Ước Lượng Đường Cong Lãi Suất Bằng Mô Hình Vasicek Nhằm Thúc Đẩy Thị Trường Trái Phiếu Việt Nam

Luận văn thạc sỹ kinh tế nghiên cứu ước lượng đường cong lãi suất bằng mô hình Vasicek, góp phần thúc đẩy phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tú Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ước Lượng Đường Cong Lãi Suất Bằng Mô Hình Vasicek Nhằm Thúc Đẩy Sự Phát Triển Của Thị Trường Trái Phiếu Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁI PHIẾU VÀ ƯỚC LƯỢNG ĐƯỜNG CONG LÃI SUẤT TRÁI PHIẾU
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TRÁI PHIẾU VÀ LỢI SUẤT TRÁI PHIẾU
• 1.2. NHỮNG LỢI ÍCH VÀ RỦI RO KHI ĐẦU TƯ TRÁI PHIẾU
• 1.3. LÝ THUYẾT VỀ ĐƯỜNG CONG LÃI SUẤT
• 1.4. CÁC PHƯƠNG PHÁP ƯỚC LƯỢNG ĐƯỜNG CONG LÃI SUẤT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU Ở VIỆT NAM
• 2.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH KINH TẾ Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2013 – 2017
• 2.2. THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU Ở VIỆT NAM
• 2.3. NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU CỦA VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG MÔ HÌNH VASICEK XÂY DỰNG ĐƯỜNG CONG TRÁI PHIẾU
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VIỆT NAM VÀ LỰA CHỌN MÔ HÌNH XÂY DỰNG ĐƯỜNG CONG TRÁI PHIẾU PHÙ HỢP
• 3.2. GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG MÔ HÌNH ƯỚC LƯỢNG ĐƯỜNG CONG TRÁI PHIẾU VASICEK
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ước lượng đường cong lãi suất

Ước lượng đường cong lãi suất là quá trình xác định mối quan hệ giữa lãi suất và thời gian đáo hạn của các công cụ nợ, đặc biệt là trái phiếu. Đường cong lãi suất không chỉ phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về biến động lãi suất trong tương lai mà còn là công cụ quan trọng trong việc định giá trái phiếu và quản lý rủi ro. Trong bối cảnh thị trường trái phiếu Việt Nam, việc ước lượng đường cong lãi suất giúp các nhà đầu tư và nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về xu hướng lãi suất, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

1.1. Mô hình Vasicek

Mô hình Vasicek là một trong những mô hình phổ biến được sử dụng để ước lượng đường cong lãi suất. Mô hình này dựa trên giả định rằng lãi suất ngắn hạn tuân theo một quá trình ngẫu nhiên, và lãi suất dài hạn phụ thuộc vào quá trình này. Mô hình Vasicek đơn giản, dễ áp dụng và phù hợp với thị trường trái phiếu Việt Nam, nơi mà dữ liệu lịch sử còn hạn chế. Việc sử dụng mô hình này giúp dự đoán xu hướng lãi suất và cung cấp thông tin tham khảo cho các quyết định đầu tư.

1.2. Phân tích lãi suất

Phân tích lãi suất là quá trình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lãi suất, bao gồm rủi ro, thanh khoản và kỳ hạn của trái phiếu. Trong thị trường trái phiếu Việt Nam, lãi suất bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô và sự biến động của thị trường vốn. Việc phân tích lãi suất giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cấu trúc kỳ hạn của lãi suất và đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp.

II. Thị trường trái phiếu Việt Nam

Thị trường trái phiếu Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển, với sự gia tăng về quy mô và tính thanh khoản. Tuy nhiên, thị trường này vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về tính minh bạch và sự đa dạng của các sản phẩm trái phiếu. Việc phát triển thị trường trái phiếu không chỉ giúp huy động vốn cho nền kinh tế mà còn tạo ra một kênh đầu tư an toàn và hiệu quả cho các nhà đầu tư.

2.1. Phát triển thị trường

Phát triển thị trường trái phiếu là một trong những mục tiêu quan trọng của chính phủ Việt Nam. Để thúc đẩy sự phát triển này, cần hoàn thiện hệ thống pháp lý, nâng cao tính minh bạch và đa dạng hóa các sản phẩm trái phiếu. Việc xây dựng các chỉ số chung cho thị trường trái phiếu cũng là một giải pháp quan trọng, giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về thị trường và đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

2.2. Đầu tư trái phiếu

Đầu tư trái phiếu là một kênh đầu tư an toàn và ổn định, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường chứng khoán biến động mạnh. Tuy nhiên, đầu tư trái phiếu cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lãi suất và sử dụng các công cụ như mô hình Vasicek để ước lượng đường cong lãi suất sẽ giúp các nhà đầu tư quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

III. Giải pháp tài chính

Giải pháp tài chính là những biện pháp được đề xuất nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường trái phiếu Việt Nam. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp lý, nâng cao tính minh bạch và đa dạng hóa các sản phẩm trái phiếu. Ngoài ra, việc ứng dụng các mô hình tài chính như mô hình Vasicek để ước lượng đường cong lãi suất cũng là một giải pháp quan trọng, giúp các nhà đầu tư và nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về thị trường và đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

3.1. Quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng trong đầu tư trái phiếu. Các nhà đầu tư cần hiểu rõ các loại rủi ro như rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Việc sử dụng các công cụ như mô hình Vasicek để ước lượng đường cong lãi suất sẽ giúp các nhà đầu tư dự đoán xu hướng lãi suất và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

3.2. Tài chính định lượng

Tài chính định lượng là việc ứng dụng các mô hình toán học và thống kê trong phân tích tài chính. Trong bối cảnh thị trường trái phiếu Việt Nam, việc sử dụng các mô hình như mô hình Vasicek để ước lượng đường cong lãi suất là một giải pháp quan trọng, giúp các nhà đầu tư và nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về thị trường và đưa ra các quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường trái phiếu Việt Nam trong giai đoạn 2013-2017 đã chứng kiến sự phát triển đáng kể với quy mô tăng trưởng trung bình khoảng 24% mỗi năm, tuy nhiên vẫn còn khiêm tốn so với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan (52% GDP), Philippines (34% GDP) hay Singapore (66% GDP). Tính đến cuối năm 2017, tổng giá trị thị trường trái phiếu đạt khoảng 39,64% GDP, phản ánh tiềm năng phát triển còn lớn. Lãi suất trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu chính phủ, đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng quyết định đầu tư và chính sách tiền tệ vĩ mô. Tuy nhiên, thị trường hiện nay vẫn chưa có công cụ chuẩn để mô tả và dự báo đường cong lãi suất một cách chính xác, gây khó khăn cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc đánh giá xu hướng lãi suất và rủi ro liên quan.

Mục tiêu nghiên cứu là ước lượng đường cong lãi suất trái phiếu Việt Nam bằng mô hình Vasicek, một mô hình toán học một nhân tố phổ biến trong phân tích lãi suất, nhằm cung cấp công cụ tham khảo cho các quyết định đầu tư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường trái phiếu Việt Nam trong giai đoạn 2013-2017, với định hướng giải pháp phát triển đến năm 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và thanh khoản của thị trường, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình cơ bản về trái phiếu và cấu trúc kỳ hạn lãi suất, bao gồm:

• Khái niệm trái phiếu và các loại lợi suất: Trái phiếu là chứng khoán nợ xác nhận nghĩa vụ trả nợ của tổ chức phát hành. Các loại lợi suất chính gồm lợi suất danh nghĩa, lợi suất hiện hành, lợi suất đáo hạn và lợi suất hoàn vốn, phản ánh các khía cạnh khác nhau của thu nhập từ trái phiếu.

• Lý thuyết về đường cong lãi suất (cấu trúc kỳ hạn lãi suất): Đường cong lãi suất biểu diễn mối quan hệ giữa lãi suất và thời gian đáo hạn của các công cụ nợ có cùng mức rủi ro. Hình dạng đường cong (thông thường, phẳng, đảo ngược) phản ánh kỳ vọng thị trường về lãi suất tương lai và tình hình kinh tế vĩ mô.

• Mô hình Vasicek: Mô hình toán học một nhân tố mô tả sự biến động của lãi suất ngắn hạn theo quá trình hồi phục trung bình với phương trình vi phân stochastic. Mô hình cho phép ước lượng đường cong lãi suất dựa trên các tham số tốc độ hồi phục, mức lãi suất dài hạn và độ biến động.

• Các mô hình ước lượng đường cong lãi suất khác: Mô hình chênh lệch giá (Ho-Lee, Hull-White, Black-Derman-Toy), mô hình đa nhân tố (Brennan-Schwartz, Heath-Jarrow-Morton), và mô hình tham số (Nelson-Siegel, Svensson) được trình bày để so sánh và lựa chọn mô hình phù hợp với đặc điểm thị trường Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo, thống kê của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, cùng các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành và công trình khoa học liên quan đến thị trường trái phiếu Việt Nam giai đoạn 2013-2017.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng mô hình Vasicek để ước lượng đường cong lãi suất dựa trên dữ liệu lãi suất ngắn hạn và các tham số mô hình được xác định bằng phương pháp bình phương tối thiểu. Quá trình ước lượng bao gồm việc giải hệ phương trình vi phân stochastic, sử dụng phương pháp Euler và tích phân ngẫu nhiên để mô phỏng biến động lãi suất.

• Timeline nghiên cứu: Khảo sát thực trạng thị trường và thu thập dữ liệu trong giai đoạn 2013-2017, phân tích và xây dựng mô hình trong năm 2018, đề xuất giải pháp phát triển thị trường đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tăng trưởng thị trường trái phiếu: Thị trường trái phiếu Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 24%/năm trong giai đoạn 2013-2017, với tổng giá trị đạt khoảng 39,64% GDP vào cuối năm 2017. Tuy nhiên, quy mô này vẫn thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (52% GDP) và Malaysia (101,7% GDP).

2. Đặc điểm đường cong lãi suất thị trường Việt Nam: Đường cong lãi suất trái phiếu chính phủ thường có dạng dốc lên (normal yield curve), phản ánh kỳ vọng tăng trưởng kinh tế ổn định và lạm phát được kiểm soát. Tuy nhiên, có những thời điểm xuất hiện đường cong phẳng hoặc đảo ngược, cảnh báo rủi ro suy thoái kinh tế.

3. Hiệu quả mô hình Vasicek trong ước lượng đường cong lãi suất: Mô hình Vasicek cho phép ước lượng chính xác các tham số lãi suất ngắn hạn và dài hạn, mô phỏng được sự biến động của đường cong lãi suất trong thực tế. Kết quả hồi quy cho thấy mô hình phù hợp với dữ liệu thị trường Việt Nam, giúp dự báo xu hướng lãi suất trong ngắn và dài hạn.

4. Hạn chế và rủi ro của thị trường: Thị trường trái phiếu Việt Nam còn gặp nhiều hạn chế như tính thanh khoản thấp, thiếu đa dạng sản phẩm, và hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện. Rủi ro lãi suất, rủi ro tái đầu tư và rủi ro tín dụng vẫn là những thách thức lớn đối với nhà đầu tư.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự tăng trưởng thị trường trái phiếu là do sự ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ hiệu quả và sự hoàn thiện dần khung pháp lý. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả ước lượng đường cong lãi suất bằng mô hình Vasicek phù hợp với thực tế giao dịch và cung cấp công cụ dự báo hữu ích cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Việc mô hình hóa đường cong lãi suất giúp minh bạch hóa thông tin thị trường, nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và quản lý rủi ro.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong lãi suất theo các kỳ hạn khác nhau, bảng thống kê tham số mô hình và biểu đồ so sánh quy mô thị trường trái phiếu Việt Nam với các nước trong khu vực. Những biểu đồ này minh họa rõ nét sự biến động lãi suất và mức độ phát triển của thị trường qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp lý và chính sách quản lý: Cần xây dựng và cập nhật các quy định pháp luật liên quan đến phát hành, giao dịch và quản lý trái phiếu nhằm tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước nên phối hợp thực hiện trong vòng 1-2 năm tới.

2. Phát triển thị trường trái phiếu thứ cấp: Tăng cường thanh khoản bằng cách thúc đẩy giao dịch trên sàn, đa dạng hóa sản phẩm trái phiếu và khuyến khích sự tham gia của các tổ chức tài chính trung gian. Các sàn giao dịch và Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) là chủ thể chính thực hiện trong 3 năm tới.

3. Ứng dụng mô hình Vasicek và các công cụ phân tích hiện đại: Khuyến khích các tổ chức tài chính, công ty chứng khoán sử dụng mô hình Vasicek để ước lượng và dự báo đường cong lãi suất, hỗ trợ quyết định đầu tư và quản lý rủi ro. Việc đào tạo và chuyển giao công nghệ cần được triển khai ngay trong năm 2019-2020.

4. Tăng cường năng lực và đa dạng hóa nhà đầu tư: Thu hút nhà đầu tư nước ngoài và các nhà đầu tư tổ chức trong nước bằng các chính sách ưu đãi, nâng cao nhận thức và kiến thức về thị trường trái phiếu. Bộ Tài chính và các tổ chức đào tạo chuyên ngành cần phối hợp thực hiện trong 2-3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Luận văn cung cấp kiến thức về cấu trúc kỳ hạn lãi suất và công cụ dự báo, giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả và quản lý rủi ro tốt hơn.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý thị trường trái phiếu.

3. Các tổ chức tài chính và công ty chứng khoán: Nghiên cứu giúp các tổ chức này áp dụng mô hình Vasicek trong phân tích và định giá trái phiếu, từ đó nâng cao năng lực tư vấn và giao dịch.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho việc giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về thị trường tài chính, mô hình lãi suất và quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Vasicek là gì và tại sao được chọn để ước lượng đường cong lãi suất?
   Mô hình Vasicek là mô hình toán học một nhân tố mô tả sự biến động của lãi suất ngắn hạn với tính chất hồi phục trung bình. Nó được chọn vì tính đơn giản, dễ áp dụng và phù hợp với đặc điểm thị trường trái phiếu Việt Nam, giúp dự báo xu hướng lãi suất hiệu quả.

2. Đường cong lãi suất có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư?
   Đường cong lãi suất phản ánh mối quan hệ giữa lãi suất và kỳ hạn trái phiếu, giúp nhà đầu tư đánh giá kỳ vọng thị trường về lãi suất tương lai, từ đó lựa chọn kỳ hạn và loại trái phiếu phù hợp với mục tiêu đầu tư và quản lý rủi ro.

3. Tại sao thị trường trái phiếu Việt Nam còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực?
   Nguyên nhân chính là do quy mô kinh tế, tính thanh khoản thấp, hạn chế về đa dạng sản phẩm, và hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện. Ngoài ra, nhận thức và kinh nghiệm đầu tư trái phiếu của nhà đầu tư còn hạn chế.

4. Làm thế nào để nâng cao tính thanh khoản của thị trường trái phiếu?
   Cần phát triển thị trường thứ cấp, tăng cường giao dịch trên sàn, đa dạng hóa sản phẩm, thu hút nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý để tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

5. Các rủi ro chính khi đầu tư trái phiếu là gì?
   Bao gồm rủi ro lãi suất (giá trái phiếu biến động ngược chiều với lãi suất), rủi ro tái đầu tư (phải tái đầu tư với lãi suất thấp hơn), rủi ro lạm phát (giảm sức mua lợi tức), rủi ro tín dụng (khả năng vỡ nợ của tổ chức phát hành) và rủi ro thanh khoản (khó bán trái phiếu nhanh chóng).

Kết luận

• Thị trường trái phiếu Việt Nam giai đoạn 2013-2017 tăng trưởng nhanh nhưng quy mô còn khiêm tốn so với khu vực, với tổng giá trị đạt khoảng 39,64% GDP cuối năm 2017.
• Mô hình Vasicek được áp dụng thành công để ước lượng đường cong lãi suất, cung cấp công cụ dự báo và hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả.
• Đường cong lãi suất phản ánh kỳ vọng thị trường và tình hình kinh tế, có vai trò quan trọng trong quản lý rủi ro và hoạch định chính sách tiền tệ.
• Cần hoàn thiện pháp lý, phát triển thị trường thứ cấp, đa dạng hóa nhà đầu tư và ứng dụng công nghệ phân tích hiện đại để thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đào tạo chuyên môn và nâng cao nhận thức nhà đầu tư nhằm xây dựng thị trường trái phiếu Việt Nam ngày càng minh bạch, hiệu quả và cạnh tranh.

Hành động ngay hôm nay để tận dụng cơ hội phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam và nâng cao hiệu quả đầu tư tài chính!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ TRÁI PHIẾU VÀ ƯỚC LƯỢNG ĐƯỜNG CONG LÃI SUÁT TRÁI PHIẾU 1.1 NHỮNG VẤN ĐÈ CƠ BẢN VẺ TRÁI PHIẾU VÀ LỢI SUÁT TRÁI PHIẾU 1.1 Khái niệm Theo Luật chứng khoán số 70/2006/QH11 ngày 29- 06- 2006 của Quốc hội thì Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn nợ của tổ chức phát hành. Trái phiếu là một loại chứng khoán được phát hành dưới hình thức chứng chỉ hoặc bút toán ghi số, xác nhận nghĩa vụ trả nợ (bao gồm vốn gốc và lãi) của tổ chức phát hành trái phiếu đối với người sở hữu trái phiếu trong những khoảng thời gian cụ thể. Vì vậy, trái phiếu được gọi là chứng khoán nợ. Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ chứng nhận khoản vay do người đi vay phát hành cam kết trả lợi tức và hoàn trả vốn vay theo một thời hạn nhất định cho người sở hữu chứng khoán.

Theo danh tính của trái phiếu - Trái phiếu vô danh là trái phiếu trên bề mặt của nó không ghi tên người sở hữu, thay vào đó bằng số seri của trái phiếu. Người được nhận trái tức và hoàn vốn là người đang giữ trái phiếu đó một cách trung thực. Người này chỉ việc xuất trình giấy chứng nhận quyền sở hữu trái phiếu ghi rõ số seri, mệnh giá, trái suất và thời hạn của nó. Khi thu trái tức, trái chủ chỉ việc cắt phiếu lãi (coupon) rời trái phiếu ra và trực tiếp đến doanh nghiệp phát hành ra nó đề thu tiền, nếu ở gần, hoặc nhờ ngân hàng thu hộ tiền theo phương thức thanh toán nhờ thu, nếu ở xa doanh nghiệp hay không có điều kiện thu trái tức trực tiếp.

Việc mua bán, chuyển nhượng, trao đổi trái phiếu vô danh rất thuận lợi, không phức tạp như trái phiếu ghi danh. - Trái phiếu ghi danh là trái phiếu trên bề mặt của nó ghi tên của người sở hữu trái phiếu và/hoặc ghi tên người sở hữu trong số sách hay phòng đăng ký của doanh nghiệp phát hành. Ví dụ, trái phiếu của ngân hàng thương mại Việt Nam phải ghi tên trái chủ, ngân hàng phát hành phải mở sô đăng ký quyền sở hữu và tiễn hành đăng ký lại khi có yêu cầu chuyên nhượng quyền sở hữu. Khi yêu cầu chuyển nhượng, trái chủ phải ghi tên, địa chỉ, số chứng minh thư nhân dân của người được chuyên nhượng hoặc thừa kế vào mặt sau của trái phiếu và ký vào trái phiếu.

Người thụ hưởng kế tiếp này phải mang trái phiếu đến ngân hàng phát hành ra nó để đăng ký lại quyền sở hữu trái phiếu cho mình. Theo hình thức góp vốn Trái phiếu bao gồm trái phiếu hiện kim (góp bằng tiền) và trái phiếu hiện vật. Theo phương thức trả lãi - Tri phiéu Coupon (Coupon bond): 1a trai phiéu có cuống lãi đính kèm, trên đó ghi rõ lãi suất và kỳ hạn trả lãi. Thông thường đối với loại trái phiếu này, khi yết giá, trái suất thường được A A A 1 „ thê hiện kèm với thời hạn của trái phiêu.

Ví dụ: “Trái phiêu A 5 1 hêt hạn vào năm 2006”, có nghĩa là trái phiếu Coupon của doanh nghiệp A có trái suất 5,25% hết hạn vào năm 2006. Khi lĩnh trái tức, trái chủ cắt rời phiếu lãi chuyên đến doanh nghiệp phát hành để thu tiền. Trái phiếu Coupon có thê là loại Straight - coupon Bond, tức là không hoàn vốn trước hạn hoặc là loại Callable coupon Bond, tức là có hoàn vốn trước hạn. - Trái phiếu Zero - coupon là loại trái phiếu hoặc là không có phiếu lãi đính kèm hoặc là không có trái tức, gồm 2 loại: + Trái phiếu chiết khấu là loại trái phiếu được bán với giá thấp hơn mệnh giá, khi hoàn vốn được hoàn theo mệnh giá.

Phần chênh lệch đó thực chất là trái tức. Người ta gọi đây là trái phiếu có trái tức mật. + Trái phiếu gộp: là loại trái phiếu được hoàn trả vốn và lãi khi đáo hạn (trái phiếu hưởng lãi sau). Theo chủ thê phát hành * Trái phiếu công ty: Trái phiếu công ty là trái phiếu do công ty phát hành với mục đích huy động vốn đề bồ sung vốn tạm thời thiếu nhằm phục vụ cho đầu tư phát triển của công ty.

Trái phiếu công ty có rất nhiều loại tuỳ thuộc vào điều kiện, sự tính toán mà công ty có thể lựa chọn. - Trái phiếu tín chấp: là loại trái phiếu được phát hành dựa vào uy tín của công ty. Chúng thường do các công ty lớn, có danh tiếng và uy tín phát hành. Uy tín của doanh nghiệp được thê hiện và minh chứng thông qua Bảng tổng kết tài sản, bảng phân tích thu nhập của doanh nghiệp và việc đánh giá khả năng thanh toán kịp thời vốn và lãi cho trái chủ.

- Trái phiếu thế chấp hoặc cằm cố: Chứng khoán nợ được đảm bảo bằng tài sản cụ thể của công ty phát hành (nhà máy, thiết bị, chứng khoán.) gọi là trái phiếu thế chấp hoặc cầm cố. Khi phát hành, công ty phải có một số lượng tài sản tương ứng ký thác tai cơ quan uỷ thác để làm bằng chứng, bảo đảm khả năng hoàn trả vốn và lãi cho trái phiếu. Thông thường số chứng khoán được công ty đem ký thác phải có giá trị trên 25% số vốn tổng trị giá trái phiếu phát hành. Trái phiếu thế chấp hoặc cầm cố có thể có 2 loại: trái phiếu đóng và trái phiếu mở.

Với trái phiếu đóng, công ty phát hành không được phép phát hành bắt kỳ một loại chứng khoán bổ sung nào đối với những tài sản đã được thế chấp. Với trái phiếu mở, công ty được phép phát hành chứng khoán bổ sung đối với tài sản đã được thế chấp theo một tỷ lệ nhất định. Do đó, trái phiếu thế chấp mở thường có lãi suất cao hơn trái phiếu thế chấp đóng. - Trái phiếu bảo lãnh: là loại trái phiếu được đảm bảo khả năng thanh toán về vốn và lãi bởi một doanh nghiệp khác.

Người bảo lãnh thường là ngân hàng, công ty tài chính, công ty bảo hiểm hay các công ty chứng khoán. Nếu sự bảo lãnh được thực hiện bởi nhiều người bảo lãnh thì trái phiếu bảo lãnh còn gọi là trái phiếu liên đới. - Trái phiếu chuyển đổi: là loại trái phiếu mà khi phát hành, công ty có đưa kèm điều khoản cho phép người chủ sở hữu trái phiếu được chuyển đổi trái phiếu của mình thành một số lượng cô phiếu thường của cùng một công ty phát hành, nếu như đáp ứng được những điều kiện chuyên đổi. Điều này đã làm tăng cơ hội kiếm lời cho người mua trái phiếu khi giá cổ phiếu gia tăng trên thị trường.

Vì vậy, loại trái phiếu này rất hấp dẫn đối với người đầu tư và thường được nhiều công ty cổ phần áp dụng. - Trái phiếu thu nhập: loại trái phiếu này thường được sử dụng khi tổ chức lại công ty hoặc khi công ty bị suy thoái về tài chính. Lãi suất của loại trái phiếu này chỉ được thanh toán khi công ty thực sự có lãi. Vì vậy, loại chứng khoán này là sự lai tạp giữa trái phiếu và cổ phiếu thường.

Tuy nhiên, người nắm giữ trái phiếu thu nhập có quyền ưu tiên về lợi nhuận hơn so với người nắm giữ cỗ phiếu. Nghĩa là, các cổ đông có cỗ phiếu chỉ có thê nhận được cô tức khi những người sở hữu trái phiếu thu nhập đã được thanh toán đầy đủ tiền lãi. - Trái phiếu hoàn vốn: loại trái phiểu này cho phép doanh nghiệp được hoàn vốn cho trái chủ trước hạn theo một trong hai cách: + Hoàn vốn vào bất cứ lúc nào trong thời hạn của trái phiếu. + Hoàn vốn sau một thời hạn nhất định kê từ ngày trái phiếu được phát hành (gọi là thời hạn bảo vệ chống hoàn vốn).

Ví dụ trái phiếu công nghiệp ở Mỹ có thời hạn chống hoàn vốn là 10 năm, trái phiếu của doanh nghiệp thương mại là 3 đến 5 năm. Thông thường, công ty mua lại trái phiếu với sự chấp nhận trả cho người có trái phiếu theo giá gia tăng và lớn hơn mệnh giá trái phiếu. Đối với công ty, ngoài những loại trái phiếu kể trên, tuỳ theo tập quán của mỗi nước, người ta có thê còn có những loại trái phiếu khác. Ví dụ: Trái phiếu Bull dog là loại trái phiếu của Anh có lãi suất cố định và có thê bán cho người nước ngoài; trái phiếu chỉ số là loại trái phiếu có lãi suất không cố định được điều chỉnh tuỳ thuộc vào chỉ số giá sinh hoạt hàng tháng, năm,.

* Trái phiếu Nhà nước: Là chứng khoán nợ do Chính phủ trung ương hoặc Chính quyền địa phương phát hành nhằm mục đích bù đắp sự thiếu hụt ngân sách và tài trợ cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng của trung ương và địa phương. Đặc điểm của trái phiếu Nhà nước là độ tin cậy về khả năng thanh toán rất cao trong điều kiện kinh tế bình thường, không có chiến tranh, đảo chính quân sự. 10 Do đó, các nhà đầu tư thường thích lựa chọn phương án đầu tư vào trái phiếu Chính phủ hơn là trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển. Tương tự như trái phiếu công ty, trái phiếu Chính phủ cũng bao gồm nhiều loại phong phú và đa dạng như: - Tín phiếu kho bạc trung hạn: là phiếu nợ trung hạn, thường có thời hạn từ l năm đến 10 năm, do Kho bạc phát hành khi huy động vốn để bổ sung quỹ ngân sách.

Thông thường, đây là loại trái phiếu coupon. - Trái phiếu Kho bạc: tương tự như tín phiếu Kho bạc, nhưng loại trái phiếu này có thời hạn thường trên 10 năm. - Trái phiếu đô thị: đây là những loại phiếu nợ dài hạn do Chính phủ trung ương hay Chính quyền địa phương phát hành nhằm huy động nguồn vốn tài trợ cho các dự án đầu tư hạ tầng như xây dựng trường học; tu bổ, phát triển xa lộ, cầu cảng, phi trường. Kỳ hạn trái phiếu này từ 10 năm đến 30 năm.

Các trái phiếu này thường được các ngân hàng mua vảo lúc phát hành, sau đó tô chức bán lại trên thị trường chứng khoán thứ cấp cho các công ty bảo hiểm, các công ty tài chính, những người có tài sản lớn, thu nhập cao. - Công trái Nhà nước: là loại trái phiếu dài hạn đặc biệt, thời hạn từ 10 năm trở lên, được phát hành từng đợt. Loại chứng khoán này do Nhà nước phát hành để bù đắp sự thiếu hụt của Ngân sách. Ở các nước phát triển, đây là loại trái phiếu được ưa chuộng nhất vì hầu như không có rủi ro và tuy lãi suất tương đối thấp, nhưng số lãi này không phải chịu thuế.