Luận án tiến sĩ luật học lý luận và thực tiễn về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định về đầu tư của asean trong giai đoạn hiện nay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu lý luận và thực tiễn về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định về đầu tư của asean trong giai đoạn hiện, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Nguyen Quynh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Phước Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Bảo Hộ Đầu Tư Theo Hiệp Định ASEAN: Lý Luận Và Thực Tiễn Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.1. Những công trình nghiên cứu tổng thể các vấn đề trong bảo hộ đầu tư
• 1.1.2. Những công trình nghiên cứu về vấn đề sở hữu, quốc hữu hóa
• 1.1.3. Những công trình nghiên cứu về các nguyên tắc đối xử với Nhà đầu tư nước ngoài
• 1.1.4. Những công trình nghiên cứu về vấn đề giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư nước ngoài
• 1.1.5. Những công trình nghiên cứu về vấn đề bồi thường trong trường hợp xung đột vũ trang
• 1.1.6. Những công trình nghiên cứu về vấn đề chuyển mẫu rốn và liên ngành
• 1.1.7. Những công trình nghiên cứu một số vấn đề pháp lý về bảo hộ đầu tư trong ASEAN
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2.1. Những công trình nghiên cứu về môi trường đầu tư
• 1.2.2. Những công trình nghiên cứu tổng thể những vấn đề trong ASEAN
• 1.2.3. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu của Luận án
• 1.4. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong Luận án
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO HỘ ĐẦU TƯ THEO CÁC HIỆP ĐỊNH CỦA ASEAN VỀ ĐẦU TƯ
• 2.1. Khái niệm bảo hộ đầu tư. Định nghĩa bảo hộ đầu tư
• 2.2. Đặc điểm của bảo hộ đầu tư
• 2.3. Cơ sở pháp lý của bảo hộ đầu tư
• 2.3.1. Điều ước quốc tế
• 2.3.2. Tập quán quốc tế
• 2.4. Nguyên tắc đối xử tối ưu quốc gia (Most Favoured Nation - MFN)
• 2.5. Nguyên tắc đối xử quốc gia (National Treatment - NT)
• 2.6. Nguyên tắc công bằng và thoả đáng (Fair and Equitable Treatment - FET)
• 2.7. Nguyên tắc bảo hộ toàn diện và đầy đủ (Full Protection and Security - FPS)
• 2.8. Bảo hộ đầu tư trong các hiệp định của ASEAN
• 2.9. Không tịch quyền sở hữu và bồi thường khi mất quyền sở hữu (Expropriation and Compensation)
• 2.10. Chuyển vốn và tài sản ra nước ngoài (Transfers)
• 2.11. Giải quyết tranh chấp giữa Nhà đầu tư và Nhà nước
• 2.12. Biện khoản chùm (Umbrella Clause)
• 2.13. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH VÀ THỰC TIỄN THỰC THI CÁC QUY ĐỊNH VỀ BẢO HỘ ĐẦU TƯ THEO CÁC HIỆP ĐỊNH CỦA ASEAN VỀ ĐẦU TƯ
• 3.1. Giải quyết tranh chấp giữa Nhà đầu tư và Nhà nước
• 3.2. So sánh các quy định về bảo hộ đầu tư trong các hiệp định của ASEAN với quy định về bảo hộ đầu tư trong một số hiệp định thương mại tự do thế hệ mới
• 3.3. Thực tiễn thực thi các hiệp định của ASEAN về bảo hộ đầu tư tại các quốc gia thành viên
• 3.3.1. Pháp luật Campuchia
• 3.3.2. Pháp luật Indonesia
• 3.3.3. Pháp luật Lào
• 3.3.4. Pháp luật Philippines
• 3.3.5. Nhận xét pháp luật về bảo hộ đầu tư
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TIỄN VIỆT NAM VỀ BẢO HỘ ĐẦU TƯ THEO CÁC HIỆP ĐỊNH CỦA ASEAN VỀ ĐẦU TƯ
• 4.1. Tình hình thực hiện các quy định về bảo hộ đầu tư của ASEAN tại Việt Nam
• 4.2. Cơ sở pháp lý cho hoạt động bảo hộ đầu tư
• 4.3. Các nguyên tắc bảo hộ đầu tư
• 4.4. Các biện pháp bảo hộ đầu tư
• 4.5. Đánh giá
• 4.6. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện các Hiệp định của ASEAN về bảo hộ đầu tư
• 4.6.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện bảo hộ đầu tư của Việt Nam
• 4.6.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện các quy định trong các Hiệp định của ASEAN về bảo hộ đầu tư của Việt Nam
• 4.7. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định ASEAN đã thu hút sự quan tâm của nhiều học giả trong và ngoài nước. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hiệp định ASEAN không chỉ tạo ra một khung pháp lý cho đầu tư quốc tế mà còn giúp các quốc gia thành viên tăng cường hợp tác kinh tế. Những nghiên cứu này đã phân tích các nguyên tắc cơ bản như đối xử quốc gia và đối xử tối huệ quốc trong bối cảnh ASEAN. Đặc biệt, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các nguyên tắc này có thể giúp giảm thiểu rủi ro đầu tư cho các nhà đầu tư nước ngoài. Một số công trình cũng đã đề cập đến cơ chế giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Những kết quả này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng chính sách đầu tư của các quốc gia thành viên.

1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng, bảo vệ nhà đầu tư là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các hiệp định như ASEAN Investment Area (AIA) và ASEAN Comprehensive Investment Agreement (ACIA) đã được phân tích để làm rõ các quy định về bảo hộ đầu tư. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, việc thực hiện các cam kết trong các hiệp định này có thể tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và minh bạch hơn. Hơn nữa, các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các quy định này có thể giúp các quốc gia thành viên ASEAN tăng cường khả năng cạnh tranh trong thu hút đầu tư. Những kết quả này đã góp phần làm rõ hơn về chính sách đầu tư của ASEAN và vai trò của nó trong phát triển kinh tế khu vực.

II. Một số vấn đề lý luận về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định của ASEAN

Khái niệm bảo hộ đầu tư được hiểu là việc các quốc gia cam kết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài. Các hiệp định của ASEAN đã quy định rõ ràng về các nguyên tắc như đối xử công bằng và hợp lý (Fair and Equitable Treatment - FET) và bảo vệ toàn diện (Full Protection and Security - FPS). Những nguyên tắc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư mà còn tạo ra một môi trường đầu tư ổn định. Hơn nữa, các quy định về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước cũng được quy định rõ ràng, giúp các nhà đầu tư có thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả. Việc hiểu rõ các quy định này là rất quan trọng để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn.

2.1. Khái niệm bảo hộ đầu tư

Bảo hộ đầu tư được định nghĩa là các biện pháp mà các quốc gia áp dụng để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư nước ngoài. Điều này bao gồm việc đảm bảo rằng các nhà đầu tư sẽ không bị đối xử phân biệt và sẽ được bảo vệ khỏi các hành vi xâm phạm quyền sở hữu. Các hiệp định của ASEAN đã quy định rõ ràng về các quyền lợi này, giúp tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và hấp dẫn cho các nhà đầu tư. Việc hiểu rõ khái niệm này là rất quan trọng để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn.

III. Thực trạng quy định và thực tiễn thực thi các quy định về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định của ASEAN

Thực trạng thực thi các quy định về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định của ASEAN cho thấy nhiều tiến bộ nhưng cũng còn nhiều thách thức. Các quốc gia thành viên đã có những nỗ lực trong việc xây dựng khung pháp lý phù hợp với các quy định của ASEAN. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này vẫn gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt trong hệ thống pháp luật của từng quốc gia. Các nhà đầu tư vẫn gặp phải nhiều rào cản trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện quyền lợi của mình. Điều này cho thấy cần có sự cải cách và đồng bộ hóa các quy định về bảo hộ đầu tư giữa các quốc gia thành viên để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

3.1. Thực trạng thực thi các quy định

Thực trạng thực thi các quy định về bảo hộ đầu tư cho thấy rằng, mặc dù các quốc gia thành viên ASEAN đã có những nỗ lực trong việc thực hiện các cam kết, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các nhà đầu tư thường gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền lợi của mình do sự thiếu minh bạch trong quy trình và thủ tục. Hơn nữa, việc giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến việc các nhà đầu tư không thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả. Do đó, cần có những cải cách mạnh mẽ trong việc thực thi các quy định này để tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và hấp dẫn hơn.

IV. Thực tiễn Việt Nam về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định của ASEAN

Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc thực hiện các quy định về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định của ASEAN. Các chính sách đầu tư của Việt Nam đã được cải cách mạnh mẽ nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các cam kết này. Các nhà đầu tư nước ngoài vẫn gặp phải nhiều rào cản trong việc tiếp cận thị trường và thực hiện quyền lợi của mình. Điều này cho thấy cần có sự cải cách và đồng bộ hóa các quy định về bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và các quốc gia thành viên ASEAN để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

4.1. Tình hình thực hiện các quy định về bảo hộ đầu tư

Tình hình thực hiện các quy định về bảo hộ đầu tư tại Việt Nam cho thấy rằng, mặc dù đã có nhiều cải cách, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các nhà đầu tư nước ngoài thường gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền lợi của mình do sự thiếu minh bạch trong quy trình và thủ tục. Hơn nữa, việc giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến việc các nhà đầu tư không thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả. Do đó, cần có những cải cách mạnh mẽ trong việc thực thi các quy định này để tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và hấp dẫn hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Tiến trình toàn cầu hóa kinh tế và tự do hóa thương mại quốc tế đã biến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thành động lực chiến lược đối với sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, quá trình mở cửa và hội nhập sâu rộng phản ánh rõ nét qua sự dịch chuyển cấu trúc vĩ mô: "Nguồn vốn FDI đóng vai trò như là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam khi mức đóng góp của khu vực FDI trong GDP của cả nước đã tăng từ 9,2% năm 1995 lên 16,9% năm 2008 và 23,3% năm 2019". Đi liền với cơ hội dòng vốn là các rủi ro pháp lý, rủi ro phi thương mại và nguy cơ phát sinh tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với quốc gia tiếp nhận đầu tư. Để giải quyết mâu thuẫn này, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã từng bước thiết lập khung pháp lý khu vực thông qua việc ký kết Hiệp định bảo đảm đầu tư ASEAN năm 1987 (IGA), Hiệp định về Khu vực đầu tư ASEAN năm 1998 (AIA) và cột mốc mang tính bước ngoặt là Hiệp định Đầu tư Toàn diện ASEAN năm 2009 (ACIA), chính thức có hiệu lực từ ngày 29/03/2012.

Mặc dù ACIA đánh dấu bước tiến vượt bậc trong việc tích hợp và chuẩn hóa các quy tắc bảo hộ đầu tư nội khối, giữa lý luận pháp lý quốc tế và thực tiễn áp dụng tại các quốc gia thành viên vẫn tồn tại những khoảng trống nghiên cứu sâu sắc (research gaps). Các hiệp định đầu tư quốc tế (IIAs) thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EVFTA) đã thiết lập những chuẩn mực bảo hộ rất cao và tinh vi, đặt ra yêu cầu phải rà soát, tái đánh giá mức độ tương thích của ACIA cũng như hệ thống pháp luật của các nước thành viên, đặc biệt là Việt Nam. Luận án tiến sĩ luật học của Nghiên cứu sinh Nguyễn Quỳnh Anh với đề tài "Lý luận và thực tiễn về bảo hộ đầu tư theo các hiệp định về đầu tư của ASEAN trong giai đoạn hiện nay" (Chuyên ngành: Luật quốc tế, Mã số: 9 38 01 08) dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Hoàng Phước Hiệp tại Trường Đại học Luật Hà Nội đã trực tiếp giải quyết vấn đề cốt lõi này.

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu trung tâm:

1. RQ1: Bản chất pháp lý, nguồn gốc lịch sử và cấu trúc chuẩn mực của các nguyên tắc và biện pháp bảo hộ đầu tư trong luật quốc tế và luật khu vực ASEAN được định hình như thế nào?
2. RQ2: Các quy định của ACIA về tiêu chuẩn đối xử (NT, MFN, FET, FPS), tước quyền sở hữu (trực tiếp và gián tiếp), chuyển tiền và cơ chế giải quyết tranh chấp (ISDS) bộc lộ những khoảng trống, bất cập nào khi đặt trong phép so sánh với các IIAs và FTA thế hệ mới?
3. RQ3: Mức độ tương thích giữa pháp luật đầu tư Việt Nam (trọng tâm là Luật Đầu tư năm 2014 và định hướng hoàn thiện) với các cam kết trong ACIA đạt đến cấp độ nào, và những giải pháp lập pháp, thực thi cụ thể nào cần được triển khai nhằm cân bằng giữa bảo hộ nhà đầu tư và chủ quyền điều chỉnh của Nhà nước?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu bao gồm:

• H1: ACIA thể hiện bước chuyển dịch căn bản từ bảo hộ phân tán sang thống nhất nhưng vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng mang đậm tính đặc thù ASEAN (ASEAN Way), dẫn tới tính cụ thể của một số tiêu chuẩn bảo hộ còn thấp hơn so với chuẩn mực của CPTPP và EVFTA.
• H2: Khung pháp lý hiện hành của các quốc gia thành viên (Việt Nam, Lào, Campuchia, Indonesia, Philippines) tồn tại sự bất đối xứng về năng lực thể chế và mức độ nội luật hóa, tạo ra rủi ro cho cả nhà đầu tư nội khối lẫn không gian chính sách công của quốc gia tiếp nhận đầu tư.
• H3: Việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa việc bổ sung các khái niệm pháp lý mới (như tước quyền sở hữu gián tiếp, tiêu chuẩn an ninh pháp lý trong FPS) và thiết lập cơ chế cảnh báo sớm nhằm ngăn chặn tranh chấp đầu tư quốc tế từ cấp cơ sở.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Bảo hộ Đầu tư Quốc tế (International Investment Protection Theory) kết hợp với Học thuyết Quyền lực Quản lý của Nhà nước (Police Powers Doctrine) và Học thuyết Chủ quyền Lập pháp (State Sovereignty). Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 10 quốc gia thành viên ASEAN, tập trung đối chiếu ACIA với các hiệp định tiền đề (IGA 1987, AIA 1998), các cam kết thương mại tự do thế hệ mới, cùng thực tiễn lập pháp và xét xử của cơ quan tài phán quốc tế.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về bảo hộ đầu tư quốc tế đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với những luồng tư tưởng học thuật phong phú:

Luồng nghiên cứu tổng thể về chế định bảo hộ đầu tư quốc tế: Báo cáo của OECD (2008) với tựa đề "International Investment Law: A Changing Landscape" đã phân tích toàn diện về tính minh bạch, sự tham gia của bên thứ ba (amicus curiae) và tái định nghĩa nghĩa vụ đối xử công bằng và thỏa đáng (FET). Cùng hướng tiếp cận, Andrew Newcombe và Lluis Paradell (2009) trong công trình kinh điển "Law and Practice of Investment Treaties" đã khái quát hóa nguồn của luật đầu tư, phân tích lịch sử hình thành từ các hiệp ước song phương (BITs) đến các cam kết đa phương, làm rõ ngoại lệ an ninh và cơ chế bồi thường. Denis Campbell (2009) trong "International Protection of Foreign Investment" tập trung phân tích so sánh thực tiễn tài phán quốc gia tại Châu Âu, Châu Mỹ và ba đại diện Đông Nam Á gồm Thái Lan, Singapore và Việt Nam.

Luồng nghiên cứu về tước quyền sở hữu và quyền điều chỉnh chính sách: Trọng tâm tranh luận xoay quanh ranh giới giữa tước quyền sở hữu gián tiếp (Indirect Expropriation) và các biện pháp điều chỉnh phi bồi thường vì mục đích công cộng (Non-compensable Regulatory Measures). Sondra Faccio (2012) phân tích xung đột giữa quyền quản lý của Nhà nước và bảo vệ nhà đầu tư, phân tích sâu học thuyết "Tác động thuần túy" (Sole Effect Doctrine). Alice Ruzza nghiên cứu cấu trúc tước quyền sở hữu qua án lệ của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECtHR). Nhóm tác giả Bazzane H. Al-Adba, Bo-Yong Li, Didar Kessler và Miguel Barrier (2009) từ Viện Nghiên cứu Quốc tế Geneva cung cấp hướng dẫn thực tiễn cho các quốc gia tiếp nhận đầu tư. Đáng chú ý, Suzy H. Nikiéma (2012) thuộc Viện Quốc tế về Phát triển Bền vững (IISD) trong "Best Practices: Indirect Expropriation" đã lật ngược vấn đề bằng việc tập trung làm rõ các điều kiện để một biện pháp can thiệp của Nhà nước được coi là hợp pháp nhằm bảo vệ không gian chính sách công (policy space). UNCTAD (2012) thông qua chuỗi nghiên cứu IIA Series đã chuẩn hóa các yếu tố cấu thành việc truất hữu hợp pháp và cơ chế định giá bồi thường theo giá trị thị trường hợp lý (Fair Market Value - FMV). Trích dẫn điển hình về cam kết chống tước quyền sở hữu được thể hiện qua các điều ước mẫu như Điều 1110 NAFTA: "Không bên ký kết nào có thể quốc hữu hóa hay tước quyền sở hữu các khoản đầu tư của Nhà đầu tư bên ký kết kia hoặc tiến hành những hoạt động tương tự nhằm quốc hữu hóa hay tước quyền sở hữu trừ trường hợp vì mục đích công hoặc trên cơ sở không phân biệt đối xử hoặc phù hợp với quy định tại điều 1105 hoặc để bồi thường cho những thiệt hại theo đúng trình tự quy định".

Luồng nghiên cứu về các tiêu chuẩn đối xử cốt lõi: Marcela Klein Bronfman (2009) trong bài viết trên YBIL đã khảo cứu tiêu chuẩn FET từ Hiến chương Havana và Hiệp định Bogotá năm 1948, phân tích mối quan hệ giữa FET và Tiêu chuẩn đối xử tối thiểu (Minimum Standard of Treatment - MST) trong luật tập quán quốc tế. Eric De Brabandere (2014) làm sâu sắc thêm nghĩa vụ hành động thận trọng (Due Diligence Obligations) của quốc gia tiếp nhận đầu tư. Roland Kläger và Martins Paparinskis cung cấp các phân tích thực nghiệm và bản chất quy phạm của FET. Về tiêu chuẩn Bảo hộ đầy đủ và an ninh (FPS), Christoph Schreuer (2010) và George K. Foster (2012) chứng minh sự mở rộng của FPS từ bảo vệ an ninh vật chất (physical security) sang an ninh pháp lý (legal security). Đặc biệt, David Collins (2011) trong bài viết trên Journal of World Investment & Trade đã mở rộng việc áp dụng tiêu chuẩn FPS sang các tài sản kỹ thuật số (digital assets), đặt nền móng cho việc bảo vệ dòng dữ liệu và hệ thống thông tin. Về mối quan hệ giữa chủ quyền và ISDS, Nasser Mehsin Al-Adba (2019) tại Đại học Manchester đã bảo vệ luận điểm tái cân bằng quan hệ đầu tư thông qua kiểm soát thẩm quyền trọng tài.

Định vị của luận án: Luận án của NCS Nguyễn Quỳnh Anh đã khỏa lấp khoảng trống học thuật khi thực hiện nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống đầu tiên tại Việt Nam về ACIA dưới góc độ đối chiếu đa tầng: giữa ACIA với các hiệp định tiền đề (IGA, AIA), giữa ACIA với các FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA), và giữa cam kết khu vực với thực tiễn lập pháp của Việt Nam cùng các nước ASEAN (Indonesia, Philippines, Lào, Campuchia). Nghiên cứu giải quyết bài toán dung hòa giữa việc thực thi nghiêm túc Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 07/07/2015 của Thủ tướng Chính phủ về chủ động hội nhập Cộng đồng ASEAN và yêu cầu bảo toàn quyền quản lý nhà nước trong thu hút FDI.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại những đóng góp học thuật quan trọng cho chuyên ngành Luật quốc tế:

1. Bổ khuyết lý thuyết về tiêu chuẩn đối xử công bằng và thỏa đáng (FET): Luận án làm rõ bản chất của FET trong ACIA vừa chịu sự ước chế bởi luật tập quán quốc tế (tiêu chuẩn MST), vừa mang tính độc lập tương đối. Nghiên cứu chứng minh rằng việc quy định FET quá mở rộng mà thiếu các tiêu chí định lượng về "kỳ vọng hợp lý của nhà đầu tư" (legitimate expectations) sẽ dẫn tới việc Hội đồng trọng tài quốc tế can thiệp sâu vào thẩm quyền quản trị nội bộ của nước tiếp nhận đầu tư.
2. Lý thuyết hóa ranh giới tước quyền sở hữu gián tiếp: Luận án phát triển khung phân định giữa hành vi tước quyền sở hữu gián tiếp phải bồi thường và các biện pháp thực thi quyền lực quản trị công (Police Powers) không phải bồi thường. Công trình bác bỏ việc áp dụng tuyệt đối học thuyết "Tác động thuần túy" (Sole Effect Doctrine), ủng hộ học thuyết cân bằng tương xứng (Proportionality Analysis), trong đó xem xét mức độ can thiệp, mục đích công cộng chính đáng, tính không phân biệt đối xử và quy trình tố tụng công bằng (due process of law).
3. Chuẩn hóa lý thuyết về điều khoản bao trùm (Umbrella Clause): Luận án làm sáng tỏ cơ chế chuyển hóa vi phạm hợp đồng thương mại/đầu tư thuần túy (breach of contract) thành hành vi vi phạm điều ước quốc tế (breach of treaty), từ đó xác định phạm vi áp dụng hợp lý nhằm tránh tình trạng quốc gia bị kiện tràn lan tại các cơ chế trọng tài quốc tế.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đồng thời 3 hệ thống lý thuyết nền tảng:

• Lý thuyết Chủ quyền Quốc gia (State Sovereignty Theory): Tiếp cận dưới góc độ chủ quyền kinh tế, khẳng định quyền bất khả xâm phạm của quốc gia trong việc điều tiết nền kinh tế vì lợi ích công cộng, an ninh quốc gia và trật tự xã hội.
• Lý thuyết Bảo hộ Đầu tư Quốc tế (International Investment Protection Theory): Thiết lập các chuẩn mực bảo đảm quyền tài sản, sự ổn định pháp lý, tính minh bạch và cơ chế tài phán độc lập cho nhà đầu tư nước ngoài.
• Lý thuyết Hội nhập Kinh tế Khu vực (Regional Economic Integration Theory): Giải thích sự chuyển dịch từ các hiệp định bảo hộ phân tán (IGA 1987) sang mô hình khu vực tự do đầu tư thống nhất (AIA 1998) và đỉnh cao là hiệp định toàn diện (ACIA 2009) gắn với tiến trình xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Khung phân tích xác lập rõ các điều kiện biên (boundary conditions): Các phân tích pháp lý được đặt trong bối cảnh các nền kinh tế thành viên ASEAN có trình độ phát triển không đồng đều (ASEAN-6 và nhóm CLMV), nơi mà việc bảo hộ đầu tư luôn phải đối thoại với yêu cầu bảo đảm quyền tự chủ chính sách của các nước đang phát triển.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án được triển khai trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, xem xét các hiện tượng pháp lý trong mối quan hệ vận động, tương tác biện chứng với điều kiện kinh tế – chính trị – xã hội của khu vực Đông Nam Á. Luận án quán triệt sâu sắc các quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam về hội nhập quốc tế.

Thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa chủ nghĩa thực chứng pháp lý (Legal Positivism) và phương pháp luật học so sánh (Comparative Law). Nghiên cứu vận dụng quy trình phân tích luật học đa tầng:

• Cấp độ quốc tế: Hệ thống quy phạm của WTO (GATT, GATS, TRIMS, TRIPS), Công ước ICSID 1965, Công ước New York 1958 về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài, và Công ước Viên 1969 về Luật Điều ước Quốc tế (VCLT).
• Cấp độ khu vực: Hệ thống văn kiện đầu tư nội khối ASEAN (IGA 1987, AIA 1998, ACIA 2009) và các FTA giữa ASEAN với các đối tác ngoại khối (Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc - New Zealand).
• Cấp độ quốc gia: Pháp luật của Việt Nam (Luật Đầu tư 2014, các nghị định hướng dẫn) và luật đầu tư của 4 quốc gia thành viên tiêu biểu (Campuchia, Lào, Indonesia, Philippines).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt:

1. Phương pháp phân tích câu chữ và giải thích điều ước: Áp dụng Điều 31 và Điều 32 Công ước Viên 1969 để giải thích ngữ nghĩa thông thường của các điều khoản điều ước trong ngữ cảnh và mục đích của ACIA.
2. Phương pháp luật học so sánh (Comparative Legal Analysis): So sánh đối chiếu theo trục dọc (tiến trình lịch sử từ IGA $\rightarrow$ AIA $\rightarrow$ ACIA) và trục ngang (ACIA so với CPTPP, EVFTA, NAFTA).
3. Phương pháp phân tích án lệ (Case Law Analysis): Khảo cứu các phán quyết mang tính bước ngoặt của Trung tâm Giải quyết Tranh chấp Đầu tư Quốc tế (ICSID), Tòa Trọng tài Thường trực (PCA), ICJ và ECtHR nhằm làm sáng tỏ cách giải thích các điều khoản tương đương trong thực tiễn xét xử quốc tế.
4. Phương pháp tổng hợp và phân tích thể chế: Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật đầu tư tại các nền kinh tế ASEAN được chọn lọc dựa trên tiêu chí đại diện về thể chế chính trị và trình độ phát triển kinh tế.

Data và phân tích

• Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 100 văn bản pháp lý quốc tế, hiệp định đa phương, song phương, luật quốc gia và các công trình nghiên cứu chuyên khảo quốc tế (tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Việt).
• Khảo sát thực tiễn giải quyết tranh chấp thông qua các án lệ quốc tế điển hình: Asian Agricultural Products Ltd. (AAPL) v. Sri Lanka (tiêu chuẩn FPS trong xung đột vũ trang), Noble Ventures v. Romania (nghĩa vụ theo Umbrella Clause), Azurix Corp. v. Argentina (tiêu chuẩn FET và can thiệp quản lý giá dịch vụ công), Sotransavto Holding v. Ukraine (quyền sở hữu tài sản theo ECHR).
• Đánh giá tính chuẩn xác của các phát hiện thông qua phản biện học thuật tại Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp Viện/Trường và 3 bài báo khoa học đã công bố trên các tạp chí chuyên ngành uy tín (Tạp chí Luật học, Tạp chí Giáo dục và Xã hội).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Qua quá trình nghiên cứu công phu, luận án đã rút ra 4 phát hiện đột phá:

1. ACIA thể hiện bước nhảy vọt về kỹ thuật lập pháp nhưng vẫn chứa đựng các "khoảng trống quy phạm": So với IGA 1987 và AIA 1998, ACIA đã thiết lập một khung pháp lý hiện đại, tích hợp cả tự do hóa, thúc đẩy, tạo thuận lợi và bảo hộ đầu tư. Tuy nhiên, như nhận xét của Ủy viên Hội đồng chấm luận án – TS. Vũ Đức Long: "Luận án đã phân tích sâu sắc và đánh giá một cách toàn diện, hệ thống các quy định của các hiệp định bảo hộ đầu tư, phát hiện ra những điểm khiếm khuyết, bất cập, những khoảng trống cần được khắc phục trong các hiệp định về bảo hộ đầu tư của ASEAN". Các khoảng trống lớn nhất gồm: thiếu định nghĩa chi tiết về tiêu chuẩn FET; chưa thiết lập cơ chế lọc các vụ kiện vô căn cứ (frivolous claims); và phạm vi áp dụng điều khoản Umbrella Clause còn mơ hồ.

2. Sự chênh lệch tiêu chuẩn giữa ACIA và các FTA thế hệ mới: Khi so sánh với CPTPP và EVFTA, ACIA thể hiện cách tiếp cận hẹp hơn trong việc bảo vệ nhà đầu tư trước các can thiệp chính sách phi vật chất, đồng thời chưa cập nhật các cơ chế giải quyết tranh chấp tiên tiến như Cơ quan Phúc thẩm đầu tư (Appellate Mechanism) hay Tòa án Đầu tư song phương (Investment Court System - ICS).

3. Sự bất cập trong cơ chế nội luật hóa của pháp luật Việt Nam: Đối chiếu Luật Đầu tư năm 2014 của Việt Nam với các cam kết ACIA cho thấy:

   • Các nguyên tắc cốt lõi (NT, MFN, bồi thường quốc hữu hóa) đã được ghi nhận nhưng phần lớn chỉ dừng lại ở các quy định khung mang tính nguyên tắc chung.
   • Pháp luật Việt Nam còn thiếu vắng định nghĩa pháp lý rõ ràng và tiêu chí nhận diện hành vi tước quyền sở hữu gián tiếp.
   • Khái niệm bảo hộ tài sản chưa bao quát đầy đủ các dạng tài sản vô hình mới và tài sản kỹ thuật số.
   • Chưa có quy định tương thích hoàn toàn với nghĩa vụ bảo hộ đầy đủ và an ninh pháp lý (FPS) cũng như quy trình chuyển vốn, tài sản ra nước ngoài trong các tình huống khẩn cấp về cán cân thanh toán.

4. Thực tiễn áp dụng phân hóa tại các quốc gia thành viên ASEAN: Khảo sát pháp luật Campuchia, Lào, Indonesia và Philippines cho thấy sự khác biệt rất lớn về thủ tục phê chuẩn dự án, bảo hộ sở hữu đất đai và rào cản chuyển lợi nhuận. Sự phân hóa này đặt các doanh nghiệp Việt Nam khi tiến hành hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (outward FDI) vào các rủi ro pháp lý tiềm ẩn nếu chỉ dựa vào các cam kết khung của ACIA mà không nắm vững luật thực định nước sở tại.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Bổ sung hệ thống luận cứ khoa học vững chắc cho khoa học pháp lý quốc tế tại Việt Nam về mối quan hệ giữa luật đầu tư khu vực và luật quốc gia, làm sáng tỏ cơ chế giải quyết tranh chấp ISDS trong khuôn khổ ASEAN.
• Về mặt lập pháp: Cung cấp luận cứ trực tiếp cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Trọng tài Thương mại của Việt Nam, đảm bảo tính tương thích và tương thích ngược (backwards compatibility) với các cam kết quốc tế.
• Về mặt quản lý nhà nước và phòng ngừa rủi ro: Đề xuất xây dựng quy trình phối hợp liên bộ (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính) trong việc rà soát cam kết đầu tư, thiết lập cơ chế "cảnh báo sớm" đối với các quyết định hành chính có nguy cơ dẫn tới tranh chấp ISDS.
• Về mặt thực thi kinh doanh: Hướng dẫn các tập đoàn, doanh nghiệp Việt Nam (Viettel, PVN, Vinamilk...) phương thức cấu trúc hợp đồng đầu tư (BOT, BTO, BT) và sử dụng linh hoạt các công cụ bảo hộ của ACIA khi thâm nhập thị trường khu vực.

Limitations và Future Research

Hạn chế nghiên cứu:

1. Dữ liệu thực nghiệm về tranh chấp ISDS nội khối: Do đặc thù "phương thức ASEAN" ưu tiên tham vấn ngoại giao và hòa giải không chính thức, số lượng các vụ kiện ISDS công khai thuần túy giữa nhà đầu tư một nước ASEAN kiện chính phủ một nước ASEAN khác theo ACIA còn rất hạn chế, dẫn tới việc phân tích án lệ chủ yếu phải sử dụng nguồn bổ trợ từ các vụ kiện quốc tế ngoài khối (ICSID, PCA).
2. Rào cản tiếp cận văn bản ngôn ngữ bản địa: Việc phân tích pháp luật của các quốc gia thành viên (Lào, Campuchia, Indonesia, Philippines) chủ yếu dựa trên các bản dịch tiếng Anh chính thức hoặc bán chính thức, chưa phản ánh hết mọi sắc thái văn hóa pháp lý địa phương.
3. Độ trễ thời gian: Luận án hoàn thành trong giai đoạn 2020-2021, tập trung trọng tâm vào Luật Đầu tư 2014, do đó các tác động dài hạn của Luật Đầu tư 2020 và các Nghị định mới chỉ được đề cập dưới dạng định hướng.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Nghiên cứu cơ chế thay thế ISDS truyền thống bằng Tòa án Đầu tư Đa phương (Multilateral Investment Court - MIC) trong khuôn khổ đàm phán hiện đại hóa ACIA.
• Nghiên cứu cơ chế bảo hộ đầu tư đối với các mô hình kinh tế số, tài sản tiền mã hóa, dòng dữ liệu xuyên biên giới và dịch vụ điện toán đám mây trong ASEAN.
• Phân tích tương tác giữa các điều khoản bảo hộ đầu tư của ACIA với các cam kết bảo vệ môi trường, giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) và tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Công trình là tài liệu tham khảo nền tảng cho các chương trình đào tạo sau đại học ngành Luật quốc tế, Luật thương mại quốc tế tại các cơ sở đào tạo luật hàng đầu như Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Luật TP.HCM.
• Tác động hoạch định chính sách: Báo cáo nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn trực tiếp cho Đoàn đàm phán Chính phủ trong quá trình tham gia các phiên họp Ủy ban Đầu tư ASEAN (CCI) nhằm nâng cấp ACIA, đồng thời hỗ trợ Bộ Tư pháp trong công tác xử lý các vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.
• Tác động tới cộng đồng doanh nghiệp: Nâng cao nhận thức pháp lý cho các nhà đầu tư Việt Nam khi mở rộng hoạt động sang các nước láng giềng trong khối ASEAN, giúp doanh nghiệp chủ động sử dụng các điều khoản bảo hộ quyền sở hữu và chuyển tiền để giảm thiểu thiệt hại phi thương mại.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên Luật quốc tế: Tiếp cận hệ thống tài liệu tổng quan toàn diện, các khung lý thuyết chuẩn tắc và phương pháp luận so sánh luật học chuyên sâu.
• Nhà lập pháp và Chuyên viên phân tích chính sách: Sở hữu bộ tiêu chí đánh giá mức độ tương thích của pháp luật quốc gia với các điều ước quốc tế, kèm lộ trình giải pháp cụ thể.
• Cộng đồng Luật sư và Trọng tài viên: Nắm bắt các kỹ thuật viện dẫn điều ước, án lệ giải thích các tiêu chuẩn FET, FPS, tước quyền sở hữu gián tiếp trong tố tụng trọng tài quốc tế.
• Các nhà đầu tư và Doanh nghiệp FDI: Tối ưu hóa chiến lược đầu tư, nắm bắt các quyền được bảo vệ và cơ chế tự vệ pháp lý khi hoạt động tại thị trường các nước ASEAN.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc hệ thống hóa và phân định ranh giới pháp lý giữa hành vi tước quyền sở hữu gián tiếp (Indirect Expropriation) với Quyền lực quản lý trật tự công của Nhà nước (Police Powers Doctrine) trong bối cảnh cụ thể của ACIA. Luận án đã bác bỏ việc áp dụng tuyệt đối học thuyết "Tác động thuần túy", thay vào đó đề xuất mô hình phân tích cân đối tương xứng (Proportionality Test) làm tiêu chuẩn xác định trách nhiệm bồi thường của quốc gia.

2. Điểm đổi mới về mặt phương pháp luận so với các công trình trước đây? Trả lời: Luận án kết hợp đồng thời phương pháp phân tích câu chữ điều ước theo Công ước Viên 1969 với phương pháp luật học so sánh đa tầng (so sánh ACIA với IGA 1987, AIA 1998, CPTPP, EVFTA và luật thực định của 5 quốc gia thành viên). Khác với các nghiên cứu trước chỉ tiếp cận đơn thuần theo hướng liệt kê điều khoản, luận án gắn kết chặt chẽ phân tích quy phạm với việc mổ xẻ án lệ trọng tài quốc tế (như AAPL v. Sri Lanka, Noble Ventures v. Romania, Azurix v. Argentina).

3. Phát hiện bất ngờ hoặc trái ngược với nhận định thông thường trong luận án? Trả lời: Mặc dù ACIA thường được ca ngợi là hiệp định đầu tư toàn diện bậc nhất khu vực, luận án chỉ ra rằng tính cụ thể của nhiều điều khoản cốt lõi (như FET, FPS và Umbrella Clause) lại có độ mở quá rộng và thiếu các tiêu chuẩn định lượng. Điều này dẫn tới nguy cơ phân xử tùy nghi của các Hội đồng trọng tài ISDS quốc tế, có thể gây bất lợi nghiêm trọng cho không gian lập pháp và ngân sách của các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức chuẩn hóa để áp dụng vào thực tiễn? Trả lời: Có. Luận án đã đề xuất một khung quy trình 3 bước cho Việt Nam: (i) Cơ chế rà soát tính tương thích của dự thảo văn bản quy phạm pháp luật với các nghĩa vụ trong ACIA; (ii) Quy trình xử lý khiếu nại sớm của nhà đầu tư nước ngoài tại địa phương nhằm dập tắt tranh chấp trước giai đoạn tố tụng trọng tài; (iii) Danh mục hướng dẫn thẩm định hợp đồng đầu tư có yếu tố nước ngoài (BOT, BT) nhằm kiểm soát rủi ro từ điều khoản bao trùm (Umbrella Clause).

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo thế nào? Trả lời: Luận án mở ra chương trình nghiên cứu dài hạn tập trung vào 3 trụ cột: (1) Cải tổ toàn diện cơ chế ISDS trong ASEAN hướng tới mô hình Tòa án Đầu tư thường trực; (2) Thiết lập khung pháp lý bảo hộ đầu tư thế hệ mới thích ứng với nền kinh tế số và bảo vệ chủ quyền dữ liệu; (3) Cân bằng giữa chế định bảo hộ đầu tư với nghĩa vụ thực thi các hiệp định đa phương về biến đổi khí hậu (Thỏa thuận Paris) và chuyển đổi năng lượng công bằng.

Kết luận

1. Luận án đã làm rõ một cách có hệ thống cơ sở lý luận và nền tảng pháp lý của chế định bảo hộ đầu tư trong luật quốc tế, khẳng định vị trí của pháp luật ASEAN như một bộ phận cấu thành năng động của hệ thống pháp lý toàn cầu.
2. Công trình đã phân tích toàn diện quá trình tiến hóa của các quy tắc bảo hộ đầu tư nội khối ASEAN từ IGA 1987, AIA 1998 đến đỉnh cao là ACIA 2009, làm sáng rõ cả ưu điểm vượt trội lẫn các khoảng trống quy phạm cần tiếp tục hoàn thiện.
3. Bằng phương pháp luật học so sánh sắc bén, luận án đã định vị chính xác khoảng cách tiêu chuẩn giữa ACIA với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới tiêu biểu như CPTPP và EVFTA.
4. Đánh giá khách quan, sâu sắc thực trạng pháp luật Việt Nam (trọng tâm là Luật Đầu tư năm 2014) trong mối tương quan với các cam kết ACIA, chỉ rõ các điểm nghẽn về tước quyền sở hữu gián tiếp, tiêu chuẩn an ninh pháp lý và cơ chế chuyển tài sản.
5. Khảo cứu thực tiễn lập pháp của 4 quốc gia thành viên ASEAN (Campuchia, Lào, Indonesia, Philippines), tạo cơ sở đối sánh thực tiễn vững chắc cho việc bảo vệ dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam.
6. Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, khả thi gồm các kiến nghị sửa đổi pháp luật trong nước và định hướng đàm phán nâng cấp ACIA, góp phần cân bằng tối ưu giữa việc thu hút dòng vốn FDI và bảo vệ vững chắc chủ quyền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1; - Phương pháp lich sở được sir đụng đ lâm rõ quá tỉnh phát triển các quy dinh vi bio hộ đầu tư của ASEAN ở chương 3, 5 - Phương pháp pháp phân tích được sử đụng trong toàn bổ Luận án, đặc bit ti các chương 3, chương 3 và chương 4 để lim rõ nổi dụng các quy định côn pháp luật quất tí, pháp luật ASEAN, pháp luật cin Việt Nam về bảo hộ đâu tơ - Phương pháp zơ mảnh luật để so sénh các quý định của pháp luật ASEAN với các hiệp định đầu tr song phương và da phương ở chương 2, 3 8. Ý nghĩa khoa học và tinh mớicủa Luin in Luận án là công trình nghiên cứu một cách toàn diện các vấn để lý luận, pháp lý vi bảo hộ đầu tư theo quy định của ASEAN cũng như các vẫn dé phép lý vé bảo hộ đầu tr của Việt Nam, Luận én đã có những đồng góp mới vé mất khoa học như sax Thứ nhất, Luận án đã phân tích một cách có hệ thống mot số vin để tý luận cơ bin về bão hộ đều te heo các hiệp định đầu tơ côn ASEAN; Thứ. hai,Luận án đã phân tích sâu sắc hơn và đánh giá một cách toàn din, hệ thống những quy định trong các hiệp định của ASEAN về bảo hồ đầu tu, qua đó, chỉ ra một số "khoảng tring” trong các quy nh này, Tho ba, Luân án đã phân ích một cách tổng thi các quy định ofa pháp luật Việt Nam về hồ đều tơ theo các nội dụng đoợc ghi nhân trong các hiệp định của ASEAN, qua đó đính giá múc đồ tương thích và kiến nghi một số giải phép để hoàn thiên pháp luật Việt Nam trong nh vực này: 6. — Ýnghữathục tin cia Luan in Kt qui nghiên cửu cia Luân án có thể được sở dng lam tai liệu thao khảo cho các cơ quan lập pháp, các nhà quản lý trong hoạt đồng xây đụng ben hành chính.

sách, pháp luật về hồi nhập ASEAN của Việt Nam nói chúng và trong inh we kinh tế nổi iêng Bén canh đó, Luận án cũng đóng góp vào hộ thing kin thúc pháp lý để phổ tiến, tuyên truyền cho các doanh nghiệp Việt Nam khi tiến hành các host động đầu tr tai các quốc gia thành viên ASEAN vé những bão dim đầu he đã được các quốc gia cam kết tir, bảo vé tốt hơn quyén và lợi ích hợp pháp của minh Ngo ra những phân tích tình loin đánh ga vé nộ: đang các quy dink cia ASEAN v bảo hồ đâu tr sổ cổ gá tri tham khảo đối vớ những người làm công tác nghiên cứu, giảng day về ASEAN, thương mai quốc tổ cũng hư những người quan tâm dén ngành luật này: 1. Kétedw ia Luan in Ngoài phin mỡ đều và kết luân, Lun án đợc kắt cầu thành 4 chương Chương1: Tổng quan tinh hình nghiên cứu liên quan dn đổ tả Chương2. Một số vin đồ Lý luận về bảo h đầu tơ theo các iệp ảnh về đẫ tư oa ASEAN Cinrong3: Thre trang các quy ảnh và thục tn the Hiện các quy nh về bảo hộ đầu theo các hiệp nh về đầu tư của ASEAN Ctoơng4. Thọ tấn ViệtNam vé bản hộ đâu tơtheo các Hập Ảnh về đầu rca ASEAN 6 CHUONG1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN DE TÀI 11.

Tỉnh hình nghiền cứu ở nước ngoài LLL. Những công trình nghiền cứm tong thd các vin đề trong bảo hộ đần he 'Công tinh đầu tiên phi ki đến cuấn sich “Tuất atu tr quốc td: sự thay đãi cảnh” (International investment law: A changing landieape)" do TẾ chức hop tác va phát tién kinh tế (OECD) phát hành: Chương một “Minh bạch và sự tham gia tia bận thit ba trong quả trinh giãi quyết tranh chấp giữa Nhà đấu tir tước ngoài và quốc gia nhân đẫu ne” xsm xát tổng thể những quy Ảnh liên quan đến vin để minh bach và vei trò côn bên th be trong qué tình giải quyết ranh chấp thông qua việc hân tích những quy dink rong thi tue ổ tung hiện hành dang han chế sự ninh bach như đăng kí tranh chấp, cho phép tiếp cân qué trình tổ tung để trình quan đi: những chỗ thể không phii là bên tranh chấp va tip cân phin quyết Đảng thời chương một cũng đưa ra những they đổi được gh nhận trong mét số điều ước qude tỉ và thủ toc tổ hing của tòa rong từ nhằm ting cường tinh minh bạch trong hoạt đông gi quyất tranh chip vé đều tr Chương hai với iêu để “Tước qué sở hữu gin dp và quyển đẫu chinh” bao gỗm các nổi ding như. MP là, xem xét những cơ sỡ cho yêu cầu bi thường cña Nhà đầu từ nước ngoài khi quốc gia số tai ra quyết Ảnh tước qguyễn sở hữu gián tip trong tập quán quốc té và một sổ phần quyét cin cơ quan ti phin giã quyết những vụ tranh chấp liên quan din vin d mày, Hat là phân tich những quy định và bảo hô đầu từ trong trường hợp tước quyền sở hữu gián tiép được gi nhận trục tấp hoặc giá tiép trong các hiệp định đầu tư song phương, hiệp dinh da phương hoặc các dự thio điều woe da phương như Dự thio Công tước OECD năm, 1967 vé bio hộ tử sin nước ngoài, Ba là làm rõ hãnh vỉ tước quyền sỡ hữu gián tiép vã tác động của tước quyển sở hữu gián ấp đổi với tái sẵn của Nhà đầu tơ nước ngoái cũng như ngiĩa vụ đặt ra với quốc gia sỡ t trong trường hop này thông qua viée phân tích một số vụ việc cụ thể và tục tin của mét sổ quốc gia. Chuơng tấp theo cũa cuốn sách phân tích nghĩa vụ “đốt xữ cổng bằng và thod đứng” cũa quốc gia nhận đầu tr trên các khía cạnh nh nguôn gốc hình thành nghĩa vụ này và nhing quy định tương ting trong các điều trớc song phương, đa phương trong lnh vục đều tr quốc tổ, mốt quan hệ với nguyên tắc tối thiểu rong lut tập quan quốc tỉ, nội đang của ngiĩa vụ theo quy dinh oie các điễu ước và cách giải thích côn cơ quan ti phán quốc tế cũng hur thục tiến quốc gia Nội dung chương cuối cùng dé cập đền nguyên tắc đổi xử tố Thoệ quốc trong luật đầu he quée té trần cơ sỡ phân tích những hiệp dinh đầu từ theo mổ Hình Bắc ~ Mỹ và Liên minh Châu Âu, những quan điểm cia Ủy ban luật quốc tổ và ˆ Organisation for Ecenendc.

Co-operstion an development (OECD) (2008), Buernaionalomesmnent Jaw: changng lace, Pais, Face 1 một sổ phán quyết cin trọng tai quốc tỉ liên quan đến pham vi áp dạng côn điều khoăn MEN trong việc giã quyết những tranh chấp đầu tr quốc tỷ Cuốn sich “Báo hệ dé ne và Trong tin quốc tổ: các vẫn để pháp tiến (international Investment Protection and Arbitration: Theoretical and practical perapectives)* a mất công tình nghiên oi những vẫn dé pháp lý và thục tin cũa iệc giã tuyết tranh chip đầu hư hông qua bién pháp trong tà như một trong những nối dung bảo hộ đầu hư Cuốn sách gém bốn chương được viết đồng thời bing Nông Anh và tiếng Đúc, Chương một “Luật điểu chữnh hoạt đồng giã quyết ranh chấp trong đầu he quốc té - âu trúc và ar phát tiễn gin đậy” đã khải quá những quy din của luật quốc tế điều chỉnh vẫn đề bảo hỗ đầu hơvà giả quyết tranh chấp trong đầu tơ quốc tổ, phân tich những quy đnh của ICSID, các vin để pháp lý vé trong tả, đồng thời da ra một số nhận xét công như dợ đoán về việc sử dụng cơ chế trong tải rong gai quyết tranh chip đầu he Chương hai phân tích về các quy ảnh bảo hô đầu tơ được gh nhận trong những hiệp dish đu tu song phương, đa phương và những thạy đổ trong vin để bảo hộ đầu hr su Vong dim phán Cancun trong khuôn khổ WTO. Với tên gi “Nưững gy dink về đẫu ne trực tấp nước ngoài trong một sổ văn bản cia TPTO~ Liệu có còn tan tạ khả năng cho những hiệp dinh đầu he song phương“, rong, chương ba, cuỗn sich trước tiên đã mang din cho nguội đọc một bức tranh tổng th về đầu nr trục iếp nước ngoài trin toàn thể gói cũng nh qué tình thio luận cũa các aque gia xoay quanh vin đã này, Nội dung tp theo là những phân tích đổi với các quy định liên quan đến đầu tư trực tiếp nước ngoài được ghi nhậntrong Hiệp định về thương mei hing hóa của WTO (GATT), Hiệp định vé các khía canh thương mei trong quyền sở hữu bí tué (TRIPS), Hiệp dinh thương mei dịch vụ (GATS) và đặc biệt là Hiệp dinh thương mạ trong nh vực đầu tư (TRIMS), qua dé, đưa ra những đánh gi. vi vai tro cia WTO trong việc xây dng các khuôn khổ pháp lý cho hoạt đông đầu tr quốc tổ. Chương bắn là một cách tấp cân mai về vẫn dé bio hồ đầu tử thông qua việc hân tích ning tình tất của vụ Sotransavt kiện Chính phủ Uiraine, Nhông nội dụng trong phân quyết cin Tòa đối với vấn đề bã no, bão vệ ti sẵn của Nhà đầu bơ và phân tiệt đối ait gia các Nhà đầu tư đã cho thiy Công ức Châu Âu về quyén cơn người là một trong những công cụ pháp lý bảo hô đầu tơ nước ngoài MGt công tình tiép theo phii kể đến là cuốn sách “Pháp luật và thực HẾN thực liện các hiệp Ảnh đầu ne” (Lan and Practice of investment treaties) cin tác gã Andrew Newcombe và Lluis Paradel”.

Đây là một cuốn sách nghiên cứu những nội đang pháp Lý cơ bản trong các hiệp dinh đầu tơ đa phương từ nguyên ắc không phân, © Chaitin Tie - Bdter (008), Đdmnweonel bnestnent Protection and Anbivation: Theơnnioal and practical prspectvs, Bee: Wisenschats Verg, Gen. ‘andrew Newcombe vi Liss Pardell (2009) Las and Practice of imesiment meas, Khmer Lave Jbdemational, Neterlends 8 tiệt đối xử đến mốt số vin để trong bio vệ Nhà đầu tơ nước ngoài hay gi quyết tranh chấp và thục tẾn thọc hiện cia các quốc ga. Nội dụng cuốn sich Dao gồm mười chương trong đó, ba chương đầu là những nghiên cửu và quá hình ra đời, phát hiển của các quy định về đầu tơ trong luật quốc t nổi chung và các hiệp dinh đầu tr đa phương nói riêng, ngudn của luật đầu tư quốc tổ với tr cách là mốt trong những bổ hân của lut hương nại quốc tÔ và những nội dụng thấp lý cơ bản trong các hiệp nh đều tr, Chuong bến và chương năm là những phân tich về nguyên tắc đổi xử uốc ge và đố xử tốt bub quốc theo các nộ dùng nh ngiền gốc hình thành quy Ảnh trong liệp tóc, thục tiin ép dụng ngosi lệ và bảo lưu.