BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI ----------------------------------------------- NGÔ VIỆT HÒA ĐIỀU KHIỂN CHUYỂN ĐỘNG ROBOT GRYPHON THEO PHƯƠNG PHÁP JACOBIAN XẤP XỈ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: TỰ ĐỘNG HÓA Hà Nội - 2008 17057205046511000000 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI ----------------------------------------------- NGÔ VIỆT HÒA ĐIỀU KHIỂN CHUYỂN ĐỘNG ROBOT GRYPHON THEO PHƯƠNG PHÁP JACOBIAN XẤP XỈ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: TỰ ĐỘNG HÓA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. NGUYỄN PHẠM THỤC ANH Hà Nội - 2008 1 môc lôc danh môc c¸c b¶ng. 5 danh môc c¸c h×nh vÏ, ®å thÞ .7 Ch¬ng 1: Tæng quan vÒ robot c«ng nghiÖp. §Þnh nghÜa robot c«ng nghiÖp (RBCN).
Tù ®éng hãa vµ robot c«ng nghiÖp. S¬ lîc vÒ lÞch sö ph¸t triÓn cña Robot c«ng nghiÖp. C¸c ®Æc tÝnh cña robot c«ng nghiÖp. §é ph©n d¶i kh«ng gian.
HÖ thèng robot c«ng nghiÖp. HÖ thèng chuyÓn ®éng robot. BËc tù do cña robot. Cæ tay robot.
C¸c d¹ng c¬ cÊu h×nh häc vµ kh«ng gian lµm viÖc cña RBCN. HÖ thèng truyÒn ®éng robot. TruyÒn ®éng thñy lùc. TruyÒn ®éng khÝ nÐn.
HÖ thèng ®iÒu khiÓn robot. C¶m biÕn néi tuyÕn. C¶m biÕn ngo¹i tuyÕn. øng dông cña robot c«ng nghiÖp.
øng dông robot trong vËn chuyÓn, bèc dì vËt liÖu. øng dông robot trong lÜnh vùc gia c«ng vËt liÖu. øng dông robot trong l¾p r¸p vµ kiÓm tra s¶n phÈm. 25 Ch¬ng 2: ®éng häc vÞ trÝ robot gryphon.
Giíi thiÖu vÒ robot Gryphon. C¸c th«ng sè ®éng häc cña Robot Gryphon. Vïng lµm viÖc cña Robot Gryphon EC. C¸c phÐp biÕn ®æi to¹ ®é dïng ma trËn thuÇn nhÊt.
BiÓu diÔn ma trËn. BiÓu diÔn mét ®iÓm hay mét vect¬ trong kh«ng gian:. BiÓu diÔn mét khung täa ®é: .3 BiÓu diÔn mét ®èi tîng trong kh«ng gian. C¸c phÐp biÕn ®æi.
PhÐp biÕn ®æi tÞnh tiÕn ®¬n. PhÐp biÕn ®æi quay ®¬n. PhÐp biÓu diÔn kÕt hîp. PhÐp biÕn ®æi biÓu diÔn vÞ trÝ vµ híng cña tay robot so víi th©n robot.
Bµi to¸n ®éng lùc häc thuËn. Ph¬ng ph¸p thiÕt kÕ khung täa ®é - PhÐp biÓu diÔn Danevit - Hartenberg 36 2. Tham sè cña thanh nèi vµ khíp. Nguyªn t¾c thiÕt kÕ khung täa ®é.
Quan hÖ gi÷a hai khung täa ®é n-1 vµ n. Ph¬ng tr×nh ®éng häc thuËn cña robot Gryphon. Ma trËn Jacobian. 41 Ch¬ng 3: ®éng lùc häc robot gryphon.
Bµi to¸n ®éng lùc häc. Ph¬ng tr×nh Lagrange. Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc cña Robot Gryphon .§éng n¨ng vµ thÕ n¨ng cña c¸c thanh nèi. §éng n¨ng vµ thÕ n¨ng cña thanh nèi 1:.
§éng n¨ng vµ thÕ n¨ng cña thanh nèi 2:. §éng n¨ng vµ thÕ n¨ng cña thanh nèi 3:. Tæng ®éng n¨ng vµ thÕ n¨ng:. Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc viÕt cho c¸c thanh nèi .Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc viÕt cho thanh nèi 1.
Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc viÕt cho thanh nèi 2 .Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc viÕt cho thanh nèi 3. Ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc tæng qu¸t cña robot Gryphon. 49 CH¦¥NG 4: §IÒU KHIÓN CHUYÓN §éng robot Gryphon víi ®éng häc vµ ®éng lùc häc chÝnh x¸c. Ph©n lo¹i yªu cÇu ®iÒu khiÓn chuyÓn ®éng.
Ph©n lo¹i c¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn chuyÓn ®éng. Ph©n lo¹i theo kh«ng gian ®iÒu khiÓn, ta cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn kh«ng gian khíp vµ hÖ thèng ®iÒu khiÓn kh«ng gian lµm viÖc. Ph©n lo¹i theo møc ®é rµng buéc cña robot, ta cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn ph©n t¸n vµ hÖ thèng ®iÒu khiÓn tËp trung. Ph©n lo¹i theo sù thay ®æi tham sè, ta cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn kh«ng thÝch nghi, hÖ thèng ®iÒu khiÓn thÝch nghi vµ hÖ thèng ®iÒu khiÓn bÒn v÷ng.
Mét sè bé ®iÒu khiÓn. HÖ thèng ®iÒu khiÓn trong kh«ng gian khíp. HÖ thèng ®iÒu khiÓn ph¶n håi PD bï träng lùc. HÖ thèng ®iÒu khiÓn m«men tÝnh to¸n.
HÖ thèng ®iÒu khiÓn trong kh«ng gian lµm viÖc. HÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jacobian chuyÓn vÞ. HÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jacobian nghÞch ®¶o. 77 Ch¬ng 5: ®iÒu khiÓn chuyÓn ®éng robot Gryphon theo ph¬ng ph¸p jacobiAn xÊp xØ.
§iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt víi ph¬ng ph¸p Jacobian xÊp xØ. Nh¾c l¹i ph¬ng tr×nh ®éng lùc häc vµ ph¬ng tr×nh ®éng häc tæng qu¸t. §iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt theo ph¬ng ph¸p Jacobian xÊp xØ. Bé ®iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt Jacobian xÊp xØ bï träng lùc.
Bé ®iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt Jacobian xÊp xØ thÝch nghi víi träng lùc kh«ng biÕt chÝnh x¸c. §iÒu khiÓn b¸m quü ®¹o víi ph¬ng ph¸p Jacobian xÊp xØ thÝch nghi. ThiÕt kÕ bé ®iÒu khiÓn b¸m quü ®¹o Jacobian xÊp xØ thÝch nghi cho robot Gryphon. 109 tµi liÖu tham kh¶o.
111 5 danh môc c¸c b¶ng B¶ng 1: C¸c th«ng sè ®éng häc c¬ b¶n cña Robot Gryphon. 27 B¶ng 2: B¶ng tham sè D-H .39 danh môc c¸c h×nh vÏ, ®å thÞ H×nh 1. Robot c«ng nghiÖp IRB - 7600. H×nh d¹ng c¬ khÝ cña 1 RBCN.
Hai thÝ dô vÒ bµn tay robot. S¬ ®å khèi hÖ truyÒn ®éng thñy lùc.2: C¸c th«ng sè ®éng häc .3: Vïng lµm viÖc cña c¸c chuyÓn ®éng. BiÓu diÔn mét ®iÓm trong kh«ng gian. BiÓu diÔn khung täa ®é B trong khung täa ®é A.
BiÓu diÔn mét vËt thÓ r¾n trong kh«ng gian. Khung täa ®é tay trong khung täa ®é gèc. ThiÕt kÕ khung täa ®é thanh nèi. Khung täa ®é thanh nèi.
Tay robot chuyÓn ®éng tõ ®iÓm ®Çu ®Õn ®iÓm mong muèn. Tay robot b¸m theo quü ®¹o chuyÓn ®éng mong muèn. S¬ ®å khèi hÖ thèng ®iÒu khiÓn ë kh«ng gian khíp. S¬ ®å khèi hÖ thèng ®iÒu khiÓn ë kh«ng gian lµm viÖc.
S¬ ®å khèi tæng qu¸t cña hÖ thèng ®iÒu khiÓn ph¶n håi. S¬ ®å m« pháng hÖ ®iÒu khiÓnph¶n håi PD bï träng lùc trong kh«ng gian khíp. S¬ ®å khèi hÖ thèng ®iÒu khiÓn m«men tÝnh to¸n. S¬ ®å khèi hÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jacobian chuyÓn vÞ.
S¬ ®å Simulink m« pháng hÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jaccobian chuyÓn. Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi.
S¬ ®å khèi hÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jacobian nghÞch ®¶o. S¬ ®å Simulink m« pháng hÖ thèng ®iÒu khiÓn ma trËn Jaccobian nghÞch ®¶o. Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi.
Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. S¬ ®å m« pháng hÖ ®iÒu khiÓn Jacobian chuyÓn vÞ víi ®éng häc kh«ng chÝnh x¸c. Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi.
Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. S¬ ®å m« pháng hÖ ®iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt Jacobian xÊp xØ bï träng lùc. Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi.
Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. S¬ ®å m« pháng hÖ ®iÒu khiÓn ®iÓm ®Æt Jacobian xÊp xØ thÝch nghi. Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi.
Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. S¬ ®å m« pháng hÖ ®iÒu khiÓn b¸m quü ®¹o Jacobian xÊp xØ thÝch nghi. S¬ ®å cÊu tróc khèi Subsystem1. S¬ ®å cÊu tróc khèi Subsystem2.
Täa ®é x cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é y cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. Täa ®é z cña ®iÓm t¸c ®éng cuèi. 107 7 Lêi nãi ®Çu ThËt thó vÞ khi quan s¸t hµnh ®éng víi tay cña con ngêi, ®iÒu mµ ta kh«ng cÇn biÕt mét c¸ch chÝnh x¸c vÒ chuyÓn ®éng häc vµ ®éng lùc cña c¸nh tay chóng ta.
Chóng ta còng cã thÓ cÇm nh¾c mét c«ng cô hay mét ®èi tîng vµ vËn hµnh nã mét c¸ch tµi t×nh ®Ó thùc hiÖn mét nhiÖm vô mµ chØ sö dông viÖc hiÓu biÕt mét c¸ch xÊp xØ vÒ chiÒu dµi, khèi lîng, híng vµ ®iÓm cÇm cña c«ng cô. Víi kh¶ n¨ng c¬ b¶n cña c¶m nhËn vµ ®¸p øng l¹i sù thay ®æi kh«ng cÇn ®Õn sù hiÓu biÕt chÝnh x¸c vÒ sù chuyÓn ®æi tõ c¶m nhËn sang hµnh ®éng. §iÒu nµy ®· gióp chóng ta cã ®é tinh x¶o, tinh tÕ cao víi nh÷ng thay ®æi kh«ng biÕt tríc ®îc trong cuéc sèng. Víi sù ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña khoa häc kü thuËt, c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ c«ng nghiÖp cµng ngµy cµng ph¶i ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu phøc t¹p h¬n, ®¹t n¨ng suÊt cao h¬n vµ lµm viÖc mét c¸ch chÝnh x¸c h¬n.
Trong thÕ kû 20 vµ bíc sang thÕ kû 21, sù ph¸t triÓn c«ng nghÖ chÕ t¹o, ®iÒu khiÓn Robot lµ mét trong nh÷ng bíc tiÕn m¹nh mÏ cña khoa häc kü thuËt. Robot c«ng nghiÖp lµ mét c¬ cÊu c¬ khÝ cã thÓ lËp tr×nh ®îc vµ cã thÓ thùc hiÖn ®îc nh÷ng c«ng viÖc cã Ých mét c¸ch tù ®éng kh«ng cÇn sù gióp ®ì trùc tiÕp cña con ngêi. Ngµy nµy Robot ®· trë thµnh mét trong nh÷ng c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu trong c¸c nhµ m¸y, xÝ nghiÖp cã møc ®é tù ®éng ho¸ cao. Robot ®¶m nhËn c¸c c«ng viÖc khã kh¨n thay thÕ con ngêi nh lµm viÖc trong c¸c m«i trêng ®éc h¹i, nguy hiÓm, c¸c m«i trêng phãng x¹ hay nhiÖt ®é cao.
H¬n n÷a, Robot cßn ®îc øng dông trong nhiÒu lÜnh vùc khoa häc nh y tÕ, sinh häc, th¨m dß ®Þa chÊt, th¸m hiÓm ngoµi kh«ng gian… vµ ngay c¶ trong ®êi sèng nh b¸n hµng, lµm viÖc nhµ… Tríc ®©y, c¸c nghiªn cøu vÒ ®iÒu khiÓn Robot phÇn lín ®Òu thõa nhËn ®éng häc cña Robot lµ biÕt chÝnh x¸c vµ ma trËn Jacobian cña tay m¸y tõ kh«ng gian khíp nèi ®Õn hÖ to¹ ®é §ªc¸c ph¶i ®îc biÕt. Khi ®éng häc kh«ng biÕt chÝnh x¸c th× còng kh«ng thÓ nhËn ®îc gãc khíp nèi mong muèn tõ thµnh phÇn t¸c ®éng cuèi cïng mong muèn b»ng viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®éng häc ngîc. H¬n n÷a, ma trËn 8 Jacobian cña viÖc s¾p ®Æt tõ vÞ trÝ khíp nèi ®Õn vÞ trÝ thùc hiÖn nhiÖm vô kh«ng thÓ biÕt ®îc chÝnh x¸c. Gi¶ ®Þnh nµy dÉn chóng ta ®Õn mét sè vÊn ®Ò trong viÖc ph¸t triÓn luËt ®iÒu khiÓn Robot ngµy nay.
Chóng ta cÇn biÕt chÝnh x¸c chiÒu dµi cña khuû tay, khíp nèi khuû èng vµ ®èi tîng mµ Robot cÇm, n¾m, tuy nhiªn, trªn thùc tÕ kh«ng cã th«ng sè vËt lý nµo cã thÓ nhËn ®îc mét c¸ch chÝnh x¸c. H¬n n÷a, khi Robot cÇm, n©ng ®èi tîng hay dông cô cã ®é dµi kh¸c nhau, kh«ng râ vÒ híng vµ ®iÓm kÑp, tÝnh ®éng häc nãi chung thay ®æi vµ v× thÕ mµ khã ®Ó lÊy ®îc chÝnh x¸c. Néi dung cña luËn v¨n sÏ ®i s©u t×m hiÓu “ §iÒu khiÓn chuyÓn ®éng cña Robot theo ph¬ng ph¸p Jacobian xÊp xØ khi ®éng häc vµ ®éng lùc häc kh«ng biÕt chÝnh x¸c”.