Luận văn thạc sĩ hcmute dạy học định hướng năng lực môn học dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật trình độ trung cấp nghề công nghệ ô tô tại trường cao đẳng nghề long an

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích hcmute dạy học định hướng năng lực môn học dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật trình độ trung, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Hữu Trí
• Người hướng dẫn: TS. Phan Long
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ ô tô
• Đề tài: Dạy Học Định Hướng Năng Lực Môn Dung Sai Lắp Ghép Và Đo Lường Kỹ Thuật
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về dạy học định hướng năng lực

Dạy học định hướng năng lực là một phương pháp giáo dục hiện đại, nhấn mạnh vào việc phát triển năng lực của người học. Trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ ô tô, việc áp dụng phương pháp này trở nên cần thiết. Môn học dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các năng lực cần thiết cho sinh viên. Theo Nghị quyết 29, việc chuyển từ phương pháp dạy học truyền thống sang dạy học theo định hướng năng lực không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành công nghệ ô tô, nơi mà việc áp dụng lý thuyết vào thực hành là rất cần thiết. Việc dạy học theo định hướng năng lực không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng mà còn nâng cao khả năng tư duy phản biện và sáng tạo.

1.1. Khái niệm và vai trò của năng lực

Năng lực được hiểu là khả năng thực hiện một công việc hoặc nhiệm vụ cụ thể. Trong giáo dục, năng lực không chỉ bao gồm kiến thức mà còn bao gồm kỹ năng và thái độ. Việc phát triển năng lực cho sinh viên công nghệ ô tô thông qua môn học dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động. Theo nghiên cứu, việc dạy học theo định hướng năng lực giúp sinh viên phát triển toàn diện, từ kỹ năng chuyên môn đến kỹ năng mềm, đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng.

II. Cơ sở thực tiễn dạy học theo năng lực

Tại Trường Cao đẳng nghề Long An, việc dạy học môn dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật đã được triển khai theo định hướng năng lực. Thực tế cho thấy, sinh viên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận kiến thức lý thuyết và áp dụng vào thực tiễn. Để khắc phục điều này, giáo viên cần thiết kế các hoạt động học tập tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học. Việc tổ chức các buổi thực hành, thảo luận nhóm và dự án thực tế sẽ giúp sinh viên phát huy tính chủ động và sáng tạo. Đánh giá năng lực sinh viên không chỉ dựa vào kết quả học tập mà còn dựa vào khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về giá trị của kiến thức và kỹ năng mà họ đã học.

2.1. Thực trạng dạy học môn dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật

Thực trạng dạy học môn dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Long An cho thấy nhiều sinh viên chưa nắm vững kiến thức cơ bản. Nhiều sinh viên chỉ học thuộc lòng mà không hiểu sâu về các khái niệm và quy trình. Điều này dẫn đến việc họ gặp khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Giáo viên cần có những phương pháp dạy học mới, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập, từ đó nâng cao khả năng tự học và tự nghiên cứu. Việc đánh giá năng lực sinh viên cũng cần được thực hiện một cách toàn diện, không chỉ dựa vào điểm số mà còn dựa vào khả năng thực hành và ứng dụng kiến thức.

III. Vận dụng các phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Việc vận dụng các phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực vào môn dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật là rất quan trọng. Các phương pháp như dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo tình huống và dạy học theo nhóm đã được áp dụng tại Trường Cao đẳng nghề Long An. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề. Đặc biệt, việc tổ chức các buổi thực hành và dự án thực tế sẽ giúp sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tự tin và sáng tạo trong công việc.

3.1. Thiết kế kế hoạch dạy học theo định hướng năng lực

Thiết kế kế hoạch dạy học theo định hướng năng lực cho môn dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật cần chú trọng đến việc xác định rõ mục tiêu học tập và các hoạt động học tập phù hợp. Giáo viên cần xây dựng các bài học có tính thực tiễn cao, kết hợp lý thuyết với thực hành. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một yếu tố quan trọng, giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách nhanh chóng và hiệu quả. Đánh giá kết quả học tập cũng cần được thực hiện một cách linh hoạt, không chỉ dựa vào bài kiểm tra mà còn dựa vào sự tham gia và đóng góp của sinh viên trong các hoạt động học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam, việc chuyển đổi phương pháp dạy học từ truyền thống sang định hướng phát triển năng lực (NL) người học là yêu cầu cấp thiết. Theo Nghị quyết 29 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, giáo dục nghề nghiệp cần tập trung phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học, thay vì chỉ truyền thụ kiến thức một chiều. Đặc biệt, trong lĩnh vực công nghệ ô tô, môn học Dung sai lắp ghép và Đo lường kỹ thuật (DSLG & ĐLKT) giữ vai trò nền tảng trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng cơ bản cho học sinh trình độ trung cấp nghề.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu việc dạy học định hướng năng lực môn DSLG & ĐLKT tại Trường Cao đẳng nghề Long An, nhằm nâng cao tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, đồng thời cải thiện chất lượng đào tạo nghề công nghệ ô tô. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2019, với đối tượng là học sinh hệ trung cấp nghề công nghệ ô tô tại trường. Mục tiêu cụ thể là thiết kế kế hoạch bài giảng theo định hướng năng lực, vận dụng các phương pháp dạy học tích cực và thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phát triển toàn diện năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá nhân cho học sinh nghề công nghệ ô tô. Qua đó, học sinh không chỉ nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt vào thực tiễn sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết dạy học theo định hướng phát triển năng lực, trong đó năng lực được hiểu là tổ hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ và các thuộc tính cá nhân cần thiết để thực hiện thành công nhiệm vụ trong các tình huống cụ thể. Cấu trúc năng lực gồm bốn thành phần chính: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá nhân. Lý thuyết này nhấn mạnh việc phát triển năng lực toàn diện cho người học, không chỉ tập trung vào kiến thức mà còn chú trọng kỹ năng vận dụng và thái độ tích cực.

Mô hình dạy học tích hợp được áp dụng nhằm liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, giúp học sinh phát triển khả năng giải quyết vấn đề phức hợp trong thực tế nghề nghiệp. Các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo nhóm, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo tình huống được vận dụng để tăng cường sự chủ động, sáng tạo và hợp tác của học sinh trong quá trình học tập.

Khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: năng lực (competency), dạy học định hướng năng lực, phương pháp dạy học tích cực, hình thức tổ chức dạy học (lớp học, seminar, học nhóm), và đánh giá theo định hướng năng lực. Luận văn cũng dựa trên các tiêu chuẩn năng lực nghề công nghệ ô tô do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành để xác định mục tiêu đào tạo và chuẩn đầu ra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Phương pháp lý luận bao gồm phân tích, tổng hợp, so sánh các tài liệu khoa học trong và ngoài nước về dạy học theo định hướng năng lực và đào tạo nghề công nghệ ô tô. Phương pháp thực tiễn gồm khảo sát, phỏng vấn giáo viên và học sinh, quan sát lớp học, và thực nghiệm sư phạm.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 60 học sinh hệ trung cấp nghề công nghệ ô tô và 10 giáo viên giảng dạy môn DSLG & ĐLKT tại Trường Cao đẳng nghề Long An. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện và mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và kiểm định thống kê để đánh giá sự khác biệt giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong 2 năm (2017-2019), trong đó thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên hai lớp học với các kế hoạch bài giảng được thiết kế theo định hướng năng lực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy học theo định hướng năng lực tại Trường Cao đẳng nghề Long An còn hạn chế: Qua khảo sát, chỉ khoảng 35% giáo viên nhận thức đầy đủ và áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học định hướng năng lực trong giảng dạy môn DSLG & ĐLKT. Học sinh cũng chỉ có khoảng 40% đánh giá cao tính tích cực, chủ động trong các giờ học hiện tại.

2. Thiết kế kế hoạch bài giảng theo định hướng năng lực giúp nâng cao hiệu quả học tập: Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy lớp học áp dụng kế hoạch bài giảng mới có tỷ lệ học sinh đạt điểm trên trung bình tăng từ 65% lên 85%, cao hơn 20% so với lớp đối chứng. Điểm trung bình của lớp thực nghiệm cũng cao hơn 1,5 điểm so với lớp đối chứng.

3. Phương pháp dạy học tích cực phát huy tính sáng tạo và hợp tác của học sinh: Hơn 80% học sinh trong lớp thực nghiệm đánh giá phương pháp dạy học theo nhóm, giải quyết vấn đề và tình huống giúp các em hứng thú và chủ động hơn trong học tập. Giáo viên cũng nhận thấy sự tương tác giữa học sinh và giáo viên được cải thiện rõ rệt.

4. Đánh giá theo định hướng năng lực góp phần nâng cao chất lượng kiểm tra: Việc áp dụng các hình thức kiểm tra đa dạng, tập trung vào năng lực vận dụng kiến thức giúp đánh giá chính xác hơn năng lực thực tế của học sinh. Tỷ lệ học sinh đạt chuẩn năng lực trong các bài kiểm tra thực hành tăng từ 60% lên 82%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những cải thiện trên xuất phát từ việc đổi mới phương pháp dạy học, chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Việc thiết kế kế hoạch bài giảng theo định hướng năng lực giúp giáo viên có cơ sở rõ ràng để tổ chức các hoạt động học tập phù hợp, đồng thời tạo điều kiện cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng giáo dục nghề nghiệp hiện đại, nhấn mạnh vai trò của dạy học tích cực và đánh giá năng lực. Việc áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm, giải quyết vấn đề cũng được nhiều nghiên cứu chứng minh là hiệu quả trong phát triển kỹ năng mềm và năng lực xã hội cho học sinh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối điểm kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, thể hiện sự chênh lệch rõ rệt về kết quả học tập. Bảng tổng hợp ý kiến đánh giá của giáo viên và học sinh cũng minh họa sự thay đổi tích cực trong nhận thức và thái độ học tập.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số khó khăn như hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và năng lực sư phạm của giáo viên trong việc áp dụng phương pháp mới. Điều này đòi hỏi sự đầu tư và hỗ trợ từ nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về dạy học định hướng năng lực và phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên môn DSLG & ĐLKT. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giáo viên áp dụng hiệu quả phương pháp mới lên trên 70% trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu trường và Sở Giáo dục.

2. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Đầu tư bổ sung các thiết bị đo lường kỹ thuật hiện đại, phòng thực hành đạt chuẩn để hỗ trợ việc tổ chức các hoạt động học tập tích cực. Mục tiêu hoàn thiện cơ sở vật chất trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Nhà trường phối hợp với các đơn vị tài trợ.

3. Xây dựng và hoàn thiện kế hoạch bài giảng theo định hướng năng lực: Tiếp tục nghiên cứu, thiết kế các bài giảng tích hợp lý thuyết và thực hành, phù hợp với đặc điểm học sinh trung cấp nghề công nghệ ô tô. Mục tiêu áp dụng rộng rãi kế hoạch bài giảng mới cho toàn bộ các lớp trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn và giáo viên bộ môn.

4. Đổi mới công tác đánh giá theo định hướng năng lực: Áp dụng đa dạng các hình thức kiểm tra, đánh giá năng lực thực hành, kỹ năng giải quyết vấn đề và thái độ nghề nghiệp. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ học sinh đạt chuẩn năng lực lên trên 85% trong các kỳ kiểm tra. Chủ thể thực hiện: Giáo viên và Ban kiểm tra đánh giá.

5. Khuyến khích học sinh tham gia học tập nhóm và các hoạt động ngoại khóa: Tổ chức các câu lạc bộ kỹ thuật, các hoạt động thực hành ngoài giờ để phát triển kỹ năng xã hội và năng lực cá nhân. Mục tiêu tăng cường sự tham gia của học sinh lên 70% trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Nhà trường và giáo viên chủ nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học định hướng năng lực, giúp họ thiết kế chương trình, kế hoạch bài giảng và đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu đào tạo hiện đại.

2. Sinh viên, học viên ngành giáo dục nghề nghiệp và sư phạm kỹ thuật: Tài liệu tham khảo quý giá để hiểu rõ về phương pháp dạy học tích cực, phát triển năng lực người học trong lĩnh vực công nghệ ô tô và các ngành kỹ thuật khác.

3. Nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm, phân tích sâu sắc về hiệu quả của dạy học định hướng năng lực trong đào tạo nghề, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về đổi mới giáo dục nghề nghiệp.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục và đào tạo: Giúp hoạch định chính sách, xây dựng tiêu chuẩn đào tạo và đánh giá chất lượng giáo dục nghề nghiệp theo hướng phát triển năng lực, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học định hướng năng lực khác gì so với dạy học truyền thống?
   Dạy học định hướng năng lực tập trung phát triển toàn diện kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học, giúp họ vận dụng vào thực tiễn. Trong khi đó, dạy học truyền thống chủ yếu truyền đạt kiến thức một chiều, ít chú trọng đến kỹ năng và thái độ.

2. Làm thế nào để thiết kế kế hoạch bài giảng theo định hướng năng lực?
   Cần xác định rõ năng lực cần hình thành, xây dựng các hoạt động học tập phù hợp, kết hợp lý thuyết và thực hành, sử dụng phương pháp dạy học tích cực và đánh giá dựa trên tiêu chí năng lực.

3. Phương pháp dạy học tích cực nào hiệu quả nhất trong môn DSLG & ĐLKT?
   Phương pháp dạy học theo nhóm, giải quyết vấn đề và dạy học theo tình huống được đánh giá cao vì giúp học sinh phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng hợp tác trong học tập.

4. Làm sao đánh giá chính xác năng lực của học sinh?
   Đánh giá cần đa dạng hình thức, bao gồm kiểm tra thực hành, bài tập tình huống, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng, tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng trong các tình huống thực tế.

5. Khó khăn thường gặp khi áp dụng dạy học định hướng năng lực là gì?
   Khó khăn bao gồm hạn chế về cơ sở vật chất, thiếu kinh nghiệm và kỹ năng sư phạm của giáo viên, cũng như tâm lý học sinh chưa quen với phương pháp học tích cực. Cần có sự hỗ trợ và đào tạo liên tục để khắc phục.

Kết luận

• Dạy học định hướng năng lực môn DSLG & ĐLKT tại Trường Cao đẳng nghề Long An góp phần nâng cao tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, cải thiện chất lượng đào tạo nghề công nghệ ô tô.
• Việc thiết kế kế hoạch bài giảng và áp dụng phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh phát triển toàn diện năng lực chuyên môn, phương pháp, xã hội và cá nhân.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy sự khác biệt rõ rệt về kết quả học tập giữa lớp áp dụng phương pháp mới và lớp đối chứng.
• Cần tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên và đổi mới công tác đánh giá theo định hướng năng lực.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh trong quá trình học tập.

Các cơ sở đào tạo nghề nên áp dụng mô hình dạy học định hướng năng lực đã được nghiên cứu để nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng áp dụng cho các môn học khác. Để biết thêm chi tiết và tài liệu hỗ trợ, độc giả có thể liên hệ với Trường Cao đẳng nghề Long An hoặc các chuyên gia giáo dục nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH HỆ TRUNG CẤP-NGHỀ CÔNG NGHỆ Ô TÔ 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ DH THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài GD dựa trên năng lực (Competency based education) xuất hiện đầu tiên ở Mỹ. Đạo luật Nông nghiệp Morrill Land 1862 cung cấp nền tảng đầu tiên cho khái niệm nền GD ứng dụng dựa trên nhu cầu của các nông trại và nông dân, những người không thể theo học đại học và cao đẳng danh tiếng của miền Đông nước Mỹ.

Khi cuộc cách mạng công nghiệp nổ ra, việc sản xuất nông trại được máy móc hóa dẫn đến việc xây dựng các trường cao đẳng nông nghiệp ở vùng nông thôn, cung cấp cơ hội ĐT nghề cho nông dân tương lai, trợ giúp cho các hoạt động và quản lý nền sản xuất nông nghiệp quy mô lớn của Mỹ. Các chương trình giảng dạy nhấn mạnh vào ĐT hơn là dạy và học theo lối truyền thống. Mục tiêu là hướng tới đánh giá việc khả năng vận dụng kiến thức được học của HS vào các tình huống công việc thực tế. Mô hình GD này phát triển mạnh mẽ nhất là trong lĩnh vực dạy nghề ở những năm 70… [10, 2018].

Với việc xuất hiện từ rất sớm và dần dần cho thấy những ưu điểm nên việc nghiên cứu và ứng dụng ĐT theo NL được các nước tiên tiến trên thế giới vận dụng đáp ứng yêu cầu của ĐT kỹ thuật nghề nghiệp. Năm 1983, Viện hàn lâm khoa học quốc gia Mỹ đã có một báo cáo đề cập đến việc các hội nghiên cứu, các chủ doanh nghiệp cần nghiên cứu và thay đổi các yêu cầu về GD ĐT, cần thay đổi các chương trình DH, các yêu cầu chương trình phải dựa trên NL hơn là dựa theo thời gian. Ở Australia, vào cuối những năm 80 họ đã tổ chức những buổi hội thảo về ĐT theo NL hay năng lực thực hiện (NLTH), mục đích tạo diễn đàn cho các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực ĐT dựa trên NL trao đổi ý kiến, quan điểm về vấn đề này. Phương thức ĐT nghề dựa trên NLTH cũng được áp dụng từ đây.

Họ đã thành lập Hội đồng 6 Luan van ĐT quốc gia để xúc tiến việc xây dựng các tiêu chuẩn NLTH trên toàn quốc. Theo Nguyễn Đức Trí (1993), ở Canađa, sự phát triển kinh tế - xã hội đã gây sức ép phải thay đổi phương thức ĐT, đặc biệt là ĐT nghề. Những cải cách trong lĩnh vực ĐT nghề đã chỉ ra những phương thức linh hoạt hơn trong ĐT, chỉ ra mối quan hệ đến sự thực hiện hơn là thời gian ĐT, đó chính là ĐT dựa trên NLTH. Ban đầu chỉ có các tổ chức ĐT nhận ra lợi thế của phương thức này trong ĐT nghề.

Trong những năm gần đây, các nhà sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ở đây đã cùng ngành GD có sự quan tâm hơn, đầu tư nhiều hơn cho phương thức ĐT dựa trên NLTH song song với việc xây dựng các chuẩn quốc gia về ĐT nghề nghiệp [22]. Theo Nguyễn Thị Thái [19, tr89-100], đối với GD phổ thông, Singapore lấy phương châm GD lấy NL làm mục tiêu phát triển với mục đích ĐT HS phải có khả năng sáng tạo và đổi mới, biết chấp nhận rủi ro và là người luôn tự giác học hỏi, có thể làm việc tập thể và là người trung thành với đất nước. Năm 2002, Bộ GD Singa- pore đã đưa ra hai PP dạy và học mới trong đó có PP SAIL (Chiến lực cho học tập độc lập và chủ động) được áp dụng đầu tiên cho cấp Tiểu học dựa trên sự phát triển NL của HS thay vì chỉ tập trung nội dung như trước đây. Nhờ đó HS có được kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng giao tiếp, cũng như PP làm việc theo nhóm, tất cả những kĩ năng này đều có ích với họ trong nền kinh tế tri thức.

Cũng theo tác giả Nguyễn Thị Thái, bước sang thế kỉ XXI, Chính phủ Nhật Bản vẫn tiếp tục thực hiện cải cách trong GD cho dù triết lý GD về cơ bản là không thay đổi. Mục tiêu là GD nên những HS có tri thức, biết tư duy độc lập, có NL phê phán và có trách nhiệm cá nhân với xã hội. Ở một số nước châu Á tiên tiến khác như Ấn Độ, Philippines, Brunei, Hàn Quốc … phương thức ĐT trên NLTH cũng đã và đang vận dụng ở nhiều mức độ khác nhau. Các bộ chương trình, kế hoạch ĐT nghề dựa trên NLTH cho các trường chuyên nghiệp, nhất là các trường kỹ thuật, đã được ban hành và triển khai sử dụng có kết quả trong một vài năm trở lại đây.

Như vậy dù là GD phổ thông hay GD nghề nghiệp thì ĐT theo NL đã được các quốc gia nghiên cứu từ lâu và hiện nay được xem là một xu hướng được nhiều 7 Luan van quốc gia tiên tiến ứng dụng vào quá trình DH ở các trường chuyên nghiệp, các trường kỹ thuật và nhất là ở lĩnh vực ĐT nghề, tuy nhiên tuỳ theo mục tiêu của ĐT mà cách gọi PP ĐT có khác nhau và việc vận dụng mô hình này được thay đổi cho phù hợp. Những nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam trong những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu DH theo định hướng phát triển NL, tuy nhiên các nghiên cứu này tập trung đi vào hình thành NL thực hiện các nhiệm vụ, nhất là trong lĩnh vực GD nghề nghiệp, cụ thể: Trong đề tài cấp Bộ B93-52-24: “Tiếp cận ĐT nghề dựa trên NLTH và việc xây dựng tiêu chuẩn nghề”, tác giả Nguyễn Đức Trí (Viện khoa học GD Việt Nam) đã nêu lên những quan điểm về ĐT theo tiếp cận NLTH [22]. Đề tài nghiên cứu này đã làm rõ một số khái niệm, quan điểm về NLTH cũng như ĐT theo NLTH. Đây là cơ sở lý luận cho việc phát triển phương thức ĐT này ở Việt Nam.

Tác giả Nguyễn Văn Tuấn [25] đã hệ thống hóa lý thuyết về ĐT theo NLTH như: khái niệm NLTH, những cơ sở chung về ĐT theo NLTH; ưu điểm hạn chế của cách tiếp cận NLTH và chỉ rõ sự khác biệt giữa ĐT theo NLTH với ĐT theo truyền thống. Tác giả cũng trình bày quy trình phát triển chương trình ĐT theo tiếp cận NLTH và có những ví dụ minh hoạ rõ ràng. Tác giả Đỗ Mạnh Cường [6] cũng đã nghiên cứu về NLTH, cấu trúc của NLTH hoạt động chuyên môn, cách tiếp cận NLTH trong ĐT nghề. Tác giả cũng đề xuất PP DH tích hợp để phát triển NLTH tương ứng với biểu đồ phân tích nghề Dacum.

Ngoài ra, một số tác giả sau đã vận dụng lý thuyết này vào những nghiên cứu ứng dụng cụ thể có thể kể tới các công trình nghiên cứu của các tác giả sau: Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng với đề tài “Các giải pháp đổi mới quản lý DH thực hành theo tiếp cận NLTH cho SV sư phạm kỹ thuật” [13] đã làm rõ các khái niệm, phân tích những đặc điểm của phương thức ĐT tiếp cận NLTH, sự khác biệt so với PP ĐT truyền thống; tác giả chỉ ra những yêu cầu khách quan phải đổi mới quản lý DH thực hành, từ đó đã tiến hành đánh giá thực trạng nội dung, xác định những yếu kém, đưa ra những đề xuất và thực nghiệm 3 giải pháp đổi mới quản lý DH thực hành theo tiếp cận NLTH cho SV sư phạm kỹ thuật; 8 Luan van Tác giả Lê Thùy Linh với đề tài: “DH GD học ở đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực thực hiện” [16] cũng đã hệ thống các khái niệm, đặc điểm của DH theo tiếp cận NL; tác giả cũng chỉ ra được sự đổi mới trong cách thức DH MH GD học dựa trên NLTH; tác giả cũng đã chỉ ra những vấn đề từ PP DH truyền thống qua đó đề xuất quy trình tổ chức DH GD học theo NLTH và thực nghiệm để kiểm nghiệm quy trình; Tác giả Cao Danh Chính với nội dung nghiên cứu: “Dạy học theo tiếp cận năng lực thực hiện ở các trường đại học sư phạm kỹ thuật” [5] đã nghiên cứu làm rõ thêm lý luận về DH theo NLTH, thực trạng của các vấn đề DH và đánh giá nó theo tiêu chuẩn NLTH; tác giả cũng đề xuất xây dựng hệ thống tiêu chuẩn NLTH của GV dạy nghề và quy trình DH theo tiếp cận NLTH ở các trường ĐHSPKT; Trong lĩnh vực GD, một số tác giả cũng đã nghiên cứu các PP DH theo định hướng NL nói chung vào trong DH, cụ thể như nhóm tác giả Nguyễn Văn Cường và đồng nghiệp đã biên soạn sách “Lí luận dạy học hiện đại” [7]. Tác giả đã khái quát bối cảnh hiện nay và định hướng vào thực tiễn đổi mới GD Việt Nam. Trong đó tác giả đã đề cập và làm rõ các vấn đề như DH định hướng theo mục tiêu, định hướng theo NL và người học, nhấn mạnh tính đa dạng của các PP DH. Điểm mới định hướng chính trong quá trình DH hiện đại chính là quan điểm GD định hướng NL.

Lí luận DH nhấn mạnh định hướng NL phù hợp với thực tiễn đổi mới GD ở Việt Nam. Tài liệu cũng làm cơ sở cho việc ĐT thạc sĩ, tham khảo cho các ngành sư phạm và những ai quan tâm đến GD học. Tác giả Huỳnh Văn Sơn và nhóm tác giả (2017) [18] trình bày PP luận về NL và phát triển NL học sinh phổ thông; lí luận về PPDH và đổi mới PPDH theo định hướng phát triển NL; Các PPDH phát triển NL HS phổ thông trong đó bao gồm một số PPDH (Webquest, Bàn tay nặn bột, DH giải quyết vấn đề, khám phá, theo nhóm) và một số kĩ thuật DH phát triển NL HS phổ thông (chia nhóm, khăn trải bàn, phòng tranh, công đoạn, mảnh ghép, công não…). Đây là quyển tài liệu với những thành tựu mới về PPDH, đặc biệt là những kĩ thuật DH được nhóm tác giả khai thác dựa trên nền tảng của Tâm lí học hiện đại, NL và phát triển NL của con người.

Từng PPDH 9 Luan van và kĩ thuật DH được phân tích, hướng dẫn và định hướng tổ chức theo quan điểm GD hiện đại như: DH tích cực dựa trên nền tảng tổ chức hoạt động DH theo cách tiếp cận hiện đại và tích cực, nội dung mang tính thực hành cao dựa trên nền tảng của lý thuyết cụ thể và chi tiết.