Báo cáo tổng kết: Đánh cá bất hợp pháp và bảo hộ ngư dân Việt Nam theo pháp luật quốc tế

Báo cáo chuyên đề luật học về tổng kết đề tài đánh cá bất hợp pháp và vấn đề bảo hộ ngư dân xâm phạm các vùng biển nước ngoài, điều tra khảo sát thực tế, phân tích tổng hợp kết

• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật
• Đề tài: Đánh Cá Bất Hợp Pháp Và Vấn Đề Bảo Hộ Ngư Dân Xâm Phạm Các Vùng Biển Nước Ngoài - Pháp Luật Quốc Tế Và Những Đề Xuất Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐÁNH CÁ BẤT HỢP PHÁP VÀ VẤN ĐỀ BẢO HỘ NGƯ DÂN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ
• 1.1. Quyền đánh cá trên biển theo quy định của pháp luật quốc tế
• 1.2. Hành vi đánh cá bất hợp pháp theo quy định của pháp luật quốc tế
• 1.3. Bảo hộ ngư dân theo quy định của pháp luật quốc tế
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VỀ BẢO HỘ NGƯ DÂN VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.1. Pháp luật của Liên minh châu Âu và các quốc gia thành viên
• 2.2. Pháp luật của một số quốc gia thành viên Liên minh châu Âu
• 2.3. Pháp luật của Hoa Kỳ
• 2.4. Kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BẢO HỘ NGƯ DÂN VIỆT NAM XÂM PHẠM CÁC VÙNG BIỂN NƯỚC NGOÀI - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Quyền đánh cá và vấn đề đánh cá bất hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam
• 3.2. Thực trạng hoạt động đánh cá của ngư dân Việt Nam và hoạt động bảo hộ ngư dân Việt Nam đánh cá bất hợp pháp trên các vùng biển nước ngoài
• 3.3. Một số thách thức đặt ra trong việc bảo hộ ngư dân và tàu cá Việt Nam trên biển
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh cá bất hợp pháp và bảo hộ ngư dân Việt Nam

Đánh cá bất hợp pháp là một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến ngành thủy sản Việt Nam. Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản mà còn đe dọa đến sinh kế của ngư dân. Bảo hộ ngư dân trong bối cảnh này là một nhiệm vụ cấp thiết. Pháp luật quốc tế và các quy định trong nước cần được xem xét để đảm bảo quyền lợi cho ngư dân.

1.1. Đánh cá bất hợp pháp và tác động đến ngư dân Việt Nam

Tình hình đánh cá bất hợp pháp đang gia tăng, đặc biệt ở các vùng biển giáp ranh. Ngư dân Việt Nam thường xuyên bị bắt giữ và xử phạt nghiêm khắc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn đến tâm lý của ngư dân.

1.2. Vai trò của pháp luật quốc tế trong bảo hộ ngư dân

Pháp luật quốc tế quy định rõ quyền đánh cá của các quốc gia. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này còn nhiều hạn chế. Cần có sự hợp tác quốc tế để bảo vệ quyền lợi cho ngư dân Việt Nam.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo hộ ngư dân Việt Nam

Bảo hộ ngư dân Việt Nam gặp nhiều thách thức từ các quy định pháp luật quốc tế và thực tiễn. Các quốc gia khác thường áp dụng biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với ngư dân Việt Nam. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cải thiện hệ thống pháp luật trong nước.

2.1. Thách thức từ pháp luật quốc tế

Các quy định quốc tế về đánh cá chưa được thực thi đồng bộ. Ngư dân Việt Nam thường xuyên gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình khi bị bắt giữ ở vùng biển nước ngoài.

2.2. Thực trạng bảo hộ ngư dân trong nước

Hệ thống pháp luật Việt Nam chưa đủ mạnh để bảo vệ ngư dân. Cần có các chính sách cụ thể nhằm hỗ trợ ngư dân trong việc thực hiện quyền đánh cá hợp pháp.

III. Phương pháp và giải pháp bảo hộ ngư dân hiệu quả

Để bảo vệ ngư dân, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc cải cách pháp luật và tăng cường hợp tác quốc tế là rất cần thiết. Các biện pháp này sẽ giúp ngư dân thực hiện quyền lợi của mình một cách hợp pháp.

3.1. Cải cách pháp luật trong nước

Cần rà soát và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến bảo hộ ngư dân. Điều này sẽ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc cho ngư dân khi hoạt động trên biển.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc hợp tác với các quốc gia khác trong khu vực sẽ giúp bảo vệ quyền lợi cho ngư dân. Các hiệp định quốc tế cần được ký kết để đảm bảo quyền đánh cá hợp pháp cho ngư dân Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo hộ ngư dân

Nghiên cứu về bảo hộ ngư dân đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp cụ thể để bảo vệ ngư dân. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp cải thiện tình hình hiện tại.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ngư dân Việt Nam cần được hỗ trợ nhiều hơn trong việc thực hiện quyền đánh cá. Các biện pháp bảo hộ cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

4.2. Ứng dụng các giải pháp bảo hộ

Các giải pháp bảo hộ ngư dân cần được triển khai rộng rãi. Việc này không chỉ giúp ngư dân mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản quốc gia.

V. Kết luận và tương lai của bảo hộ ngư dân Việt Nam

Bảo hộ ngư dân Việt Nam trong bối cảnh đánh cá bất hợp pháp là một thách thức lớn. Tuy nhiên, với sự cải cách pháp luật và hợp tác quốc tế, tương lai của ngư dân có thể được cải thiện. Cần có những nỗ lực liên tục để bảo vệ quyền lợi cho ngư dân.

5.1. Tương lai của ngư dân Việt Nam

Ngư dân Việt Nam cần được bảo vệ tốt hơn trong bối cảnh quốc tế. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

5.2. Đề xuất cho chính sách bảo hộ ngư dân

Cần có các đề xuất cụ thể cho chính sách bảo hộ ngư dân. Việc này sẽ giúp ngư dân thực hiện quyền lợi của mình một cách hợp pháp và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc trong những năm gần đây, với sản lượng năm 2018 đạt gần 7,8 triệu tấn, tăng gấp 5,6 lần so với năm 1995, và kim ngạch xuất khẩu đạt gần 9 tỷ USD, chiếm 22,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng ngư dân Việt Nam khai thác thủy sản trái phép tại các vùng biển nước ngoài, đặc biệt ở các vùng biển giáp ranh với Indonesia, Malaysia, Campuchia, Trung Quốc và Thái Lan, diễn biến ngày càng phức tạp. Mỗi năm có tới vài trăm lượt tàu cá cùng hàng ngàn ngư dân vi phạm bị lực lượng chức năng các nước bắt giữ và xử phạt nghiêm khắc.

Luận văn tập trung phân tích vấn đề đánh cá bất hợp pháp (IUU) và công tác bảo hộ ngư dân Việt Nam khi vi phạm vùng biển nước ngoài, dựa trên cơ sở pháp luật quốc tế và thực tiễn pháp luật Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu gồm phân tích cơ sở lý luận về bảo hộ công dân và ngư dân thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, rà soát hệ thống pháp luật Việt Nam, đánh giá thực trạng bảo hộ ngư dân và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp luật trong nước và quốc tế, số liệu thực tiễn về hoạt động đánh cá bất hợp pháp của ngư dân Việt Nam trên vùng biển nước ngoài từ năm 2017 đến đầu năm 2020, cũng như các biện pháp xử lý của các quốc gia liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của ngư dân, đồng thời góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu quả bảo hộ trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực tăng cường biện pháp xử phạt nghiêm ngặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật quốc tế về quyền đánh cá và bảo hộ công dân, bao gồm:

• Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS): Quy định quyền chủ quyền của quốc gia ven biển đối với nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa, cũng như quyền tự do đánh bắt hải sản trên biển quốc tế. UNCLOS cũng quy định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc bảo tồn và quản lý nguồn lợi thủy sản, đồng thời giới hạn các hình phạt đối với hành vi vi phạm trong EEZ.

• Hiệp định thực thi các điều khoản của UNCLOS năm 1995 (UNFSA): Cụ thể hóa các điều khoản về bảo tồn và quản lý các đàn cá lưỡng cư và di cư xa, đặt ra các nguyên tắc bảo tồn bền vững, hợp tác quốc tế và cơ chế giám sát, kiểm soát.

• Chương trình hành động quốc tế IPOA-IUU năm 2001 của FAO: Định nghĩa và phân loại hành vi đánh cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát (IUU), đồng thời đề xuất các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn và loại bỏ hành vi này.

• Hiệp định về biện pháp quốc gia có cảng (PSMA) năm 2009: Ràng buộc các quốc gia áp dụng biện pháp ngăn chặn tàu cá thực hiện hành vi IUU tiếp cận cảng biển, nhằm triệt tiêu động lực thực hiện hành vi vi phạm.

• Khái niệm bảo hộ công dân (Diplomatic Protection): Được định nghĩa trong Dự thảo các điều khoản về bảo hộ ngoại giao 2006 (DADP) của Ủy ban Pháp luật Quốc tế, là hoạt động một quốc gia sử dụng biện pháp ngoại giao hoặc các biện pháp hòa bình khác để yêu cầu quốc gia khác chịu trách nhiệm về thiệt hại do hành vi sai phạm quốc tế đối với công dân của mình.

• Nguyên tắc quốc tịch và điều kiện bảo hộ: Quốc tịch là mối liên hệ pháp lý giữa cá nhân và quốc gia, là điều kiện tiên quyết để quốc gia tiến hành bảo hộ ngoại giao. Vấn đề người có hai hoặc nhiều quốc tịch được phân tích dựa trên nguyên tắc mối liên kết thực sự (genuine connection).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử và so sánh: Phân tích sự phát triển của pháp luật quốc tế và pháp luật các quốc gia về bảo hộ ngư dân, so sánh các quy định và thực tiễn bảo hộ tại các quốc gia như Đức, Pháp, Liên minh châu Âu.

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Đánh giá các văn bản pháp luật quốc tế, điều ước đa phương, tập quán quốc tế và pháp luật Việt Nam liên quan đến đánh cá bất hợp pháp và bảo hộ ngư dân.

• Phương pháp nghiên cứu lý luận kết hợp thực tiễn: Thu thập và phân tích số liệu thực tế về hoạt động đánh cá bất hợp pháp của ngư dân Việt Nam trên vùng biển nước ngoài, thực trạng bảo hộ ngư dân của Nhà nước Việt Nam, các biện pháp xử lý và thách thức đặt ra.

• Nguồn dữ liệu: Văn bản pháp luật quốc tế (UNCLOS, UNFSA, IPOA-IUU, PSMA, DADP), pháp luật Việt Nam, báo cáo của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, các nghiên cứu khoa học, bài báo chuyên ngành và số liệu thống kê từ năm 2017 đến đầu năm 2020.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Số liệu thống kê về hơn 1.000 tàu cá Việt Nam bị bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài, tập trung vào các vùng biển giáp ranh với Malaysia, Indonesia, Thái Lan.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính các quy định pháp luật, so sánh thực tiễn bảo hộ tại các quốc gia, đánh giá hiệu quả và hạn chế của pháp luật Việt Nam trong bảo hộ ngư dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền đánh cá và hành vi đánh cá bất hợp pháp theo pháp luật quốc tế: UNCLOS và các điều ước quốc tế khác quy định rõ quyền chủ quyền của quốc gia ven biển đối với tài nguyên sinh vật biển trong EEZ, đồng thời bảo vệ quyền tự do đánh bắt trên biển quốc tế. Hành vi đánh cá bất hợp pháp (IUU) được phân loại thành ba nhóm: đánh cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát, với các quy định và biện pháp xử lý cụ thể trong IPOA-IUU và PSMA.

2. Thực trạng vi phạm vùng biển nước ngoài của ngư dân Việt Nam: Từ năm 2017 đến đầu năm 2020, hơn 1.000 tàu cá Việt Nam cùng hàng ngàn ngư dân bị bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài, chủ yếu ở các vùng biển giáp ranh với Malaysia, Indonesia, Thái Lan. Các biện pháp xử phạt nghiêm khắc như tịch thu ngư cụ, đánh chìm tàu, phạt tù được áp dụng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và hoạt động của ngư dân.

3. Hiện trạng bảo hộ ngư dân của Việt Nam: Việt Nam đã có những nỗ lực trong công tác bảo hộ ngư dân, bao gồm hỗ trợ tài chính, bảo hộ ngoại giao, tuyên truyền pháp luật cho ngư dân. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật còn thiếu tính toàn diện và hiệu quả, chưa có hành lang pháp lý rõ ràng để bảo vệ ngư dân khi thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp trên vùng biển nước ngoài.

4. Kinh nghiệm quốc tế về bảo hộ ngư dân: Liên minh châu Âu có cơ chế bảo hộ công dân chung, cho phép công dân EU được bảo hộ bởi bất kỳ quốc gia thành viên nào khi ở nước thứ ba. Đức và Pháp có các quy định pháp luật và thực tiễn bảo hộ ngư dân bị bắt giữ hoặc tạm giam, bao gồm hỗ trợ pháp lý, thăm viếng, cung cấp thông tin và hỗ trợ tài chính trong trường hợp đặc biệt.

Thảo luận kết quả

Việc đánh cá bất hợp pháp của ngư dân Việt Nam trên vùng biển nước ngoài là nguyên nhân chính dẫn đến các vụ việc bị bắt giữ và xử phạt nghiêm khắc, làm gia tăng áp lực đối với công tác bảo hộ ngư dân. Các quy định pháp luật quốc tế như UNCLOS, UNFSA, IPOA-IUU và PSMA tạo khung pháp lý cho việc quản lý, bảo tồn tài nguyên biển và xử lý hành vi vi phạm, đồng thời đặt ra nghĩa vụ cho các quốc gia trong việc bảo vệ quyền lợi của ngư dân.

Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định cụ thể và toàn diện về bảo hộ ngư dân thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp, dẫn đến khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của ngư dân khi bị bắt giữ hoặc xử lý ở nước ngoài. So sánh với kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, Đức và Pháp cho thấy việc xây dựng cơ chế bảo hộ công dân chung, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự, cũng như hỗ trợ pháp lý và tài chính cho ngư dân là cần thiết để nâng cao hiệu quả bảo hộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng tàu cá Việt Nam bị bắt giữ theo năm và vùng biển vi phạm, bảng so sánh các biện pháp bảo hộ của Việt Nam và một số quốc gia khác, giúp minh họa rõ ràng hơn về thực trạng và giải pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo hộ ngư dân: Rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật Việt Nam để xây dựng hành lang pháp lý toàn diện, rõ ràng về bảo hộ ngư dân, đặc biệt trong trường hợp thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp trên vùng biển nước ngoài. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Thời gian: 1-2 năm.

2. Tăng cường công tác bảo hộ ngoại giao và lãnh sự: Nâng cao năng lực và phối hợp giữa các cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự trong việc hỗ trợ ngư dân bị bắt giữ, bao gồm cung cấp thông tin pháp lý, hỗ trợ pháp lý, thăm viếng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Chủ thể thực hiện: Bộ Ngoại giao, các đại sứ quán, lãnh sự quán. Thời gian: liên tục.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và bảo hộ ngư dân: Triển khai hệ thống giám sát tàu cá (VMS), đường dây nóng bảo hộ ngư dân, cơ sở dữ liệu về ngư dân và tàu cá để kịp thời phát hiện, hỗ trợ và bảo vệ ngư dân khi gặp khó khăn. Chủ thể thực hiện: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Thông tin và Truyền thông. Thời gian: 1-3 năm.

4. Hỗ trợ kinh tế, xã hội cho ngư dân: Xây dựng các chương trình hỗ trợ tài chính, đào tạo, tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho ngư dân nhằm giảm thiểu vi phạm và tăng cường khả năng tự bảo vệ. Chủ thể thực hiện: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các địa phương ven biển. Thời gian: liên tục.

5. Đấu tranh phản đối hình sự hóa hành vi đánh cá bất hợp pháp: Tham gia tích cực vào các diễn đàn quốc tế để bảo vệ quyền lợi của ngư dân, phản đối việc áp dụng các biện pháp hình sự không phù hợp với UNCLOS và các điều ước quốc tế về quyền con người. Chủ thể thực hiện: Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản và đại dương: Giúp xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ ngư dân và tài nguyên biển.

2. Các cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để nâng cao năng lực bảo hộ công dân, đặc biệt trong các trường hợp ngư dân bị bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài.

3. Ngư dân và các tổ chức đại diện ngư dân: Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ, hiểu rõ các quy định pháp luật quốc tế và trong nước liên quan đến hoạt động đánh cá và bảo hộ quyền lợi.

4. Các nhà nghiên cứu, học giả và sinh viên ngành luật quốc tế, luật biển, quản lý thủy sản: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật quốc tế và thực tiễn bảo hộ ngư dân, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Đánh cá bất hợp pháp (IUU) là gì?
   IUU bao gồm các hành vi đánh cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát, vi phạm các quy định của quốc gia ven biển hoặc các tổ chức quản lý nghề cá khu vực. Ví dụ, tàu cá khai thác trong vùng EEZ của quốc gia khác mà không được phép là hành vi IUU.

2. Quyền đánh cá của quốc gia ven biển được quy định như thế nào?
   Theo UNCLOS, quốc gia ven biển có quyền chủ quyền đối với tài nguyên sinh vật trong nội thủy, lãnh hải và EEZ, bao gồm quyền thăm dò, khai thác và bảo tồn tài nguyên biển. Quốc gia khác phải tuân thủ các quy định của quốc gia ven biển khi hoạt động trong vùng này.

3. Pháp luật Việt Nam hiện nay có quy định bảo hộ ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài không?
   Pháp luật Việt Nam có các quy định chung về bảo hộ công dân, nhưng chưa có hành lang pháp lý toàn diện và cụ thể cho bảo hộ ngư dân thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp trên vùng biển nước ngoài, dẫn đến nhiều khó khăn trong thực tiễn.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong bảo hộ ngư dân?
   Liên minh châu Âu có cơ chế bảo hộ công dân chung, Đức và Pháp có quy định rõ ràng về bảo hộ ngư dân bị bắt giữ, bao gồm hỗ trợ pháp lý, thăm viếng và hỗ trợ tài chính. Việt Nam có thể học hỏi để xây dựng cơ chế tương tự.

5. Tại sao việc hình sự hóa hành vi đánh cá bất hợp pháp lại gây tranh cãi?
   Hình sự hóa có thể vi phạm quy định của UNCLOS về hạn chế hình phạt tù đối với hành vi vi phạm trong EEZ, đồng thời có thể ảnh hưởng đến quyền bảo hộ ngư dân và gây khó khăn trong quan hệ quốc tế. Do đó, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế không ủng hộ việc này.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở pháp lý quốc tế và thực tiễn pháp luật Việt Nam về quyền đánh cá, hành vi đánh cá bất hợp pháp và bảo hộ ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài.
• Thực trạng vi phạm vùng biển nước ngoài của ngư dân Việt Nam ngày càng gia tăng, đặt ra thách thức lớn cho công tác bảo hộ.
• Hệ thống pháp luật Việt Nam còn thiếu tính toàn diện và hiệu quả trong bảo hộ ngư dân thực hiện hành vi đánh cá bất hợp pháp.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần xây dựng cơ chế bảo hộ công dân chung, nâng cao năng lực bảo hộ ngoại giao, lãnh sự và hỗ trợ pháp lý, tài chính cho ngư dân.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường công tác bảo hộ, ứng dụng công nghệ và hỗ trợ kinh tế xã hội nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi ngư dân.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề xuất chính sách, phối hợp các bộ ngành triển khai các giải pháp trong 1-3 năm tới.

Call to action: Các cơ quan quản lý, đại diện ngoại giao và cộng đồng ngư dân cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Pháp luật của một số quốc gia trên thé giới về bảo hộ ngư dân và kinh nghiệm cho Việt Nam; Chương III: Bảo hộ ngư dân Việt Nam xâm phạm các vùng biển nước ngoài — Thực trạng và giải pháp. 5 CHUONG I: ĐÁNH CA BAT HỢP PHÁP VÀ VAN DE BẢO HỘ NGU DÂN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ 1. QUYEN ĐÁNH CA VA HANH VI ĐÁNH CA BAT HỢP PHÁP THEO QUY ĐỊNH CUA PHAP LUAT QUOC TE 1.1 Quyền đánh cá trên bién theo quy định của pháp luật quốc tế 1. Quyển đánh cá trên biển theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 1.

Quyên đánh cá trong các vùng biển thuộc chủ quyên, quyên chủ quyén của quốc gia ven biển Theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (viết tắt là UNCLOS), các quốc gia ven biển có chủ quyền đối với nội thủy, lãnh hải và quyền chủ quyền đối với các vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (viết tắt là EEZ) va thêm lục địa. Trong đó: Ở nội thủy và lãnh hải, xuất phát từ chủ quyền quốc gia đối với lãnh thổ, mọi hoạt động liên quan đến khai thác, quản ly hay bảo tồn tài nguyên sinh vật biển đều thuộc thâm quyền của quốc gia ven biên, và không có bat cứ quốc gia nào được phép can thiệp. Ở vùng đặc quyên kinh tế (bao trùm lên cả vùng tiếp giáp lãnh hải), quốc gia ven biển có các quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên sinh vật, trong đó có nguồn tài nguyên cá theo quy định tại Điều 56 UNCLOS. Quyền chủ quyền của quốc gia ven biển đối với nguồn tài nguyên sinh vật trong EEZ liên quan đến các nội dung sau: - Thăm dò, khai thác và bảo tồn các nguồn tài nguyên sinh vật theo quy định tại Điều 61 UNCLOS, trong đó yêu cầu các quốc gia ven biển ấn định khối lượng đánh bắt có thê chấp nhận được trong EEZ của mình, đồng thời dựa vào số liệu khoa học nhằm quản lý, duy trì, khôi phục các nguồn lợi sinh vật biên.

Đồng thời có nghĩa vụ phô biến, trao đối, hợp tác đều đặn qua trung gian các tô chức quốc tế có thầm quyền những thông tin khoa học, số liệu thong kê nhằm bảo tôn các loài sinh vật biến, dan cá; - Khai thác nguồn tài nguyên sinh vật theo quy định tại Điều 62 UNCLOS. Trong đó, các quốc gia ven biên xác định mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác tối ưu các tài nguyên sinh vật của EEZ. mà không phương hại đến Điều 61. Quyền khai thác nguồn tài nguyên sinh vật biển tại EEZ được nhắn mạnh, là trong trường hợp các quốc gia ven biên không có khả năng khai thác toàn bộ tổng khối lượng đánh bắt có thê chấp nhận được theo như quy định tại khoản 1 Điều 61 UNCLOS thì các quốc gia ven 6 biển cho phép các quốc gia khác khai thác phần dư, thông qua điều ước và các thỏa thuận khác; theo đúng thể thức, điều kiện, các luật và các quy định khác được liệt kê ở Điều 4 luật này.

Công dân các quốc gia khác khi tiễn hành hoạt động khai thác ở EEZ có nghĩa vụ tuân thủ theo các biện pháp bảo tồn, thé thức hoặc các điều kiện khác được đề ra trong các luật và quy định của các quốc gia ven biên phù hợp với UNCLOS; - Thi hành các luật và quy định của các quốc gia ven biến theo quy định tại Điều 73. Trong đó, đối với các hoạt động thăm dò, khai thác, bảo tồn các loài sinh vật biển trong EEZ thì các quốc gia ven biển có quyền thi hành các biện pháp cần thiết, ké cả việc khám xét, kiểm tra, bat giữ và khởi tố tư pháp dé bảo đảm việc tôn trọng các luật và quy định mình đã ban hành theo đúng Công ước. Ngoài ra, đối với việc xử lý các hoạt động vi phạm pháp luật, quy định về đánh bắt, khai thác các loài sinh vật biển, các quốc gia ven biển cũng có nghĩa vụ phải tuân thủ theo các nguyên tắc, biện pháp của UNCLOS, bao gồm: không áp dụng các hình phạt tống giam trừ khi có thỏa thuận khác giữa các quốc gia hữu quan và các hình phạt thân thê khác; trong trường hợp bắt giữ tàu thuyền nước ngoài, các quốc gia ven biển phải thông báo ngay cho quốc gia tàu mang cờ, đồng thời khi có sự bảo lãnh hay các biện pháp bảo đảm đầy đủ khác thì phải thả ngay chiếc tàu đang bắt giữ và trả tự do cho đoàn thủy thủ của tàu. Ở /hêm lục địa, đôi với các sinh vật thuộc loài định cư, quốc gia ven bién cũng có quyền chủ quyên trong thăm dò và khai thác các tài nguyên này.

Tuy nhiên, quyền được thăm dò và khai thác tài nguyên ở thềm lục địa mang tính chat đặc quyền, nghĩa là không có bat cứ quốc gia nào được được tién hành các hoạt động mang tinh chất tương tự, néu không có sự thỏa thuận rõ ràng của quốc gia đó. Quyên đánh cá trong vùng biển quốc tế Khái niệm “biển quốc tế”, theo như quy định của ĐIều 86 UNCLOS, là tat cả vùng biển không nam trong EEZ, lãnh hải hay nội thủy của một quốc gia cũng như không năm trong vùng nước quần đảo của một quốc gia quần đảo. Biển quốc tế (hay biển cả) có vai trò quan trọng đối với hoạt động của tất cả các quốc gia, vì vậy, dé bảo đảm quyền lợi cho các nước, UNCLOS đã quy định rõ ràng, cụ thể về chế độ pháp lý trong vùng biển này. Theo đó, các quốc gia dù có biển hay không có biên, đều được phép thực hiện các quyên tự do truyền thống theo quy định tại Điều 87 UNCLOS, trong đó bao gồm cả quyền tự do được đánh bắt hải sản.

7 Ngoài ra, theo quy định của UNCLOS, các quốc gia thực hiện hoạt động đánh bắt hải sản ở các vùng biển quốc tế có nghĩa vụ phải bảo tồn và quản lý các tài nguyên sinh vật của biển ca, đề cao vai trò hợp tác quốc tế giữa các quốc gia trong công tác xác định biện pháp bảo tôn tài nguyên sinh vật biên, nhằm hướng tới mục tiêu bảo vệ, duy trì hiệu quả của hoạt động khai thác. Nhìn chung, hoạt động đánh bắt cá trong vùng biển quốc tế là một trong những nội dung quan trọng được UNCLOS bảo vệ. Tuy nhiên, trong hoạt động thực thi quyền tự do đánh bắt của mình, Công ước yêu cầu các quốc gia phải nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về quan lý và bảo tồn các loài sinh vật biên, đảm bảo lợi ích chung của tat cả các quốc gia tham gia vào hoạt động khai thác thủy hải sản ở các vùng biển quốc tế. Hoạt động đánh cá trên biển theo quy định của các điều ước quốc tế khác 1.

Bộ quy tac ứng xử nghề cá có trách nhiệm của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc năm 1995 Bộ quy tắc ứng xử nghề cá có trách nhiệm năm 1995 (viết tắt là CCRF) được thông qua nhằm tạo khuôn khổ cho các nỗ lực quốc gia và quốc tế trong việc đảm bảo khai thác bền vững các nguôn lợi thủy sinh trong sự hài hòa với môi trường. CCRF kêu gọi tất cả các quốc gia trên thế giới, các tổ chức khu vực và quốc tế, và mọi cá nhân có liên quan tới van dé bảo tồn, quản lý tài nguyên thủy hải sản trong mọi lĩnh vực từ khai thác, trao đôi cùng hợp tác nhằm tuân theo nguyên tắc và hoàn thiện mục tiêu được đề ra trong Bộ quy tắc. Mặc dù CCRF được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, một sé phan nhat định được dựa trên cơ sở các quy định hữu quan của luật pháp quốc tế, bao gồm cả các quy định của UNCLOS, ngoài ra cũng chứa đựng những điều khoản đã có hiệu lực ràng buộc pháp lý của những thỏa thuận quốc tế khác như Hiệp định về xúc tiễn tàu thuyền đánh cá ở biển khơi tuân thủ các biện pháp quốc tế về bảo tồn và quản lý 1993 (viết tắt là CA). CCRE dé ra các nguyên tắc và các tiêu chuẩn áp dung cho việc bảo tôn, quan lý và phát triển tất cả các loại nghề cá (khoản 1.3 Điều 1), thừa nhận tầm quan trọng của quyền đánh bắt cá đối với kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa.

Theo CCRF, quyền đánh cá bao hàm cả nghĩa vụ khai thác có trách nhiệm dé bảo tồn và quan lý hiệu qua nguồn lợi thủy sinh (khoản 6. Trong đó, mọi quốc gia và đối tượng sử dụng nguồn lợi thủy sinh phải (Điều 6): (i) bảo tồn hệ sinh thái thủy sinh, (ii) tiến đến việc duy trì chất lượng, da dang sinh hoc của nguồn lợi thủy sản, (iii) ngăn ngừa việc khai thác quá mức đông thời tiên hành các biện pháp phục hôi các quân thê đên mức cao 8 nhất, (iv) các quyết định về bảo tồn và quản lý nghề cá cần phải dựa trên những chứng cứ khoa học tốt nhất, đồng thời tính đến hợp tác song phương trong hoạt động nghiên cứu và trao đổi thông tin liên quan, (v) sử dụng các công cụ đánh bắt có chọn lọc và an toàn với môi trường, (vi) các công đoạn khai thác, xử lý, chế biến và phân phối các san pham thủy hải sản phải đảm bảo dinh dưỡng, chất lượng và an toàn thực phẩm. Hiến định thực thi các điều khoản của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 về bảo ton và quản lý các đàn cá luỡng cwva di cw“xa của Liên hợp quốc năm 1995 Hiệp định thực thi các điều khoản của UNCLOS về bảo tồn và quản lý các đàn cá lưỡng cư và di cư xa năm 1995 (viết tắt là UNFSA) đã cụ thé hóa các điều khoản của UNCLOS về việc bảo tồn và quản lý các dan cá lưỡng cư và di cư xa>. Mục tiêu của UNFSA là bảo đảm việc bảo tồn dài hạn và sử dụng bền vững đàn cá lưỡng cư và di cư xa thông qua việc thực hiện hiệu quả những điều khoản có liên quan của UNCLOS.