bản pháp luật: Pháp lệnh Phòng, chống mại dâm năm 2003, Luật Bình đẳng giới năm 2006, Bộ luật Lao động năm 2012, Luật Phòng, chống mua bán người nam 2011, Luật Trẻ em nam 2016, Luật Giáo dục năm 2019, Bộ luật Hình sự năm 2015 và một số các văn bản dưới luật. Hiện nay; một số dạng hành vi bạo lực trên cơ sở giới trong cộng đồng ở Việt Nam đang nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận xã hội là các hành vi về bạo lực tình dục xảy ra trong cộng đồng và các hành vi về mua bán người. * Hành vi mua bán nguoi Việt Nam đã ban hành Luật Phòng, chống mua bán người năm 2011 với mong muốn tạo ra khung pháp lý nhằm ngăn chặn và xử lý các hành vi mua bán người. Nhiều hành vi được quy định trong Luật này mang dấu hiệu của bạo lực trên cơ sở giới, bao gồm: Chuyển giao hoặc tiếp nhận, tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người để bóc lột tình dục như ép buộc người khác ban dam, làm đối tượng để sản xuất ấn phẩm khiêu dâm, trình diễn khiêu đâm hoặc làm nô lệ tình dục, cưỡng bức lao động, lấy các bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác.
Luật này đưa ra các quy định về phòng ngừa; xử lý các hành vi mua bán người và các quy định hỗ trợ nạn nhân. Các biện pháp về phòng ngừa mua bán người được quy định tại Điều 7 đến Điều 18 Luật Phòng, chống mua bán người. Bao gồm: Thông tin, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống mua bán người nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong phòng, chống mua bán người; để cao cảnh giác, tích cực tham gia phòng, chống mua bán người (Điều 7); Tu vấn về phòng ngừa: cung cấp kiến thức pháp luật về phòng chống mua bán người, cung cấp thông tin về thủ đoạn mua bán người, kỹ năng ứng xử trong trường hợp nghi ngờ có hành vi mua bán người, cung cấp thông tin và kỹ năng thực hiện quyền của nạn nhân (Điều 8); Quan lý chặt chẽ an ninh và các dịch vụ kinh doanh 265 thương mại dé bj lợi dụng để mua bán người (Điều 9, 10); Long ghép nội dung phòng chống mua bán người vào hoạt động giáo dục và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội; Kêu gợi sự tham gia của các cá nhân, gia đình, tổ chức; các phương tiện thông tin đại chúng vào hoạt đồng tuyên truyền phòng chống mua bán người. Về xử lý hành vi mua bán người, Khoản 1 Điều 23 Luật Phòng, chống mua bán người quy định các hành vi mua bán người có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và/hoặc bồi thường thiệt hại.
Điều 150, 151 BLHS năm 2015 quy định về tội Mua bán người và Mua bán người dưới 16 tuổi với chế tài cao nhất có lẽ là tù chung thân, phạt tiền cao nhất 200.000d va một số hình phạt bổ sung. Về các biện pháp bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân, Luật Phòng, chống mua bán người đã đưa ra các quy định về các biện pháp bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân mua bán người. Các biện pháp bảo vệ nạn nhân được _ quy định bao gồm: Giải cứu, bảo vệ nạn nhân; Bảo vệ an toàn cho nạn nhân; người thân thích của nạn nhân; Bảo vệ bí mật thông tin về nạn nhân. Theo quy định từ Điều 32 đến Điều 40 Luật Phòng, chống mua bán người, các cơ quan, tổ chức như: UBND xã, Công an, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Phòng Lao động - Thương bình va Xã hội, các cơ sở bảo trợ xã hội, các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
có thẩm quyền và trách nhiệm thực hiện các biện pháp hỗ trợ nạn nhân, bao gồm: Hỗ trợ về nhu cầu thiết yếu và chi phí đi lại; Hỗ trợ y tế; Hỗ trợ tâm lý; Trợ giúp pháp lý; Hỗ trợ học văn hóa, học nghề; Trợ cấp khó khăn ban đầu, hỗ trợ vay vốn. * Bao luc tình dục trong công đông Hiện nay, bạo lực tình dục xảy ra trong cộng đồng là một vẫn dé nhức nhối của Việt Nam. Chưa bao giờ lại có nhiều vụ về bạo lực tinh duc được phát hiện và đưa ra công luận như vậy ở nước ta, khác với trước đây khi mà loại hành vi vi phạm pháp luật này thường bị 266 người dân tránh nhắc đến. Đây có thể được coi là sự thay đối tích cực trong công tác phòng; chống bạo lực tình dục.
Bạo lực tình dục được thể hiện ở nhiều dạng hình vi khác nhau. Bạo lực tình dục bao gồm các hành vi như hiếp dâm, cưỡng dâm, lạm dụng tình dục đồng giới hoậc khác giới. Bạo lực tình dục còn bao gồm cả hành động ép bán dâm và cưỡng ép kết hôn; tấn công tinh dục và hiếp dâm trẻ em, quấy rối tình dục tại nhà ở, trường hoc, cơ quan y tế, cơ quan/tổ chức cộng đồng hoậc tại nơi làm việc,. Việt Nam đã ban hành ra một hệ thống các văn bản pháp luật có liên quan nhằm ngăn chặn và xử lý các hành vi bạo lực tình dục nói chung và bạo lực tình dục ở các môi trường khác nhau.
Các quy định liên quan đến hành vi cưỡng ép mua bán dâm được tìm thấy trong các văn bản: Pháp lệnh Phòng, chống mại dâm nam 2003, Luật Trẻ em năm 2016, Nghị định số 67/2013/NĐ-CP, BLHS năm 2015. Trong đó chứa đựng các quy định về phòng ngừa, xử lý hành vi cưỡng ép mại dâm và hỗ trợ nạn nhân. Các biện pháp phòng ngừa được quy định bao gồm: Một là, các biện pháp tuyên truyền, giáo dục phòng, chống mại dâm bao gồm: tuyên truyền, øiáo dục về truyền thống văn hoá, đạo đức, lối sống lành mạnh; về tác hại của tệ nạn mại dâm, về các chủ trương; chính sách, biện pháp, những mô hình, kinh nghiệm và các quy định của pháp luật về phòng, chống mai dâm (Điều 10 Pháp lệnh Phòng, chống mại đâm năm 2003); Hai là, các biện pháp bảo vệ được áp dụng đối với cộng đồng, gia đình và mọi trẻ em nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức về bảo vệ trẻ em, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị xâm hại hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, (Điều 48 Luật Trẻ em năm 2016). Người thực hiện hành vi cưỡng ép mua bán dâm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tuỳ theo mức độ nghiêm trọng của hành vi.
Điều 24 Nghị định số 267 167/2013/NĐ-CP quy định mức xử phạt từ 5.000đ đối với hành vi Lôi kéo, ép buộc hoặc cưỡng bức nguoi khác bán dam; Dùng các thu đoạn khống chế de dọa nguoi mua dâm, bán dâm dé doi tiển, cưỡng đoạt tài san. Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định hình phạt khá nghiêm khác dành cho hành vi cưỡng bức mại dâm, dụ dỗ, lôi kéo mại dâm có thể là phạt tù cao nhất ở mức chung thân và/hoặc phạt tiển lên tới 100. Tuy nhiên có thể thấy, pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định rõ ràng về các biện pháp hỗ trợ, bảo vệ các nạn nhân của cưỡng bức mại dâm. Bên cạnh đó, Luật Giáo dục, Luật Bình đẳng và Nghị định số 138/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục có các quy định liên quan đến hành vi bạo lực tình dục xảy ra tại môi trường giao dục.
Trongđó dé cập đến các hànhvi xâm phạm thân thể người học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục (Điều 19, Diéu 21 Nghị định số 138/2013/NĐ-CP). Người thực hiện các hành vi này có thể bị phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ dấu hiệu để cấu thành các tội phạm theo quy định từ Điều 141 đến Điều 147 Bộ luật Hình sự. Về hành vi quấy rối tình dục, pháp luật hiện hành của Việt Nam mới chỉ có những quy định về hành vi nay trong các văn ban pháp luật về lao động. Theo đó, các hành vi quấy rối tình dục được xác định là xảy ra trong các mối quan hệ công sở: giữa nhân viên va cấp trên hay giữa những đồng nghiệp.
Cụ thể, khoản 1 Điều 37 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định người lao động có quyển đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu “bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động”; Điều 28 Nghị định 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế quy định hành vi lợi dụng nghề nghiệp để quấy rối tình dục người bệnh có thể bị phạt từ 5. Tuy nhiên, hiện nay 26 “quấy rối tình dục” lại chưa được định nghĩa rõ ràng trong bất cứ một văn bản pháp luật nào. Do đó, các cơ quan nhà nước có thẩm quyển gặp khó khăn trong việc xác định một hành vi trên thực tế có phải là hành vi quấy rối tình dục hay khong. 3, MOT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHAP LUAT PHONG, CHONG BAO LUC TREN CƠ SỞ GIỚI Ở VIỆT NAM Qua nghiên cứu các quy định pháp luật về bạo lực trên cơ sở giới ở Việt Nam, Anh và Hàn Quốc, đồng thời đánh giá sự tương thích giữa quy định pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế, có thể đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và giải pháp nhằm hạn chế tình trạng bạo lực trên cơ sở giới ở Việt Nam như sau: Thư nhất, cân có mot định nghia rõ rang về các thuật new “bao luc trên cơ sở gidi/ bạo lực giới”, “bao lực gia đình” và “bao lực đối với phụ nữ và trẻ em gai”.
Hiện nay, các văn bản pháp luật trong nước của Việt Nam không có quy định định nghĩa thế nào là bạo lực trên cơ sở giới, thế nao là bạo lực gia đình. Diéu này có thể dẫn đến những cách hiểu không hoàn toàn chính xác về các thuật ngữ này, phần nào gây khó khăn cho các cơ quan có thẩm quyển xử lý hành vi bạo lực, cơ quan bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân của bạo lực. Trên thực tế ở Việt Nam, các cụm từ “Bao lực gia đình”, “Bao lực trên cơ sở giới/ bạo lực giới” và “Bao lực đối với phụ nữ và trẻ em gái” thường được sử dụng thay thế cho nhau một cách khong chính x4. Do đó, pháp luật hiện hành của Việt Nam cần phải bổ sung thêm các quy định định nghĩa về các thuật ngữ này.
Việt Nam có thể tham khảo định nghĩa về bạo lực trên cơ sở giới trong Khuyến nghị chung của Công ước CEDAW, 3® UNFPA, “Tóm tắt khuyến nghị chính sách: Chấm dứt Bao lực giới trong gia đình ở Việt Nam”; 2016.
