CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan chung về lối đi bộ trong các trung tâm thương mại Trung tâm thương mại là loại hình tổ chức kinh doanh thương mại hiện đại, đa chức năng, bao gồm nhiều các loại hình cửa hàng, cơ sở hoạt động dịch vụ; hội trường, phòng họp, văn phòng cho thuê…được bố trí tập trung, liên hoàn trong một hoặc một số công xây dựng; đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích, trang bị hệ thống kỹ thuật và quản lý, tổ chức kinh doanh; có các hình thức phục vụ văn minh hiện đại, thuận tiện đáp ứng nhu cầu phát triển hoạt động kinh doanh mua bán và nhu cầu về hàng hoá, dịch vụ của khách hàng. Trung tâm thương mại ở nước ta được xây dựng trên diện tích lớn, đặt tại các vị trí trung tâm thành phố lớn có hệ thống giao thông để tiện lợi cho khách hàng đi lại, là nơi trao đổi mua bán của hàng hóa phong phú trong và ngoài nước cùng với đó sinh ra doanh thu cho chủ đầu tư. Nguồn: https://blog.1: Trung tâm thương mại Aeon Mall Tân Phú Tình hình thực tế do thay thế đô thị hóa được đẩy nhanh, nước ta trong những năm gần đây đã phá bỏ các chợ cũ kỹ và xây dựng các trung tâm thương mại trên vị trí cũ để tận dụng lợi thế thương mại của các địa điểm này.
Tuy nhiên, gắn liền sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường và việc xây dựng việc xây dựng ồ ạt hàng loạt các dự án trung tâm thương mại lớn là những sai phạm trong thiết kế, tình hình tai nạn, vi phạm pháp luật trong các trung tâm thương mại ngày một nhiều tiêu biểu như: cuốn người vô thang cuốn, cháy nổ, trộm cắp, móc túi, chen lấn xô đẩy,… không ngừng tăng cả về quy 1 mô lẫn số lượng. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do việc đảm bảo an ninh, an toàn trong vận hành hoặc trong quá trình thiết kế xây dựng các trung tâm thương mại trong số đó có những trung tâm được xây dựng chưa đảm bảo được thiết kế theo quy định của nhà nước về các vấn đề phòng cháy chữa cháy, lối thoát nạn và chiều rộng lối đi lại hay có thể là do ý thức và các hành vi của người tham quan mua sắm. Nguồn: https://www.2: Cảnh chen lấn khi mua hàng trong siêu thị Nguồn: https://www.3: Thoát nạn cứu hộ khi xảy ra cháy trong trung tâm thương mại Trong các công trình trung tâm thương mại, hệ thống lối đi bộ là một trong những yếu tố quyết định chất lượng của công trình. Hệ thống lối đi bộ trong công trình rộng rãi, hợp lý thì việc sử dụng mới tạo cho con người sự thoải mái, thuận tiện.
Việc giải quyết lối 2 đi cho các công trình trung tâm thương mại trừ một số trường hợp đi lại trực tiếp theo kiểu mở giữa các khu vực, còn phần lớn đi lại đều xây dựng không gian đi lại là các lối đi bộ. Lối đi bộ có thể được thiết kế theo hướng ngang hay hướng dọc trong các trung tâm thương mại. Dùng kết nối giữa các phòng, các bộ phận trong cùng một khu vực, hoặc để liên hệ các khu vực với nhau. Các lối đi bộ được bố trí về một bên, hai bên hoặc xung quanh một khu vực chính trong trung tâm.
Tùy quy mô và tính chất của trung tâm thương mại mà ta bố trí một hay nhiều lối đi bộ: Lối đi chính chính là lối vào và đi bộ chính của công trình. Lối đi phụ phụ là lối vào và đi bộ của các khu chức năng, lối thoát hiểm .7 theo TCVN 6161:1996 quy định về chiều rộng lối đi bộ trong khu vực kinh doanh của trung tâm thương mại [5]: 3 Loại lối đi Chiều rộng lối đi tối thiểu (m) Trung tân thương Trung tâm thương mại ở thành phố, thị xã mại ở huyện, thị trấn Lối đi chính trong khu vực kinh doanh Trung tâm thương 2.0 mại có tổng diện tích gian hàng đến 90m2 Trung tâm thương 3.8 mại có tổng diện tích gian hàng lớn hơn 90m2 Từ dãy quầy, gian 2.0 hàng đến cửa ra vào không có phòng đệm Từ dãy quầy, gian 4.4 hàng đến cửa ra vào có phòng đệm Các lối đi khác Giữa hai dãy quầy, 1.8 gian hàng vải, quần áo may sẵn Giữa hai dãy, quầy 1.2 gian hàng giầy dép Giữa hai dãy, quầy, 1.2 gian hàng khác song song Bảng 1.1: Chiều rộng lối đi lại trong khu vực kinh doanh 1. Các nghiên cứu trong và ngoài nước Liên quan đến những nghiên cứu khả năng thông hành của người trong các công trình có nhiều nghiên cứu trong nước và ngoài nước. Với mục đích hoàn chỉnh lý 4 thuyết thiết kế và khả năng vận hành các không gian giành riêng cho người đi bộ, Alhabib Moustaid và các cộng sự với bài báo “Macroscopic model of multidirectional pedestrian network flows” đã xây dựng mô hình dòng người đi bộ tại các hành lang 2 chiều được kết nối với nhau bằng các nút giao thông đa hướng thông qua các số liệu thu nhập thực tế.
Từ đó mô phỏng thêm các mô hình khác để thu hoạch các số liệu cần thiết, đồng thời rút ra được các kết quả về hành vi ứng xử của người đi bộ. Mô hình được giải theo công thức truyền tế bào có tất cả các đặc tính đơn hướng của nó phù hợp với mô hình sóng động học [6]. Cũng liên quan tới lý thuyết về dòng người đi bộ, nhưng Jieyu Chen và các công sự lại thu thập, phân tích và mô hình dòng người trong các trường hợp khẩn cấp cần sơ tán tại các công trình trong nhà qua bài báo “Pedestrian evacuation simulation in indoor emergency situations: Approaches, models and tools”, bài báo đánh giá và đề xuất được các phương pháp chi phí và rủi ro thấp để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thiết kế an toàn và quản lý. Bài báo không chỉ dừng lại ở việc phân tích mà còn mở ra các hướng có thể nghiên cứu trong lai và thảo luận về những thách thức cụ thể cần giải quyết cho từng hướng [7].
Cũng liên quan đến người đi bộ, có bài báo " A Motorist and Pedestrian Behavioral Analysis Relating To Pedestrian Safety Improvements" của tác giả Jenifer N. cùng các cộng sự đã phân tích hành vi của người người đi xe máy và người đi bộ trong mối tương quan đến sự an toàn của người đi bộ. Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá những thay đổi hành vi của người lái xe và người đi bộ do những thay đổi trong môi trường đường xá, các hoạt động cưỡng chế giao thông và thông tin công cộng. Đầu tiên các tác giả phân tích bốn giai đoạn sau đó tiến hành để đánh giá những thay đổi hành vi người đi bộ tại các địa điểm nghiên cứu: N.
170th trên SR 99 tại thành phố Shoreline. Các biện pháp chính về hiệu quả của nghiên cứu này là để đánh giá dự án này tại các địa điểm đi bộ làm thay đổi hành vi của người đi bộ và thay đổi hành vi người lái xe [8]. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Một trong những vấn đề đặt ra cho việc nghiên cứu xem xét năng lực thông hành của các lối đi bộ trong công trình thương mại để tối ưu hóa các thiết kế ở những hạng mục mà tiêu chuẩn quy định còn không rõ ràng. Mối quan hệ giữa khả năng thông hành và công tác thiết kế cho các hạng mục liên quan đến người đi bộ với các hành vi đi bộ khác biệt do các yếu tố hoàn cảnh môi trường, chủng tộc,v.v… vì vậy nghiên cứu này thực hiện trong một hoàn cảnh ở Việt Nam sẽ mang lại những tính mới, độc đáo.
Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn để tìm ra được mối quan hệ đặc trưng giữa các tính chất của dòng người đi bộ khi tham gia lưu thông trong các công trình trung tâm thương mại và xem xét sự ảnh hưởng từ các hành vi của người tham gia lưu thông trong lối đi trung tâm đến khả năng thông hành của các công trình. Kết quả được thu thập thông qua thu thập số liệu thực tế, xử lý số liệu bằng phân tích hồi quy từ SPSS, với mục tiêu thu thập và xử lý số liệu thủ công 1500 số liệu để đạt được số liệu chính xác nhất. Mặt khác tiến hành lập trình các chương trình mô phỏng các trường hợp đúng với không gian thực tế thu thập và tạo thêm trường hợp lối đi bị ngăn chặn, lấn chiếm với mong muốn các trường hợp đặt ra cho kết quả tối ưu cho đề tài nghiên cứu. Từ đó để có số liệu tổng quan chính xác hơn khi vùng số liệu lớn hơn ngoài khả năng thu thập số liệu thực tế.
Từ đó đánh giá, nhận xét và kết luận khả năng thông hành của lối đi mà tác giả thu thập và đánh giá kết quả cũng như hiệu quả sử dụng của lối đi bộ của các công trình phụ trợ liên quan như cầu thang, lối thoát hiểm cứu nạn cứu hộ, góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả và tính an toàn trong công tác thiết kế và quản lý cho khả năng thông hành của lối đi bộ, lối thoát hiểm ở các trung tâm thương mại và các công trình phụ trợ có liên quan. Tác giả tập trung vào nghiên cứu ba mối quan hệ đặt trưng chính của các đại lượng: Mối quan hệ giữa vận tốc và lưu lượng người đi bộ. Mối quan hệ giữa lưu lượng và mật độ của người đi bộ. Mối quan hệ giữa lưu lượng và vận tốc của người đi bộ Mối quan hệ vận tốc và mật độ của người đi bộ, tác giả giải thích và minh chứng bằng số liệu, biểu đồ thực tế.
Đưa ra các kết luận và nhận xét khi vận tốc tăng hoặc giảm dẫn đến lưu lượng thay đổi ra sao, lý giải nguyên nhân. Ở mối quan hệ này tác giả thu được vận tốc lớn nhất của dòng người đi bộ ứng với mật độ lưu thông và mật độ lớn nhất của dòng người đi bộ ứng với vận tốc của dòng người. Mối quan hệ giữa lưu lượng và mật độ của người đi bộ, tác giả giải thích và minh chứng bằng số liệu, biểu đồ thực tế. Đưa ra các kết luận và nhận xét khi lưu lượng và mật độ đạt giá trị max, min theo biểu đồ.
Giá trị đại lượng lưu lượng ảnh hưởng như thế nào đói với giá trị đại lượng mật độ, giải thích và làm rõ nguyên nhân tương quan. Từ kết 6 quả thu được, tác giả kết luận được năng lực thông hành của lối đi là kết quả lớn nhất của lưu lượng đạt được trong mối quan hệ giữa mật độ và lưu lượng.