực mà thị trường này cần[15] 20 Hình 2. 1: Tỷ lệ doanh nghiệp và nhân lực ngành CNTT 2.2 Lao động trong ngành CNTT Năm Bộ, CQNB Tỉnh, TP NHTM TĐKT TCT - 2006 1.00% bình hàng năm Bảng 2. 2: Tỷ lệ cán bộ chuyên trách CNTT Nhân lực CNTT khối cơ quan nhà nước T Chỉ tiêu Giá trị T 2016 2015 2014 2013 2012 1 Tỷ lệ cán bộ chuyên trách 4,6 4,0 3,6 3,8 3,6 CNTT, % 2 Tỷ lệ can bộ chuyên trách an 1,0 0,9 0,8 0,6 0,6 toàn thông tin, % 3 Tỷ lệ cán bộ chuyên trách 69,8 - - - - CNTT trình độ từ ĐH trở lên, % 4 Tỷ lệ CCVC đƣợc đào tạo về 55,3 60,5 49,7 48,2 52,4 21 phần mềm nguồn mở, % 5 Tỷ lệ CCVC đƣợc đào tạo về 33,0 - - - - an toàn thông tin, % 6 Mức chi 1 năm cho đào tạo 483.35 CNTT/CCVC, VND 3 7 5 8 4 Bảng 2.

3: Tỷ lệ nhân lực CNTT khối cơ quan nhà nước Nhân lực trong khối ngân hàng thương mại TT Chỉ tiêu Giá trị 2016 2015 2014 2013 2012 1 Tỷ lệ CB chuyên trách 2,6 3,0 3,1 3,4 3,1 CNTT/Tổng số CBNV ngân hàng, % 2 Tỷ lệ CB chuyên trách 0,1 0,5 0,6 0,5 1,1 ATTT/Tổng số CBNV ngân hàng, % 3 Tỷ lệ CB CNTT có chứng chỉ 16,9 - - - - QT về CNTT/ TS CBCT CNTT, % 4 Chi cho đào tạo CNTT/CBNV 702.3 trong năm, VND 2 6 3 3 8 Bảng 2. 4: Nhân lực CNTT trong khối ngân hàng thương mại Tính đến hết năm 2016, tổng số nhân lực trong ngành Công nghiệp CNTT trên 600.000 người, trong đó số lao động đang làm việc trong các ngành công nghiệp phần cứng - điện tử khoảng trên 300.000 người, còn lại thuộc về lĩnh vực công nghiệp phần mềm và công nghiệp nội dung số. [2] Nhân lực CNTT trong các tập đoàn kinh tế và tổng công ty Việc ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực như du lịch, giải trí, tài chính, ngân hàng, giáo dục, y tế, nông nghiệp, dầu khí, hàng không, viễn thông đều phát triển mạnh mẽ. Đội ngũ lao động CNTT có trình độ từ Cao Đẳng trở lên trong các Tập đoàn kinh tế - tổng công ty ngày càng tăng.

TT Chỉ tiêu Giá trị 2016 2015 2014 2013 2012 1 Tỷ lệ CB chuyên trách CNTT, 0,4 0,6 0,6 0,3 0,2 % 2 Tỷ lệ CB chuyên trách ATTT, 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1 % 3 Tỷ lệ CB chuyên trách CNTT 99,5 87,7 92,9 67,7 95,4 trình độ từ CĐ trở lên, % 22 4 Tỷ lệ CBNV đƣợc tập huấn kỹ 34,3 33,1 54,7 30,0 31,6 năng sử dụng CNTT, % 5 Tỷ lệ chi cho đào tạo 16.372 CNTT/CBNV, VND Bảng 2. 5: Tỷ lệ cán bộ CNTT trong các tập đoàn kinh tế và tổng công ty Thông qua chỉ số về Tỷ lệ cán bộ CNTT tại các đơn vị trong Báo cáo tổng kết 10 năm VN ICT Index 2006-2016 và báo cáo phân tích nguồn nhân lực trực tuyến của Vietnam- work thì nếu tăng trưởng nhân lực tiếp tục ở mức 8%, Việt Nam sẽ thiếu hụt khoảng 78.000 nhân lực CNTT mỗi năm và đến năm 2020 sẽ thiếu hơn 500.000 nhân lực CNTT, chiếm hơn 78% tổng số nhân lực mà thị trường này cần. 2: Tỷ lệ Cán Bộ CNTT tại các đơn vị 2.2 Thực tế đào tạo nguồn nhân lực CNTT Theo Báo cáo tổng kết 10 năm VN ICT Index 2006 -2016, quan sát chỉ số về Tỷ lệ đào tạo Tin học tại các bậc đào tạo trong nước, ta có thể thấy khoảng 10 năm trước, tỷ lệ trường Đại học có dạy môn tin học là rất thấp. Tuy nhiên với tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, đến nay đạt gần 80% các đơn vị Đại học giảng dạy.

3: Tỷ lệ đào tạo Tin học tại các bậc đào tạo trong nước 23 2.1 Hình thức và chương trình đào tạo Trên thực tế đào tạp nhân lực về CNTT hiện nay có rất nhiều hình thức và chuyên ngành đào tạo khác nhau. Hình thức: - Đại học chính quy; - Đại học vừa làm vừa học (hệ Tại chức cũ); - Đào tạo lấy bằng đại học thứ hai (hệ đại học Văn bằng 2); - Đào tạo liên thông từ Cao đẳng lên Đại học; - Đào tạo liên thông từ Trung cấp lên Đại học. - Liên kết đào tạo quốc tế. - Đại học từ xa Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả tập trung vào các chương trình đào tạo bậc Đại học chính quy.

Chuyên ngành đào tạo ngành CNTT hệ chính quy - Chuyên Ngành Công Nghệ Phần Mềm - Chuyên Ngành Hệ Thống Thông Tin - Chuyên Ngành Mạng Máy Tính - Chuyên Ngành An Ninh Mạng - Chuyên Ngành Khoa Học Máy Tính - Chuyên Ngành Quản Lý Hệ Thống Thông Tin - Chuyên Ngành An Toàn Thông Tin 2.2 Số lượng và chỉ tiêu Số lượng Các cơ sở đào tạo chính quy về CNTT cũng tăng lên đáng kể. Năm 1995, cả nước mới chỉ có khoảng 15 khoa CNTT với 7 khoa CNTT trọng điểm thì đến năm 2010 đã có 10 học viện, 123 đại học, 153 cao đẳng, 351 TCCN có đào tạo CNTT-Tin học; 6 học viện, 67 ĐH, 52 CĐ và 103 TCCN đào tạo Điện tử - Viễn thông; 220 cơ sở đào tạo Kỹ thuật viên CNTT và 62 cơ sở đào tạo kỹ thuậ viên Điện tử - Viễn thông. 4: Số lượng trường đại học, cao đẳng đào tạo về CNTT Hình 2. 5: Chỉ tiêu và tỷ lệ tuyển sinh đại học, cao đẳng CNTT Chỉ tiêu tuyển sinh Trong những năm gần đây, số lượng các trường đại học, cao đẳng đào tạo về CNTT, Ðiện tử-Viễn thông giữ ổn định ở con số khoảng 290 trường.

Với tý lệ tuyển sinh năm sau cao hơn năm trước [1] Tài liệu Quy hoạch phát triển nhân lực ngành thông tin và truyền thông giai đoạn 2011 – 2020 dự đoán con số nhân lực CNTT đến năm 2020 là thêm 11.000 cán bộ chuyên trách về CNTT trong khối nhà nước; là 197.000 nhu cầu nhân lực công nghiệp phân cứng, 200.000 nhu cầu nhân lực công nghiệp phần mềm, 104 nhu cầu nhân lực công nghiệp công nghệ số; 2.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới đào tạo nguồn nhân lực ngành CNTT 2.1 Môi trường bên ngoài a. Chính sách nhà nước Nhiều chương trình, ngân sách được hỗ trợ để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ thông tin và hoạt động phát triển nguồn nhân lực CNTT. Bao gồm: - Chỉ thị số 58/CT-TW ngày 17/10/2000 của Bộ Chính trị Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam về đẩy mạnh ứng dụng CNTT-TT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa; - Quyết định 246/QĐ-ttg ngày 6/10/2005 về Chiến lước phát triển CNTT và TT định hướng 2020. Và quy hoạch tổng thể phát triển ngành công nghiệp Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

25 - Quyết đinh 1755/QĐ -ttg ngày 22/9/2010 phê duyệt đề án đưa VN sớm trở thành nước mạnh về CNTT; - Quyết định 418/QG-ttg ngày 11/4/2012 về Chiến lược phát triển công nghệ 2011 - 2020; - Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 31/10/2012 Hội nghị Trung ương 6 khóa XI về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; - Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 01/7/2014 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế; - Nghị quyết số 26/NQ-CP ngày 15/4/2015 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 01/7/2014 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển CNTT đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế; - Nghị Quyết 41/NQ-CP ngày 25/5/2016 về Chính sách ưu đãi thuế thúc đẩy phát triển và ứng dụng CNTT tại Việt Nam.