CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Đánh giá kết quả học tập của người học là một khâu quan trọng và cần thiết trong quy trình đào tạo tại trường. Thông qua đánh giá, nhà quản lý giáo dục, thầy cô giáo biết được họ đang làm tốt cái gì và cần thay đổi cái gì để có thể đào tạo sinh viên tốt hơn.
Đồng thời thông qua đó, sinh viên cũng biết được họ tiếp thu được cái gì và cái gì chưa tiếp thu được. Kết quả học tập giúp cho sinh viên hiểu được họ đạt chuẩn đào tạo và mục tiêu đào tạo ở mức độ nào. Ngoài ra kết quả này còn nói lên khả năng và chất lượng đào tạo của một trường, cũng như khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động của các công ty, xí nghiệp v.v… Trong đánh giá, công cụ đánh giá là yếu tố quyết định của vệc đánh giá khách quan, chính xác và công bằng. Chính vì vậy, ngay từ năm đầu của thế kỷ 20, nhiều nhà tâm lý học cũng như giáo dục học đã nghiên cứu sâu rộng về công cụ xác định đặc điểm nhân cách con người cũng như thành quả giáo dục mang lại.
Trắc nghiệm là một loại công cụ được nghiên cứu nhiều nhất. Sau 1929 nhà giáo dục người Mỹ Tylor trong thực tiễn cải cách phương pháp trắc nghiệm nhà trường đã nhận thấy rằng, trắc nghiệm không thể chỉ coi sách vở là trọng tâm mà phải lấy mục tiêu giáo dục nhất định để chỉ đạo. Trước tiên, người xây dựng nên dựa vào mục tiêu kiến thức, mục tiêu về kĩ năng và mục tiêu thái độ mà tạo dựng bộ trắc nghiệm. Trắc nghiệm được soạn ra như vậy không những có thể kiểm tra khả năng ghi nhớ của học sinh, còn có thể kiểm tra kĩ năng, kĩ xảo và năng lực giải quyết vấn đề của học sinh.
Chính vì vậy Tylor đã sử dụng “trắc nghiệm” vào lĩnh vực giáo dục để đánh giá KQHT.Bloom và đồng sự đã tiến hành phân loại mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức, nó có tác dụng quan trọng trong lí luận đánh 5 giá giáo dục và hoàn thiện việc học tập.Fisher hiệu trưởng trường y Clin ở Anh đã công bố bảng đối chiếu tiêu chuẩn với nội dung chủ yếu là các ví dụ và việc trình bày bài tương ứng với trình độ chất lượng tập viết, ghép chữ, số học, và các môn khoa học khác, đồng thời quy định tiêu chuẩn tính điểm theo thang điểm 5. Đây là lần thử sớm nhất việc sử dụng phương pháp khoa học trong nghiên cứu những vấn đề về đo lường trong giáo dục. Trong thời kì này có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu những kĩ thuật cơ bản về đo lường trong giáo dục. Họ đi sâu vào làm rõ từng dạng câu hỏi trắc nghiệm và phân tích những ưu và nhược điểm của nó, trong đó phải kể đến S.
[12] Từ giữa những năm 60 trở lại đây, phạm vi đánh giá đã mở rộng đến đánh giá nội dung và phương pháp giáo dục. Cùng với sự phát triển của sự nghiệp đánh giá trong giáo dục, lí luận và phương pháp đánh giá ngày càng được coi trọng. Đánh giá kết quả học tập không chỉ được đo ở điểm cuối của quá trình đào tạo mà cần phải đo được sự tiến bộ trong quá trình giáo dục nữa. Chính vì vậy, một số khái niệm mới ra đời, thí dụ đó là đánh giá quá trình.
Trước khi Scriven đưa ra khái niệm đánh giá quá trình vào năm 1967, đánh giá giáo dục thường chú trọng đến việc xếp hạng cao thấp. Sau này, đánh giá giáo dục ngày càng nhấn mạnh vào chương trình học, phát triển việc lập kế hoạch giáo dục và cải thiện quá trình giáo dục v. Trong công tác đánh giá giáo dục, người đánh giá và người bị đánh giá không ngừng đối thoại trong toàn bộ quá trình đánh giá để chỉnh sửa các quan điểm cá nhân để kết luận đánh giá đó đạt được sự thống nhất từ cả hai phía. Cuốn “Applying Norm-Referenced and Criterion - Referenced Measurement in Education”, Allyn và Bacon xuất bản năm 1977 của tác giả Victor R.
Martuza, trường đại học Delaware đã đề cập đến 18 nội dung chính của việc áp dụng trắc nghiệm theo tiêu chuẩn và theo tiêu chí trong việc đo lường trong giáo dục. Đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên 6 cứu về đo lường và đánh giá kết quả học tập như công trình của James H. Mcmillan, Patrick Griffin, Neville Postlethwait, và các tác giả khác. [13] Đầu những năm 1990, nhiều nhà làm chính sách giáo dục của Mỹ không hài lòng với loại đánh giá truyền thống bằng giấy bút nên đã tìm ra một hình thức đánh giá khác, hiệu quả hơn.
Hình thức đánh giá này cho phép thu hẹp khoảng cách giữa những gì người học học được trong trường với những điều đang diễn ra trong cuộc sống thực. Đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment được thực hiện trong một quá trình trong đó giáo viên sử dụng bài thi hay một nhiệm vụ mà người học phải hoàn thành để thu thập thông tin về cách thức mà họ thực hiện nhiệm vụ đó. Đây chính là sự ưu việt của đánh giá theo cách tiếp cận authentic assessment, một hình thức đánh giá được cả mức độ nhận thức nội dung kiến thức cả về quá trình vận dụng kiến thức đó vào cuộc sống. Loại đánh giá này đang được sử dụng khá phổ biến trong đào tạo đại học ở nhiều trường trong khu vực và Quốc tế.
Việt Nam Ở Việt Nam, khoa học về đo lường và đánh giá trong giáo dục trước đây trong tình trạng khá lạc hậu và chậm phát triển, đến nay ngành khoa học này vẫn còn khá mới và non trẻ ở nhiều trường đại học. Trước năm 1975 ở Miền Nam có một số nhỏ được đào tạo về khoa học này từ các nước phương tây, trong đó có giáo sư Dương Thiệu Tống. Ông đã đưa test vào ngành giáo dục để thực hiện nhưng không thành công. Năm 1974 các bài trắc nghiệm chuẩn hóa được áp dụng cho tất cả các môn thi tú tài tại miền Nam.
[7] Ở Miền Bắc, khoa học này ít được lưu ý. Sau những năm 1975, có một số người nghiên cứu về khoa học đo lường trong tâm lí trong đó có tác giả Trần Trọng Thủy. Đến 1993, Bộ GD & ĐT mời một số chuyên gia nước ngoài vào nước ta phổ biến về khoa học này đồng thời cũng cử một số cán bộ ra nước ngoài 7 học tập. Từ đó một số trường đại học có tổ chức các nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp đo lường trong giáo dục để thiết kế công cụ đánh giá, soạn thảo các phần mềm hỗ trợ, mua máy quét quang học chuyên dụng (OMR) để chấm thi.
Một điểm mốc đáng ghi nhận là trường ĐH Đà Lạt tuyển sinh ĐH bằng phương pháp TNKQ tháng 6/1996 thành công rực rỡ. Tác giả Nguyễn Phụng Hoàng chủ biên đã cho ra đời cuốn sách với tiêu đề: Phương pháp trắc nghiệm trong kiểm tra và đánh giá thành quả học tập. Sách gồm 15 chương viết về đại cương về đo lường, đánh giá, các phương pháp đo, cách soạn một bài trắc nghiệm khách quan. Tài liệu này rất bổ ích đối với các giáo viên và sinh viên sư phạm trong việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên.
[2] Cuốn Trắc nghiệm và đo lường cơ bản trong giáo dục của tác giả Nghiêm Xuân Nùng biên dịch, được xuất bản năm 1995 gồm 4 mảng nội dung lớn: 1. Trắc nghiệm dùng trong lớp học, 2. Lí thuyết về đo lường, 3. Các bài trắc nghiệm tiêu chuẩn hóa và 4.
Ứng dụng của trắc nghiệm. Trong nội dung lớn thứ 3 viết khá rõ về trắc nghiệm đánh giá kết quả học tập. [4] Năm 2004, tác giả Nguyễn Công Khanh đã viết cuốn Đánh giá và đo lường trong khoa học xã hội do NXB Chính trị Quốc Gia xuất bản. Nội dung cuốn sách trình bày phương pháp luận, quy trình, các nguyên tắc và thiết kế công cụ đo lường; các phương pháp phân tích item, chọn mẫu, đánh giá độ tin cậy, độ hiệu lực; thiết kế công cụ đo cũng như các bước cơ bản thực hành các kĩ năng thu thập, xử lí, thích nghi hóa dữ liệu đó.
Ngoài ra, trong phần phụ lục còn đưa ra các mô hình xử lí số liệu và bảng hỏi để cho người đọc tham khảo. Cuốn sách này đã và đang là tài liệu bổ ích cho sinh viên, nghiên cứu sinh có được các kĩ năng thực hành nghiên cứu khi muốn thiết kế phép đo về đánh giá thực trạng, kĩ năng thích nghi và chuẩn hóa một trắc nghiệm. [1] Cuối năm 2004, Ngân hàng Thế giới đã cho xuất bản 3 tập báo cáo nghiên cứu số 29787-VN với đề tài Nghiên cứu đánh giá kết quả học tập 8 môn đọc hiểu Tiếng Việt và môn Toán của học sinh lớp 5 trên toàn quốc. Quyển 1 cho những thông tin chung.
Quyển 2 tập trung phân tích một cách chi tiết kết quả nghiên cứu và đưa ra các giải pháp và kiến nghị. Quyển 3 với nội dung tập trung đi sâu vào các phương pháp thực hiện nghiên cứu, phần này cung cấp các chi tiết kĩ thuật trong quy trình thiết kế mẫu khảo sát, xây dựng và đánh giá khách quan đề trắc nghiệm. Và Lê Đức Ngọc đã nhấn mạnh các phương pháp đo lường, các loại câu hỏi trắc nghiệm, cấu trúc đề thi trong tập bài giảng “Đo lường và đánh giá thành quả học tập”. Cuốn sách gồm có 3 phần: Phần 1: Đánh giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên; Phần 2: Đánh giá hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên và học viên cao học; Phần 3: Đánh giá chương trình đào tạo và chương trình giảng dạy.
Đây là một cuốn sách rất hay, bổ ích cho học viên và các nhà quản lý giáo dục; với nhiều nội dung bao chứa các vấn đề được xã hội rất quan tâm về chất lượng giáo dục đại học. Khái niệm, chức năng vai trò và yêu cầu đối với đo lường và đánh giá trong giáo dục 1. Một số khái niệm cơ bản 1.1 Đo lường (Measurement) Đo lường là sự xác định số lượng hay đưa một giá trị bằng số cho việc làm của cá nhân, đó là một cách lượng giá, là việc gán các con số hoặc thứ bậc theo một hệ thống qui tắc nào đó. Tóm lại, đo lường là quá trình thu thập thông tin một cách định lượng về các đại lượng đặc trưng như nhận thức, tư duy, kỹ năng và các phẩm chất nhân cách khác trong quá trình giáo 9 dục.