Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÈ T¿ 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Biện pháp Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng của tác giả Nguyễn Như Y — Biện pháp chính là cách làm, cách tiến hành (biện pháp kỹ thuật. biện pháp giáo dục, biện pháp thâm canh) 1.
Tác phẫm văn học Theo tác giả Lê Tiến Dũng: tác phẩm văn học là những sáng tạo nghệ thuật bằng ngôn từ. tồn tại đưới nhiều dạng. nhiều thể loại khác nhau, mang tính chỉnh thể trọn vẹn thông nhất giữa nội dung và hình thức. Theo các tác giả: Phạm Thị Việt, Lê Thị Tuyết, Cao Đức Trí: tác phẩm văn học là một công trình nghệ thuật có ý nghĩa hoàn chỉnh, là sự khái quát lớn đời sống bằng hình tượng nghệ thuật nhằm thể hiện cái nhìn, quan niệm.
thái độ của tác giả đối với đời sống. Kể chuyện diễn cảm Người kể có thể hòa trộn ngôn ngữ tác phẩm, và ngôn ngữ của mình bằng sự cảm thụ riêng có thể tô đậm các tình tiết gây. cắn, hấp dẫn, hình ảnh đẹp với những cách trình bày khác nhau và có sự kết hợp khéo léo với các yếu tó phí ngôn ngữ (cử chỉ, ánh mắt. Kể chuyện diễn câm tác phẩm văn học Cách tiến hành kể chuyện một cách diễn cảm các tác phẩm văn học thông qua các thủ thuật kể chuyện như là cử chỉ, nét mặt, điệu bộ.hay các phương tiện trực quan.
Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5-6 tuổi liên quan đến việc kể chuyện diễn cảm.1, Tw duy Trẻ 5-6 tudi tư duy trừu tượng (hay tư duy từ ngữ - lôgic). Đó là loại tư duy mà việc giải quyết nhiệm vụ được dựa trên việc sử dụng các khái niệm, các kết cầu logic được tồn tại và vận hành trên cơ sở ngôn ngữ. Tư duy là một hoạt động nhận thức cấp cao nhằm phản ánh những bản chất, những quan hệ có tính quy luật của sự vật trong hiện thực khách quan, phản ánh một cách gián tiếp và khái quát những điều mà trước đó ta chưa biết, tư duy có vai trò to lớn trong hoạt động của con người mà nhờ nó con người đã nhận thức đầy đủ sâu sắc về bản chất của sự vật hiện tượng. Tư duy là cốt lõi của mọi hoạt động trí tuệ, nó được bắt nguồn từ hoàn cảnh có vấn đẻ, là sự kiện mới mẻ, là những cái mà con người chưa nắm bắt được.
Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn, tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh, đó là điều kiện thuận lợi nhất đề giúp trẻ cảm thụ tốt những hình tượng nghệ thuật được xây dựng trong các tác phẩm văn học. Những câu chuyện với những tình et ly , hấp dẫn, những nhân vật với đầy đủ những tính cách khác nhau đã có sức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ làm trẻ say mê, hứng thú. Thông qua việc cảm thụ các tác phẩm văn học sẽ giúp vốn biểu tượng của trẻ mẫu giáo ngày càng nhiều hơn. Lòng ham hiểu biết và nhận thức tăng lên rõ Vì đề ra một số biện pháp.
dạy trẻ kể lại chuyện điễn cảm xuất phát từ vấn đề này. Các câu chuyện là một bộ phận của văn học, mà văn học lại phản ánh cuộc sông thông qua các hình tượng, các hình tượng văn học đã góp phần kích thích sự phát triển tư duy của trẻ. không thê tự nhiên mà hình tượng văn học lại trở nên phù hợp với đặc điểm tư duy của trẻ, điều đó phụ thuộc rất nhiều vào người dem van hoc đến cho các em (đó là cô giáo). Ở đây cô giáo phải làm cho những hình tượng ay trở nên sống động trước mặt trẻ.
Trẻ có thể hình dung được. cảm nhận được toàn bộ nội dung câu chuyện, cảm nhận được những khung cảnh, những sự kiện, 6 những phẩm chất, tính cách của các nhân vật trong truyện. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào quá trình sư phạm. Tức là phải thông qua quá trình sư phạm thứ nhất (kể chuyện cho trẻ nghe) giúp trẻ thâm nhập vào tác phẩm một cách sâu sắc qua sự thể hiệ của cô giáo: cách sử dụng ngữ điệu, độ âm vang của giọng, ngưng nghỉ, nét mặt, cử chỉ diễn tả trong quá trình kể chuyện.
iệc kể chuyện diễn cảm của cô giáo góp phần quan trọng đặc biệt giúp trẻ cảm thụ, hiểu câu chuyện tốt hơn và tiến tới quá trình sư phạm thứ hai (cho trẻ tự hoạt động nghệ thuật). Sự phát triển mạnh mẽ của tư duy trực quan hình tượng thuận lợi cho trẻ tự hoạt động nghệ thuật. Tâm lý học đã khẳng định rằng: sự phát triển năng kh ụ nghệ thuật của trẻ trong quá trình học tập thường xảy ra khi chính đứa trẻ nắm được những quy luật cơ bản của văn học. Việc tổ chức d: trẻ lại chuyện diễn cảm là điều kiện tốt để phát huy tính tích cực, tính độc lập sáng tạo của trẻ.
Để tư duy hình tượng phát triển mạnh mẽ hơn. suy luận được nhiều van đề mới hơn, phụ thuộc vào quá trình tổ chức cho trẻ tự hoạt động vì chỉ có trong hoạt động thì phẩm chất tâm lý của trẻ mới được hình thành và phát triển. Ngôn ngữ là hình thức độc đáo dé con người nhận thức đối tượng và hiện tượng thực tế, là phương tiện để con người giao tiếp với nhau. Ngôn ngữ có vai trò quan trọng trong sự phát triển nhận thức.
Ngôn ngữ không chỉ là công cụ. phương tiện của tư duy mà nó còn giữ một vai trò to lớn trong quá trình tâm lý khác. Ngôn ngữ dùng làm phương tiện để phân biệt, phân tích các đối tượng. ngôn ngữ tham gia vào các quá trình trí nhớ.
làm cho trí nhớ mang tính chất lôgic, có ý nghĩa. Nhờ có ngôn ngữ mà con người điều chỉnh được hành vi của mình. Sự lĩnh hội ngôn ngữ như là phương tiện phân tích nhiều mặt khác nhau của sự vật. hiện tượng trong hiện thực khách quan và đồng thời thống nhất tông hợp các sự vật hiện tượng trong cùng một nhóm phạm trù sẽ dẫn đến sự phát triển nhanh chóng các hình thức hoạt động trí tuệ cao hơn.
Trong quá trình phát triển và khôn lớn của dứa trẻ, ngôn ngữ của trẻ dần được hoản thiện và phát triển cùng với sự phát triển của trí tuệ. Nhu vậy, con người tồn tại phát triển dược là nhờ có hoạt động nhận thức hay chính các thành phần của trí tuệ. Tất cả các thành phần của trí tuệ có sự Ì hệ biện chứng với nhau xây đựng nên cấu trúc của trí tuệ. Những câu chuyện cổ tích, thần thoại dân gian, đồng thoại (Sơn Tỉnh Thủy tỉnh, sự tích quả dưa hấu.) đã lôi cuốn sự yêu thích của trẻ.
Vì nó đem đến cho trẻ nhiều ước mơ, nhiều tắm gương phù hợp với ngôn ngữ của trẻ và trẻ cũng rất muốn nghe kể chuyện nếu như lời kể của cô giáo hấp dẫn. sinh động và lôi cuốn được trẻ. Bằng những biện pháp kể diễn cảm, cô giáo lựa chọn lời kể ngắn gọn xúc tích, tác động đến tình cảm thẩm mỹ sẽ giúp cho quá trình tiếp nhận của trẻ được tốt hơn, trẻ tiếp nhận cũng cô đọng, xúc tích hơn. Trẻ có thể kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ của trẻ chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào ngôn ngữ của câu chuyện.
Với lời kể diễn cảm và sinh động, cô giáo đã làm cho câu chuyện như có hồn, làm sống động trước mắt trẻ những hình ảnh, những quang cảnh của câu chuyện như diễn ra trước mắt trẻ. Ví dụ, khi kể chuyện * Tích chu” với giọng kể diễn cảm. lúc ấm áp, lúc ân hận. trẻ như thấy được một chàng Tích Chu mãi ham chơi không quan tâm tới bà khi bà bị ốm nặng, bà biến thành chim và bay đi.
Lúc này Tích Chu mới ân hận. Trẻ có thể tưởng tượng được bà Tiên xuất hiện và giúp đỡ mách cho chỗ lấy nước ở suối tiên cho bà uống. Cậu bé đã không ngại gian khổ đi lấy nước cho chim uống và bà trở lại thành ngườ. Từ đó hai bà cháu rất yêu thương nhau.
'Theo các nhà tâm lý học: "Một hình tượng ngôn ngữ càng giàu hình tượng. càng giúp trẻ gợi cảm bấy nhiêu và càng khơi mạnh trí tưởng tượng, hình dung và xúc cảm của con người bấy nhiêu. Sự khô khan. nhạt nhéo dé gay sự thờ ơ.
Nếu chúng ta thay những ngôn từ khô khan không tạo nên sự gợn sóng suy tưởng bằng những ngôn từ lung linh màu sắc, hình ảnh thì chắc chắn ngời nehe có thể nhìn trước mắt những gì ta muốn miêu tả”. ‘Tuy nhiên, quá trình sư phạm thứ nhất (cô kẻ diễn cảm) cũng phải xuất phát từ đặc điểm ngôn ngữ cũng như liên quan trực tiếp đến đặc điểm tư duy. tưởng tượng, chú ý tiếp nhận nghệ thuật của trẻ. Vì thế mà phải thông qua quá trình sư phạm thứ nhất để tiến hành quá trình sư phạm thứ hai thì mới đạt kết quả tốt được.
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không chỉ lĩnh hội được hai hình thức cơ bản của ngôn ngữ mà còn nắm bắt được ngữ âm. ngữ diệ Trẻ biết sử dụng ngữ điệu phù hợp với nội dung giao tiếp hay nội dung câu chuyện mà trẻ é. Do đó, khi cô giáo kế chuyện cho trẻ nghe thì việc kể đúng giọng điệu, ngữ điệu của tác phẩm là rất quan trọng. Từ việc kể đúng của cô giáo sẽ giúp trẻ kể lại đúng giọng diệu tác phẩm và sẽ giúp khả năng tưởng tượng của trẻ thêm phong phú, góp phần hình thành nên những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của trẻ, lòng yêu thương con người, lòng dũng cảm, lòng hiếu thảo.
Cùng với việc năm bắt ngôn ngữ trong thực hành và khả năng, hiểu ngôn ngữ từ, vốn từ của trẻ tăng lên một cách đáng kế (khoảng 2000-3000 từ). Trẻ biết sắp xếp các từ thành một câu, biết dùng các câu nói để diễn đạt nguyện vọng, bày tỏ mong muốn của minh. Ilơn nữa, trẻ không chỉ có khả năng nói được cầu. đúng ngữ pháp mà còn có khả năng nói được những câu nói giàu thái biểu cảm.
Tắt cả những đặc điểm đó gợi cho ta liên tưởng tới khả năng kể chuyện diễn cảm của trẻ, đặc biệt là kể lại chuyện điễn cảm. Chú ý — Trí nhớ Chú ý: Là sự tập trung của ý thức vào một hay một nhóm của sự vật, hiện tượng, để định hướng hoạt động, bảo đảm diều kiện thần kinh - tâm lý cần thiết cho hoạt động tiến hành có hiệu quả. Chỉ có các hình tượng sinh động, rõ rệt mới gây nên sự chú ý, theo đồi của trẻ ở độ tuổi này. Chính vì thế, trẻ rất thích chơi đồ chơi.