Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát về dịch vụ thẻ của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm dịch vụ thẻ Theo quan điểm của NHNN Việt Nam thể hiện qua quy chế phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng ban hành theo Quyết định 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 của Ngân hàng Nhà nước và xét theo mục đích sử dụng thì: “Thẻ ngân hàng là phương tiện do tổ chức phát hành thẻ phát hành để thực hiện giao dịch thẻ theo các điều kiện và điều khoản được các bên thoả thuận” hoặc “Thẻ ngân hàng là một phương tiện thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ không dùng tiền mặt hoặc có thể được rút tiền mặt tại các máy rút tiền tự động hoặc các ngân hàng đại lý”. Theo phạm vi lãnh thổ sử dụng thẻ, thẻ bao gồm: thẻ nội địa và thẻ quốc tế.
Theo nguồn tài chính đảm bảo cho việc sử dụng thẻ, thẻ bao gồm: thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước. Dịch vụ thẻ ngân hàng là loại hình dịch vụ thuộc nhóm dịch vụ bán lẻ hay còn gọi là dịch vụ cá nhân của một ngân hàng hiện đại. Đây là dịch vụ mà trong đó ngân hàng sẽ cung cấp một công cụ thanh toán (thẻ thanh toán) cho các khách hàng để khách hàng sử dụng các tính năng tiện ích và các dịch vụ mà ngân hàng đó cung cấp. Dịch vụ thẻ ngân hàng, trong khuôn khổ nghiên cứu này, được định nghĩa là một hệ thống các chức năng và tiện ích được thiết kế, phát triển và cung cấp bởi các ngân hàng.
Thông qua sự tương tác chủ yếu phi vật chất, hệ thống này hướng đến việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng về các giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt và giao dịch tự động. Dịch vụ thẻ = Dịch vụ + Sản phẩm thẻ Các loại dịch vụ thẻ hiện nay có thể kể đến bao gồm: 9 - Dịch vụ thanh toán trực tuyến: là hình thức thanh toán được thực hiện thông qua các thiết bị điện tử có kết nối internet, chẳng hạn như máy tính, điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng. Khi đó, với số dư khả dụng trong tài khoản, khách hàng có thể dễ dàng thực hiện giao dịch chuyển tiền thông qua ứng dụng ngân hàng, mà không cần sử dụng tiền mặt. Một số lợi ích của thanh toán trực tuyến như tiết kiệm thời gian và chi phí, dễ dàng kiểm soát tài chính, tính bảo mật cao, hạn chế rủi ro hơn khi dùng tiền mặt, đặc biệt thể hiện sự chuyên nghiệp hơn trong kinh doanh.
- Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt (quẹt thẻ): là phương thức giao dịch tài chính hiện đại, cho phép người dùng sử dụng các công cụ thanh toán thay thế tiền mặt, chẳng hạn như thẻ ngân hàng hay thiết bị di động. Giá trị giao dịch được đảm bảo tương đương với số tiền mặt mà người tiêu dùng chi trả, đồng thời mang lại sự tiện lợi và an toàn vượt trội. - Dịch vụ rút tiền mặt: là hình thức mà khách hàng tiến hành rút tiền mặt từ tài khoản thẻ của mình tại cây ATM hoặc tại quầy ngân hàng. Số tiền này sẽ được trừ vào số dư tài khoản.
Tùy thuộc vào mỗi loại thẻ khác nhau như mà có mức phí khác nhau. Ví dụ thẻ ghi nợ thì khách hàng được rút tiền miễn phí với số dư hiện có trong tài khoản thẻ, nhưng nếu là thẻ tín dụng thì khách hàng rút tiền mặt sẽ phải trả một khoản phí rút tiền cho ngân hàng đồng thời chịu lãi suất cho khoản tiền mặt đã rút này ngay tại thời điểm rút tiền. - Dịch vụ thanh toán hóa đơn, bảo hiểm: Dịch vụ thanh toán hóa đơn NAPAS là dịch vụ NAPAS cung cấp cho các ngân hàng/đại lý, cho phép khách hàng có thẻ hoặc tài khoản mở tại ngân hàng/đại lý thực hiện giao dịch thanh toán cước phí, hoá đơn hàng hoá, dịch vụ tiện ích (như viễn thông; Internet; truyền hình cáp; bảo hiểm; cho vay tiêu dùng và các dịch vụ khác) mọi lúc, mọi nơi thông qua các phương tiện và kênh giao dịch của ngân hàng/đại lý thành viên - Dịch vụ gửi tiết kiệm, vay tín dụng: Thông qua Internet Banking, Mobile Banking. Ngày nay, nhiều ứng dụng ngân hàng và ví điện tử cho phép khách hàng 10 mở sổ tiết kiệm online với thao tác đơn giản: chuyển tiền từ tài khoản thanh toán sang tài khoản tiết kiệm ngay trên ứng dụng.
Đặc biệt, bạn có toàn quyền quyết định thời điểm tất toán sổ, kể cả ngày nghỉ, lễ tết mà không bị giới hạn bởi giờ giấc làm việc của ngân hàng truyền thống. - Dịch vụ truy vấn giao dịch, biến động tài khoản: Dịch vụ truy vấn giao dịch và biến động tài khoản, hay còn gọi là lịch sử giao dịch, là một hệ thống ghi chép chi tiết do ngân hàng cung cấp. Hệ thống này lưu trữ toàn bộ thông tin về các giao dịch phát sinh trên tài khoản, bao gồm tiền vào và tiền ra. Kiểm tra lịch sử giao dịch tài khoản giúp khách hàng kiểm soát được tình hình biến động số dư trong tài khoản.
Nếu như số dư của khách hàng không chính xác, khách hàng có thể kiểm tra lại lịch sử giao dịch để tìm ra nguyên nhân. - Dịch vụ ủng hộ các Quỹ trực tuyến… 1. Vai trò của dịch vụ thẻ * Đối với ngân hàng - Là nguồn thu nhập từ dịch vụ: Dịch vụ thẻ không chỉ mang lại tiện ích cho người dùng mà còn tạo ra nguồn thu đa dạng cho ngân hàng. Các khoản phí phát sinh từ dịch vụ này bao gồm: phí phát hành thẻ ban đầu, phí thường niên duy trì hoạt động của thẻ, phí thực hiện các giao dịch như rút tiền, chuyển khoản hay thanh toán quốc tế, phí chuyển đổi ngoại tệ, lãi suất từ các khoản tín dụng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ có thấu chi.
- Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng: Việc triển khai dịch vụ thẻ thúc đẩy các ngân hàng hiện đại hóa hệ thống thanh toán, tạo điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến trên thế giới. Quá trình này không chỉ thu hẹp khoảng cách chênh lệch về công nghệ trong quá trình hội nhập mà còn góp phần nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ nhân viên ngân hàng, đặc biệt là trong lĩnh vực thẻ. - Tăng kênh phân phối sản phẩm dịch vụ ngân hàng: Hệ thống máy ATM/POS, với khả năng hoạt động liên tục, không bị giới hạn bởi thời gian, đã trở thành một kênh phân phối dịch vụ quan trọng của ngân hàng hiện đại. Kênh 11 này mang đến sự tiện lợi cho khách hàng, cho phép họ thực hiện giao dịch nhanh chóng mọi lúc, mọi nơi, đồng thời giảm tải cho quầy giao dịch truyền thống.
- Mở rộng thị trường và quan hệ khách hàng: Bằng việc tham gia vào thị trường thanh toán thẻ, ngân hàng không chỉ đa dạng hóa danh mục dịch vụ, thu hút khách hàng mới mà còn tạo dựng mối quan hệ bền vững với họ. Khi khách hàng sử dụng dịch vụ thẻ, đồng thời trải nghiệm các dịch vụ khác của ngân hàng, tiềm năng trở thành đối tác lâu dài sẽ tăng lên đáng kể. Hợp đồng thẻ chính là cầu nối gắn kết ngân hàng với khách hàng và đơn vị chấp nhận thẻ, tạo nên một hệ sinh thái tài chính ổn định và phát triển. Bên cạnh những lợi ích hữu hình, việc triển khai dịch vụ thẻ còn góp phần tạo dựng những giá trị vô hình đáng kể cho ngân hàng.
Uy tín và vị thế của ngân hàng được củng cố, thương hiệu được quảng bá rộng rãi, đồng thời nâng cao nhận thức của khách hàng về các sản phẩm dịch vụ thẻ nói riêng và tên tuổi ngân hàng nói chung. * Đối với khách hàng - Sự thuận tiện và linh hoạt trong thanh toán trong nước và ngoài nước: Thẻ ngân hàng mang đến cho người dùng sự tiện lợi đáng kể khi thanh toán hàng hóa dịch vụ tại mạng lưới điểm chấp nhận thẻ rộng khắp, rút tiền mặt khi cần thiết và thực hiện các giao dịch khác như vấn tin tài khoản, chuyển khoản tại máy ATM bất kể thời gian. Tuy nhiên, một hạn chế hiện hữu ở thị trường Việt Nam là số lượng điểm chấp nhận thẻ còn hạn chế, gây đôi chút bất tiện cho người dùng. Bên cạnh đó, chủ thẻ vẫn được hưởng nhiều lợi ích hấp dẫn khác.
- Xét trên giác độ bảo mật, thẻ ngân hàng là phương tiện giao dịch thuận lợi và an toàn. Mỗi chủ thẻ sở hữu mã số riêng biệt, đóng vai trò như chìa khóa bảo mật, ngăn chặn hiệu quả việc làm giả và sử dụng thẻ trái phép. Hơn nữa, công nghệ hiện đại được ứng dụng trong sản xuất thẻ ngân hàng, tạo ra những chiếc thẻ thông minh với tính năng bảo mật ngày càng tinh vi, đảm bảo an toàn cho mọi giao dịch 12 - Gọn nhẹ, nhanh chóng và hiệu quả: Thẻ ngân hàng mang đến sự tiện lợi và thoải mái cho người tiêu dùng khi mua sắm, giải phóng họ khỏi nỗi lo phải mang theo lượng lớn tiền mặt và mất thời gian kiểm đếm. Với kích thước nhỏ gọn, thẻ dễ dàng mang theo bên mình, cho phép người dùng thoải mái mua sắm mà không cần lo lắng về việc mang vác hay kiểm soát tiền mặt, ngay cả khi giao dịch với giá trị lớn.
- Thanh toán bằng thẻ tạo thêm vẻ văn minh lịch sự, sang trọng cho khách hàng khi thanh toán. Thanh toán bằng thẻ, với sự tiện lợi và hiện đại, đang dần trở thành một xu hướng tiêu dùng phổ biến, thậm chí là một phong cách sống thời thượng. Dù có thể không mang nhiều ý nghĩa về mặt kinh tế đối với những người am hiểu, nhưng với đại bộ phận khách hàng, nó tạo nên sức hút tâm lý đáng kể. Hơn nữa, thanh toán bằng thẻ còn là chìa khóa mở ra cánh cửa mua sắm gián tiếp, cho phép khách hàng dễ dàng tiếp cận các hình thức mua sắm hiện đại như đặt hàng qua điện thoại, mua hàng trực tuyến.
* Đối với đơn vị chấp nhận thẻ - Tiết kiệm được thời gian và công sức cho việc kiểm đếm, phân loại, lưu trữ và vận chuyển tiền mặt. Với thanh toán thẻ, dòng tiền được tự động hóa một cách hiệu quả. Ngay khi giao dịch phát sinh, tiền sẽ được chuyển vào tài khoản của đơn vị chấp nhận thẻ, loại bỏ hoàn toàn các rủi ro liên quan đến kiểm đếm tiền mặt, phân biệt tiền thật giả. Quy trình này không chỉ mang lại sự thuận tiện cho cả người mua và người bán mà còn nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch tài chính.