Khóa luận điều tra hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai tại trại Hoàng Giang Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai và hiệu quả điều trị tại trại Hoàng Giang, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

• Tác giả: Triệu Văn Luân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Đình Thắm
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Điều Tra Tình Hình Mắc Hội Chứng Tiêu Chảy Ở Lợn Rừng Lai Và Hiệu Quả Điều Trị Của Hai Phác Đồ, Tại Trại Hoàng Giang, Huyện Ngân Sơn, Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện địa hình, đất đai
• 1.1.1.3. Giao thông
• 1.1.1.4. Đặc điểm khí hậu, thủy văn
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Dân cư, lao động
• 1.1.2.2. Cơ cấu kinh tế
• 1.1.2.3. Cơ sở hạ tầng
• 1.1.2.4. Đời sống văn hóa
• 1.1.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 1.1.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại
• 1.1.5. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 1.1.5.1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.1.5.2. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.1.5.3. Tình hình sản xuất ngành lâm nghiệp
• 1.1.5.4. Nhận xét chung
• 1.1.6. Biện pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất
• 1.1.7. Nội dung phục vụ sản xuất
• 1.1.8. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng
• 1.1.9. Chẩn đoán và điều trị bệnh. Phương pháp tiến hành
• 1.1.10. Kết luận và đề nghị
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.2. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.3. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa
• 2.4. Cơ năng điều tiết thân nhiệt
• 2.5. Khả năng miễn dịch. Hội chứng tiêu chảy ở lợn
• 2.6. Một số bệnh ở đường tiêu hóa thuộc hội chứng tiêu chảy
• 2.7. Một số thông tin về loại thuốc điều trị
• 2.8. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.8.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.8.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.9. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.9.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.9.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.9.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 2.9.4. Chỉ tiêu theo dõi
• 2.9.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.5.1. Phương pháp điều tra trực tiếp
• 2.9.5.2. Phương pháp điều trị
• 2.10. Kết quả đạt được
• 2.10.1. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng
• 2.10.2. Tỷ lệ mắc HC tiêu chảy theo dãy chuồng
• 2.10.3. Tỷ lệ mắc HC tiêu chảy theo loại lợn
• 2.10.4. Tỷ lệ lợn rừng nuôi thịt mắc HC tiêu chảy theo lứa tuổi
• 2.10.5. Tỷ lệ lợn rừng nuôi thịt mắc HC tiêu chảy theo tháng điều tra
• 2.10.6. Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc HC tiêu chảy
• 2.10.7. Hiệu lực điều trị tiêu chảy với hai phác đồ
• 2.10.8. Chi phí thuốc thú y
• 2.11. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai

Hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai là một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi tại trại Hoàng Giang, Bắc Kạn. Tình hình mắc bệnh này đã được điều tra kỹ lưỡng, cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt ở lợn con và lợn nái. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai đạt tới 30% trong một số đợt điều tra. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm tiêu chảy, mất nước, và suy nhược cơ thể. Bệnh tích mổ khám cho thấy tổn thương ở đường tiêu hóa, đặc biệt là viêm ruột. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Các biện pháp phòng ngừa như tiêm phòng và vệ sinh chuồng trại cũng cần được thực hiện nghiêm túc.

1.1. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây ra hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai rất đa dạng. Các yếu tố như dinh dưỡng không đầy đủ, điều kiện sống không đảm bảo, và sự lây lan của vi khuẩn, virus là những nguyên nhân chính. Nghiên cứu cho thấy, lợn bị stress do thay đổi môi trường sống hoặc chế độ ăn uống không hợp lý dễ mắc bệnh hơn. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách cũng góp phần làm tăng tình trạng kháng thuốc, khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Do đó, việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về các yếu tố này là rất cần thiết để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh.

II. Phương pháp điều trị hội chứng tiêu chảy

Để điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai, hai phác đồ điều trị đã được áp dụng tại trại Hoàng Giang. Phác đồ đầu tiên sử dụng kháng sinh kết hợp với điện giải để bù nước cho lợn. Phác đồ thứ hai tập trung vào việc sử dụng các loại thuốc bổ trợ nhằm tăng cường sức đề kháng cho lợn. Kết quả cho thấy, phác đồ đầu tiên có hiệu quả điều trị cao hơn, với tỷ lệ hồi phục đạt 80%. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng kháng thuốc. Các biện pháp hỗ trợ như chế độ dinh dưỡng hợp lý và vệ sinh chuồng trại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị.

2.1. Đánh giá hiệu quả điều trị

Đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai phác đồ. Phác đồ điều trị đầu tiên không chỉ giúp lợn hồi phục nhanh chóng mà còn giảm thiểu tỷ lệ tử vong. Các chỉ tiêu theo dõi như cân nặng, sức khỏe tổng quát của lợn cũng được cải thiện đáng kể. Việc theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của lợn sau điều trị là rất cần thiết để đảm bảo không có biến chứng xảy ra. Kết quả nghiên cứu này có thể áp dụng rộng rãi cho các trại chăn nuôi khác trong khu vực, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

III. Kết luận và đề nghị

Kết quả điều tra và đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai tại trại Hoàng Giang cho thấy đây là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc áp dụng các phác đồ điều trị hiệu quả có thể giúp giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi về các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh. Đồng thời, cần có các nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân và cơ chế gây bệnh để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Sự hợp tác giữa các nhà khoa học và người chăn nuôi là rất cần thiết để nâng cao chất lượng chăn nuôi tại địa phương.

3.1. Đề xuất giải pháp

Để cải thiện tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai, cần thực hiện một số giải pháp như: nâng cao chất lượng thức ăn, cải thiện điều kiện sống cho lợn, và tăng cường công tác tiêm phòng. Ngoài ra, việc tổ chức các lớp tập huấn cho người chăn nuôi về kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh cũng rất quan trọng. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các loại vaccine phòng bệnh hiệu quả, nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh trong đàn lợn. Sự đầu tư vào nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực chăn nuôi sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho ngành nông nghiệp tại Bắc Kạn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông hộ. Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất chăn nuôi tại các địa phương còn gặp nhiều rào cản do cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đồng bộ và tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như dịch tai xanh hay lở mồm long móng, hội chứng tiêu chảy là một trong những vấn đề bệnh lý phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất trên đàn lợn. Hội chứng này có thể phát sinh ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là giai đoạn lợn con theo mẹ và lợn sau cai sữa. Do tính chất lây lan nhanh, nguyên nhân đa dạng và xu hướng kháng kháng sinh của vi khuẩn đường ruột ngày càng tăng, việc điều trị tiêu chảy gặp nhiều khó khăn, thường kéo dài và tiềm ẩn nguy cơ tồn dư kháng sinh trong thực phẩm phẩm cấp thịt, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người tiêu dùng.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, giảm thiểu tỷ lệ chết và hạn chế tình trạng lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi lợn rừng lai thương phẩm, đề tài nghiên cứu được thực hiện với các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Điều tra, nắm bắt tình hình dịch tễ của hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn rừng lai tại cơ sở chăn nuôi.
   • Thử nghiệm, so sánh và đề xuất phác đồ điều trị hội chứng tiêu chảy đạt hiệu quả cao, an toàn cho vật nuôi.

2. Nhiệm vụ nghiên cứu và công tác phục vụ sản xuất:

   • Điều tra tình hình phát triển của đàn lợn thông qua hệ thống sổ sách quản lý trang trại.
   • Theo dõi, ghi nhận tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy theo lứa tuổi, dãy chuồng, loại lợn và tháng nuôi bằng phương pháp điều tra lâm sàng trực tiếp.
   • Quan sát các biểu hiện triệu chứng lâm sàng và mổ khám xác định bệnh tích đặc trưng ở lợn bệnh và lợn chết.
   • Đánh giá hiệu lực điều trị và hạch toán sơ bộ chi phí thuốc thú y giữa các phác đồ điều trị được thử nghiệm.
   • Trực tiếp tham gia và thực hiện các quy trình kỹ thuật chăn nuôi thú y tại trại: chọn giống, tiêm phòng vaccine, đỡ đẻ, chăm sóc nuôi dưỡng và xử lý các ca bệnh nội khoa, ngoại khoa thông thường.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn rừng lai ở các lứa tuổi và nhóm phân loại (lợn con theo mẹ, lợn con sau cai sữa, lợn nuôi thịt, lợn nái chửa, nái nuôi con và đực giống).
   • Không gian nghiên cứu: Trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang thuộc Công ty TNHH Hoàng Giang, đóng trên địa bàn xã Cốc Xả (khu vực huyện Ngân Sơn), tỉnh Bắc Kạn.
   • Thời gian nghiên cứu: Khóa học 2009 – 2013 (thời điểm hoàn thành khóa luận: tháng 11 năm 2013).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các nguyên lý sinh lý học động vật, vi sinh vật học thú y, bệnh lý học truyền nhiễm và dược lý thú y:

• Đặc điểm sinh lý đường tiêu hóa và điều tiết thân nhiệt: Nghiên cứu phân tích sự phát triển cấu tạo dạ dày và ruột của lợn con (dung tích dạ dày lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần, ruột non và ruột già tăng gấp 50 lần so với lúc sơ sinh). Hệ enzyme tiêu hóa chưa hoàn thiện ở giai đoạn đầu đời: lợn dưới 20 ngày tuổi axit clohydric ($HCl$) chủ yếu ở dạng liên kết dẫn đến hiện tượng thiếu axit dịch vị (hypoclohydric), men Pepsin chưa hoạt hóa tối đa; hoạt tính men Amylaza, Maltaza và Saccaraza còn thấp. Đồng thời, cơ năng điều hòa thân nhiệt của lợn sơ sinh kém, lớp mỡ dưới da mỏng khiến vật nuôi dễ bị nhiễm lạnh khi nhiệt độ môi trường hạ thấp (nhiệt độ chuồng nuôi yêu cầu từ 29°C – 32°C tùy tuần tuổi, ẩm độ thích hợp 65% – 75%).
• Căn nguyên và cơ chế sinh bệnh tiêu chảy: Cơ chế tiêu chảy là sự kết hợp giữa rối loạn chức năng tiêu hóa cơ học/thẩm thấu và quá trình nhiễm khuẩn, gây mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột (loạn khuẩn). Căn nguyên bao gồm:
  • Vi sinh vật: Trực khuẩn Escherichia coli, Salmonella, Streptococcus, Clostridium, Klebsiella, Proteus.
  • Virus: Rotavirus, Coronavirus, virus gây viêm dạ dày - ruột truyền nhiễm (Transmissible Gastroenteritis - TGE).
  • Ký sinh trùng và nấm mốc: Isospora suis, Cryptosporidium, Strongyloides ransomi và độc tố nấm mốc Aflatoxin.
• Dược lý thú y và cơ chế tác dụng của thuốc: Khóa luận khảo sát các hoạt chất kháng sinh phổ biến trong điều trị tiêu chảy:
  • Colistin sulfate: Kháng sinh nhóm polypeptide, tác dụng diệt khuẩn mạnh trên vi khuẩn Gram âm (E. coli, Salmonella), không hấp thu qua niêm mạc ruột nên giữ nồng độ cao trong lòng ruột già để tiêu diệt vi khuẩn tại chỗ.
  • Norfloxacin: Kháng sinh nhóm fluoroquinolone, ức chế enzyme DNA-gyrase (ADN-Polymerase), ngăn cản sự nhân đôi vật chất di truyền của vi khuẩn.
  • Amoxicillin: Kháng sinh nhóm aminopenicillin, ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học mô tả: Theo dõi trực tiếp đàn lợn tại các chuồng nuôi, phân loại số lượng lợn mắc bệnh theo giống, dãy chuồng, tháng nuôi và lứa tuổi; ghi chép triệu chứng lâm sàng và tỷ lệ chết.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám lợn bệnh chết theo phương pháp giải phẫu bệnh học thú y để ghi nhận các biến đổi đại thể ở dạ dày, ruột non, ruột già, hạch mạc treo, gan, lách, thận.
• Phương pháp thử nghiệm lâm sàng so sánh phác đồ: Bố trí thử nghiệm hai phác đồ điều trị có sử dụng các dạng thuốc kháng sinh kết hợp (Hemcolis, Norfacoli, Dona Colistin) cùng phác đồ hộ lý, trợ sức, trợ lực (Catosal 10%, Calphon-forte, chất điện giải, men vi sinh) để đánh giá tỷ lệ khỏi bệnh và thời gian cắt cơn tiêu chảy.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu sơ cấp thu thập qua quan sát lâm sàng, ghi chép điều trị tại trại chăn nuôi Hoàng Giang năm 2013; số liệu thứ cấp trích xuất từ báo cáo thống kê ngành nông nghiệp huyện Ngân Sơn (2009 – 2013) và các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành của các tác giả trong nước (Nguyễn Thị Nội, Đào Trọng Đạt, Đặng Xuân Bình, Trần Thị Hạnh) và quốc tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này tập trung vào điều tra cơ bản điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, cơ sở vật chất của trại Hoàng Giang và kết quả thực hiện các nghiệp vụ chăn nuôi thú y tại cơ sở:

• Điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất: Trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang có tổng diện tích 13.000 m², trong đó diện tích chuồng trại và nhà điều hành là 8.700 m², diện tích trồng trọt và ao hồ là 4.300 m². Trại có 9 cán bộ, công nhân viên (3 lao động gián tiếp, 6 lao động trực tiếp). Chuồng trại xây dựng hướng Đông Nam, có hệ thống làm mát bằng quạt và phun sương vào mùa hè, đèn sưởi hồng ngoại vào mùa đông. Nguồn nước suối đầu nguồn được xử lý bằng chế phẩm vi sinh hữu hiệu (EM).
• Tình hình chăn nuôi tại địa phương: Huyện Ngân Sơn có tổng đàn gia súc năm 2013 đạt 10.441 con (trâu 6.993 con). Trại thực hiện nhiệm vụ sản xuất giống lợn rừng lai, chọn lọc đàn bố mẹ để cung cấp con giống thương phẩm và chuyển giao kỹ thuật cho người dân.
• Quy trình phòng bệnh và chăm sóc: Trại áp dụng lịch tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt cho đàn lợn (Lở mồm long móng, Dịch tả, Tụ huyết trùng, Giả dại, E. coli, Suyễn, Phó thương hàn). Tác giả đã tham gia trực tiếp vào công tác tuyển chọn nái giống (tiêu chuẩn từ 12 vú trở lên, vú chẵn, khoảng cách đều, âm hộ nở rõ, bốn chân vững chắc), kỹ thuật thiến hoạn lợn đực (10 – 12 ngày tuổi), tiêm sắt Prolongal ADE cho lợn sơ sinh (3 – 4 ngày tuổi), phối giống nhân tạo và hộ lý đỡ đẻ cho 33 nái sinh sản.
• Chẩn đoán và điều trị bệnh thực tế: Tham gia chẩn đoán, điều trị 5 bệnh phổ biến tại trại: bệnh tiêu chảy lợn con sau cai sữa, bệnh viêm khớp do Streptococcus, bệnh viêm tử cung ở nái sinh sản, bệnh phân trắng lợn con do E. coli, và bệnh suyễn lợn do Mycoplasma hyopneumoniae.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề đi sâu phân tích cơ sở bệnh học, triệu chứng, bệnh tích và hiệu quả can thiệp điều trị hội chứng tiêu chảy trên lợn rừng lai:

• Bệnh học các dạng tiêu chảy thường gặp:
  • Bệnh phân trắng lợn con: Xảy ra phổ biến từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi do E. coli. Triệu chứng điển hình là phân lỏng màu vàng trắng, trắng xám có mùi tanh khắm, phân bết gốc đuôi, mất nước nhanh, niêm mạc nhợt nhạt. Bệnh tích đặc trưng gồm dạ dày giãn rộng chứa sữa đông vón không tiêu, niêm mạc ruột non xuất huyết từng đoạn.
  • Bệnh phù mặt lợn con: Do các chủng E. coli dung huyết ($O_{138}$, $O_{139}$, $O_{141}$, $K_{81}$, $K_{82}$, $K_{85}$) sinh độc tố đường ruột và độc tố thần kinh EDP làm tổn thương thành mạch. Bệnh phát sinh sau cai sữa 1 – 2 tuần với triệu chứng phù mí mắt, phù mặt, co giật, run rẩy, nằm đạp chân kiểu bơi chèo và chết nhanh trong 24 giờ.
  • Bệnh cầu trùng lợn: Do Isospora suis ký sinh ở tế bào biểu mô ruột non của lợn dưới 2 tuần tuổi, gây tiêu chảy phân sệt đến phân lỏng lẫn bọt khí màu trắng hoặc vàng kem kéo dài 5 – 6 ngày.
  • Bệnh dịch tả lợn: Bệnh truyền nhiễm do Pestivirus, thể cấp tính gây sốt cao 41°C – 42°C, mắt có ghèn, hoại tử hình cúc áo ở van hồi manh tràng, xuất huyết lấm tấm đầu đinh ghim ở vỏ thận và lách nhồi huyết hình răng cưa.
• Dược lực học của các chế phẩm điều trị: Phân tích cơ chế và phổ kháng khuẩn của các thuốc thương mại:
  • Hemcolis (HANVET): Chứa Amoxicillin 10.000 mg kết hợp Colistin sulfate 25.000.000 UI trong 100 ml, tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng liên tục 3 ngày.
  • Norfacoli (Marphavet / HANVET): Chứa Norfloxacin 10 g và Tanin 7,5 g trong 100 ml, có tác dụng hiệp đồng diệt khuẩn và làm se niêm mạc ruột, giảm mất nước.
  • Dona Colistin (Donavet): Dạng phối hợp Norfloxacin 3 g và Colistin sulfate, có phổ tác dụng rộng trên vi khuẩn đường tiêu hóa Gram âm.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp toàn bộ số liệu thực nghiệm phục vụ sản xuất và điều trị bệnh tại cơ sở trong thời gian thực tập thông qua các bảng thống kê chi tiết.

1. Kết quả công tác thú y và điều trị bệnh

STT	Nội dung công việc thực hiện	Số lượng theo dõi (con)	Số lượng đạt yêu cầu/khỏi bệnh (con)	Tỷ lệ thành công (%)
I	Tiêm phòng vaccine cho lợn nái
1	Vaccine Lở mồm long móng (LMLM)	80	80	100,00
2	Vaccine Dịch tả lợn	60	60	100,00
3	Vaccine Tụ huyết trùng	75	75	100,00
4	Vaccine Giả dại	65	65	100,00
5	Vaccine E. coli	79	79	100,00
II	Tiêm phòng vaccine cho lợn con
1	Vaccine Suyễn lợn	170	170	100,00
2	Vaccine Dịch tả lợn	119	119	100,00
III	Công tác điều trị bệnh lâm sàng
1	Bệnh Tiêu chảy ở lợn con sau cai sữa	20	19	95,00
2	Bệnh Viêm khớp (do Streptococcus)	8	8	100,00
3	Bệnh Phân trắng lợn con	142	135	97,88
4	Bệnh Suyễn lợn (M. hyopneumoniae)	12	11	91,66
5	Bệnh Viêm tử cung ở lợn nái	6	5	83,33
IV	Các công tác kỹ thuật chăn nuôi khác
1	Trực lợn đẻ và đỡ đẻ	33	33	100,00
2	Tiêm sắt phòng thiếu máu cho lợn con	140	140	100,00
3	Thiến hoạn lợn đực giống thương phẩm	89	89	100,00
4	Kỹ thuật gieo tinh phối giống nái	18	18 (thụ thai)	100,00

2. Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về hạ tầng và kỹ thuật chăn nuôi: Đề xuất ban lãnh đạo trang trại nâng cấp hệ thống chuồng nuôi đã xuống cấp; xử lý nguồn nước sinh hoạt và chăn nuôi do có hàm lượng đá vôi cao gây ảnh hưởng đến hệ tiết niệu và tiêu hóa của lợn; đầu tư thêm trang thiết bị, dụng cụ thú y hiện đại.
• Về công tác vệ sinh phòng dịch: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng trại 3 khâu: "chống lạnh, chống ẩm và chống bẩn". Định kỳ phun thuốc sát trùng chuồng nuôi bằng Vimekon hoặc vôi bột, kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào trại.
• Về phác đồ điều trị: Khuyến nghị áp dụng phác đồ kết hợp giữa kháng sinh có hoạt phổ phù hợp (Colistin, Norfloxacin, Amoxicillin) với các liệu pháp hộ lý nâng cao sức đề kháng (bổ sung men vi sinh, chất điện giải, vitamin ADE, Catosal 10%) nhằm giảm thời gian điều trị và hạn chế tồn dư hóa chất.

3. Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu thực tế về đặc điểm dịch tễ và tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đối tượng đặc thù là lợn rừng lai tại vùng núi cao có tiểu khí hậu khắc nghiệt (huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn, nơi nhiệt độ mùa đông có thể xuống mức -2,8°C).
• Khẳng định hiệu quả của các phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp đối với bệnh tiêu chảy và phân trắng lợn con, đạt tỷ lệ chữa khỏi trên 95% trong điều kiện thực tiễn trang trại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khóa luận thực hiện trong phạm vi thời gian thực tập tốt nghiệp có hạn tại một cơ sở chăn nuôi đơn lẻ (Trại Hoàng Giang, Ngân Sơn, Bắc Kạn), chưa so sánh mở rộng trên nhiều mô hình nuôi lợn rừng lai khác nhau (như mô hình bán hoang dã hoặc nông hộ quy mô nhỏ).
  • Chưa tiến hành phân lập vi sinh vật chuyên sâu và làm kháng sinh đồ trực tiếp trong phòng thí nghiệm từ các mẫu bệnh phẩm tại trại để xác định chính xác mức độ kháng thuốc của các chủng E. coli và Salmonella địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng khảo sát dịch tễ hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn rừng lai ở phạm vi toàn tỉnh Bắc Kạn và các tỉnh miền núi phía Bắc.
  • Nghiên cứu ứng dụng các chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh hoàn toàn, như kháng thể lòng đỏ trứng gà (YP-99), chế phẩm vi sinh chịu axit hoặc thảo dược tự nhiên trong phòng ngừa tiêu chảy ở lợn rừng con.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi thú y: Tham khảo phương pháp tiếp cận điều tra dịch tễ tại cơ sở, cấu trúc một báo cáo khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm và các kỹ năng lâm sàng thú y.
• Kỹ thuật viên và chủ trang trại chăn nuôi lợn rừng lai: Tham khảo quy trình tiêm phòng vaccine chi tiết theo từng lứa tuổi (Bảng 1.3), tiêu chuẩn bình tuyển nái sinh sản và các phác đồ điều trị lâm sàng hiệu quả cho các bệnh tiêu chảy, suyễn, viêm khớp và viêm tử cung.
• Phần đáng tham khảo nhất: Quy trình phối hợp thuốc điều trị tiêu chảy kết hợp trợ sức (bù nước, điện giải, men tiêu hóa) và phương pháp hộ lý chuồng úm cho lợn con trong điều kiện thời tiết rét đậm rét hại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố sinh lý nào ở lợn sơ sinh khiến con vật đặc biệt mẫn cảm với hội chứng tiêu chảy?

Ở lợn con dưới 20 ngày tuổi, chức năng dạ dày chưa hoàn thiện, axit clohydric dịch vị chủ yếu ở dạng liên kết dẫn đến thiếu $HCl$ tự do (hypoclohydric), làm giảm hoạt tính của enzyme Pepsin trong tiêu hóa protein. Bên cạnh đó, hoạt tính của các men tiêu hóa tinh bột và đường (Amylaza, Saccaraza) còn rất thấp, lớp vi sinh vật có lợi đường ruột chưa ổn định và khả năng tự điều hòa thân nhiệt kém, khiến lợn con dễ bị rối loạn tiêu hóa và nhiễm khuẩn khi gặp lạnh.

2. Thành phần và cơ chế của thuốc Norfacoli trong phác đồ điều trị tiêu chảy tại trại gồm những gì?

Norfacoli có thành phần chính gồm Norfloxacin (10 g) và Tanin (7,5 g) trong 100 ml dung dịch. Norfloxacin có tác dụng diệt khuẩn thông qua việc ức chế enzyme DNA-gyrase (ADN-Polymerase) làm vi khuẩn không nhân đôi được, tác động mạnh trên các vi khuẩn Gram âm như E. coli, Salmonella. Tanin đóng vai trò làm săn se niêm mạc đường tiêu hóa, giảm tiết dịch viêm và hạn chế mất nước.

3. Bệnh phù mặt ở lợn con do tác nhân nào gây ra và có biểu hiện lâm sàng đặc trưng gì?

Bệnh do các chủng vi khuẩn E. coli dung huyết ($O_{138}$, $O_{139}$, $O_{141}$...) gây ra thông qua việc tiết độc tố EDP làm tổn thương thành mạch quản. Triệu chứng đặc trưng xuất hiện sau cai sữa 1 – 2 tuần: lợn bỏ ăn, khát nước, phù nề mí mắt và mô liên kết dưới da mặt, kèm theo triệu chứng thần kinh như đi đứng không phối hợp, run rẩy, nằm nghiêng co giật đạp chân kiểu bơi chèo và thường chết nhanh trong vòng 24 giờ.

4. Kết quả điều trị các bệnh truyền nhiễm và nội khoa thường gặp tại trại Hoàng Giang đạt tỷ lệ ra sao?

Theo số liệu thống kê tại Bảng 1.4 của khóa luận:

• Bệnh tiêu chảy lợn con: điều trị 20 con, khỏi 19 con (đạt tỷ lệ 95,00%).
• Bệnh phân trắng lợn con: điều trị 142 con, khỏi 135 con (đạt tỷ lệ 97,88%).
• Bệnh viêm khớp: điều trị 8 con, khỏi cả 8 con (đạt tỷ lệ 100,00%).
• Bệnh suyễn lợn: điều trị 12 con, khỏi 11 con (đạt tỷ lệ 91,66%).
• Bệnh viêm tử cung lợn nái: điều trị 6 con, khỏi 5 con (đạt tỷ lệ 83,33%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Triệu Văn Luân đã phản ánh toàn diện công tác thực hành thú y cơ sở và kết quả nghiên cứu hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn rừng lai tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. Tác giả đã hệ thống hóa các đặc điểm dịch tễ học, cơ chế bệnh sinh và đánh giá hiệu lực của các phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp thuốc trợ lực trên đàn vật nuôi. Với tỷ lệ điều trị khỏi bệnh tiêu chảy đạt từ 95% đến 97,88% và tỷ lệ an toàn vaccine đạt 100%, công trình là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho sinh viên ngành Thú y và các cơ sở chăn nuôi lợn rừng lai thương phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRIỆU VĂN LUÂN Tên đề tài: “ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH MẮC HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở LỢN RỪNG LAI VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA HAI PHÁC ĐỒ, TẠI TRẠI HOÀNG GIANG, HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Lớp : 41 - TY Khóa học : 2009 - 2013 Thái Nguyên - 2013 n 1 LỜI CẢM ƠN Sau quá trình học tập tại trường và thực tập tốt nghiệp tại cơ sở, đến nay em đã hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này. Qua đây em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, ban chủ nhiệm khoa CNTY, cùng các thầy cô giáo trong khoa, đã tận tình dìu dắt, giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường. Đặc biệt là sự quan tâm, giúp đỡ của thầy giáo PGS.TS Phan Đình Thắm đã chỉ bảo và trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này. Em xin gửi lời cảm ơn tới tập thể cán bộ nhân viên, ban lãnh đạo, cán bộ kỹ thuật và các anh, chị công nhân viên tại trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại cơ sở.

Xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân đã động viên, cổ vũ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Em xin chúc các thầy giáo, cô giáo luôn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt trong cuộc sống, có nhiều thành công trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Trong quá trình viết khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Em kính mong sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô để khóa luận của em được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 11 năm 2013 Sinh viên Triệu Văn Luân n 2 LỜI NÓI ĐẦU Trong sản xuất nông nghiệp thì chăn nuôi là một ngành đã và đang phát triển. Nó giúp người dân ổn định việc làm, tăng nguồn thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo, đưa kinh tế gia đình tiến lên cùng sự phát triển của đất nước, song trong thực tế ngành chăn nuôi còn gặp không ít khó khăn do trình độ khoa học kỹ thuật, cơ sở vật chất vẫn còn nghèo nàn lạc hậu. Đặc biết trong thời gian gần đây, các dịch bệnh lây lan rộng ở vật nuôi nói chung, Tai xanh. Lở mồm long móng… ở lợn nói riêng, đã gây tổn thất lớn về kinh tế và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người tiêu dung.

Tiêu chảy là một hội chứng xảy ra ở hầu hết các loài vật nuôi, trong đó nhiều hơn cả là lợn. Nó có thể kéo dài suốt thời kì nuôi, do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên, có tính chất lây lan và tính kháng sinh mạnh, nên khó điều trị dứt điểm, gây tổn thất cho người chăn nuôi và cũng là một trong những nguyên nhân làm tồn dư kháng sinh trong sản phẩm, gây hậu quả xấu cho người tiêu dùng. Nhằm hạn chế mặt trái của kháng sinh, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sản xuất với mong muốn tìm ra phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả, giảm thiệt hại cho người chăn nuôi, được sự đồng ý của khoa Chăn nuôi thú y và giảng viên hướng dẫn PGS.TS Phan Đình Thắm, em đã tiến hành thực hiện đề tài: “Điều tra tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng lai và hiệu quả điều trị của hai phác đồ, tại trại Hoàng Giang, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn”. Được sự quan tâm tận tình của thầy giáo hướng dẫn PGS.

Phan Đình Thắm, cùng sự cố gắng của bản thân, em đã hoàn thành khóa luận. Nhưng do bước đầu tiến hành làm nghiên cứu khoa học và thời gian thực tập có hạn nên bản khóa luận của em không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Vì vậy em kính mong nhận được sự quan tâm giúp đỡ của quý thầy cô để bản khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! n 3 DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Diện tích sản lượng một số cây trồng chính (2009 - 2011) .2: Số lượng gia súc, gia cầm của huyện (2009 - 2011) .3: Lịch tiêm phòng vaccine tại trại .4: Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm. Tỷ lệ lợn mắc HC tiêu chảy theo đàn và cá thể. Tỷ lệ mắc HC tiêu chảy theo loại lợn .4: Tỷ lệ lợn rừng nuôi thịt mắc HC tiêu chảy theo lứa tuổi. Tỷ lệ lợn rừng mắc HC tiêu chảy theo tháng điều tra .6: Triệu chứng lợn mắc hội chứng tiêu chảy .7: Bệnh tích mổ khám lợn con chết do mắc hội chứng tiêu chảy.

Hiệu lực điều trị tiêu chảy của hai phác đồ. Sơ hộ hạch toán chi phí thuốc thú y trong điều trị tiêu chảy. 57 n 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TNHH : Trách nhiệm hữu hạn THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông PTNN : Phát triển nông thôn UBND : Ủy ban nhân dân LMLM : Lở mồm long móng THT : Tụ huyết trùng PTH : Phó thương hàn TT : Thể trọng cs : Cộng sự HC : Hội chứng ss : Sơ sinh PGS. TS : Phó giáo sư Tiến sỹ n 5 MỤC LỤC Trang PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT.

Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý. Điều kiện địa hình,đất đai.

Đặc điểm khí hậu, thủy văn. Điều kiện kinh tế -xã hội. Dân cư, lao động. Cơ cấu kinh tế.

Cơ sở hạ tầng. Cơ cấu tổ chức của trại. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại. Tình hình sản xuất nông nghiệp.

Tình hình sản xuất ngành trồng trọt. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi. Tình hình sản xuất ngành lâm nghiệp. Nhận xét chung.

Biện pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất. Nội dung phục vụ sản xuất. Công tác chăm sóc nuôi dưỡng. Chẩn đoán và điều trị bệnh.

Phương pháp tiến hành. Kết luận và đề nghị. 18 Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Tổng quan tài liệu.

Cơ sở khoa học của đề tài. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa. Cơ năng điều tiết thân nhiệt. Khả năng miễn dịch.

Hội chứng tiêu chảy ở lợn:. Một số bệnh ở đường tiêu hóa thuộc hội chứng tiêu chảy. Một số thông tin về loại thuốc điều trị. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, địa điểm va thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Chỉ tiêu theo dõi.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra trực tiếp. Phương pháp điều trị:. Kết quả đạt được.

Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn rừng. Tỷ lệ mắc HC tiêu chảy theo dãy chuồng. Tỷ lệ mắc HC tiêu chảy theo loại lợn. Tỷ lệ lợn rừng nuôi thịt mắc HC tiêu chảy theo lứa tuổi.

Tỷ lệ lợn rừng nuôi thịt mắc HC tiêu chảy theo tháng điều tra. Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc HC tiêu chảy. Hiệu lực điều trị tiêu chảy với hai phác đồ. Chi phí thuốc thú y.5 Kết luận, tồn tại và đề nghị.

59 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu dịch. 62 n 1 PHẦN 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1.

Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang là một đơn vị thuộc Công ty TNHH Hoàng Giang đóng trên địa bàn xã Cốc Xả, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. Vị trí địa lý của xã được xác định như sau: - Phía Đông giáp huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng - Phía Tây giáp huyện Ba Bể - Phía Nam giáp huyện Bạch Thông và huyện Na Rì - Phía Bắc giáp huyện Nguyên Bình,tỉnh Cao Bằng Huyện Ngân Sơn có tổng diện tích 644,4 km2, dân số 27. Gồm 11 đơn vị hành chính: Vân Tùng, Đức Vân, Thượng Ân, Cốc Đán, Thượng Quan, Thuần Mang, Hương Nê, Lãng Ngâm, Trung Hòa, Bằng Vân, thị trấn Nà Phặc.

Điều kiện địa hình,đất đai Địa hình nơi đây bị bào mòn, chia cắt bởi các dãy núi, sông suối xen kẽ, tạo thành một khu vực rừng núi trùng điệp, hiểm trở. Có những khu vực do quá trình địa kiến tạo nâng lên, hạ xuống không đều và đứt gẫy địa tầng, tạo thành dạng địa hình đơn tà (sườn phía Bắc Thị trấn Nà Phặc của Đèo Gió). Trong cánh cung Ngân Sơn, các dãy núi cao và thấp dần về phía Nam, có khối núi đá vôi Kim Hỷ, dãy đá vôi Yếu Lạc là loại địa hình Cacxtơ trẻ với địa hình đá tai mèo, vách đứng vực sâu, sông suối chảy ngầm. Tổng diện tích đất của trang trại là 13000 m2, trong diện tích đất xây dựng chuồng trại, nhà điều hành, kho thức ăn là 8700m2, còn lại 4300 m2 là đất trồng trọt và ao hồ nuôi trồng thủy sản.

Giao thông Huyện lỵ nằm trên địa bàn xã Vân Tùng trên quốc lộ 3, cách thị xã Bắc Kạn 60km vè hướng Đông Bắc. Huyện cũng là nơi có cả hai đường quốc lộ chạy qua, đó là quốc lộ 3 theo hướng Đông Bắc đi Cao Bằng và quốc lộ 279 n 2 theo hướng Đông đi Lạng Sơn và hướng Tây Bắc đi Tuyên Quang, nằm trên ranh giới với tỉnh Cao Bằng trên quốc lộ 3 là Đèo Cao Bắc. Ngoài ra còn có hai con đèo là Đèo Gió và Đèo Giàng với địa hình núi non hiểm trở, cua gấp khúc, giao thông khá khó khăn. Tuy nhiên, đây là nút giao thông quan trọng nối liền với các tỉnh lân cận, thuận lợi để chuyển hàng hóa, giao lưu buôn bán trong thị xã, trong tỉnh cũng như các tỉnh bạn.

Đặc điểm khí hậu, thủy văn Hệ thống núi thuộc cánh cung Ngân Sơn chạy theo hướng gần như Bắc - Nam, mở rộng thung lũng về phía Đông Bắc. Với địa hình núi như vậy, nên gió mùa Đông Bắc dễ dàng xâm nhập và gây mưa ở sườn phía Đông. Cánh cung Ngân Sơn là đường phân thủy giữa lưu vực các sông chảy sang Lạng Sơn, Cao Bằng với lưu vực các sông chảy xuống Thái Nguyên. Đồng thời tạo ra ranh giới khu vực phân chia khí hậu.