MỞ ĐẦU 3. Mục tiêu nghiên cứu. Đề tài góp phần nâng cao kết quả dạy học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng, bằng phƣơng pháp áp dụng định hƣớng tích hợp vào dạy học mô đun này. Đối tƣợng nghiên cứu – Khách thể nghiên cứu.
- Đối tƣợng nghiên cứu: Định hƣớng tích hợp trong dạy học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. - Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học mô-đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. - Khách thể điều tra: HS học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. Giả thuyết nghiên cứu.
Giả thuyết: Khi thiết kế và tổ chức giảng dạy một số chủ đề trong mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính theo hƣớng dạy học tích hợp thì có thể góp phần nâng cao chất lƣợng dạy và học mô đun này tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. Nhiệm vụ nghiên cứu. Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu, ngƣời nghiên cứu lần lƣợt thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau đây: - Tìm hiểu cơ sở lý luận khoa học về phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích hợp. Trang 7 Luan van MỞ ĐẦU - Khảo sát thực trạng việc dạy học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng.
- Áp dụng định hƣớng tích hợp trong dạy học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính, nghiên cứu nội dung mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. Thiết kế một số bài giảng và tiến hành thực nghiệm sƣ phạm theo hƣớng tích hợp mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính có đối chứng tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng. Phạm vi nghiên cứu. Theo quan điểm dạy học hiện nay thì có 3 phƣơng pháp tích hợp là tích hợp chƣơng trình, tích hợp nội dung và tích hợp phƣơng pháp.
Trong phạm vi luận văn này, ngƣời nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu, điều chỉnh nội dung bài giảng theo hƣớng tích hợp, cấu trúc lại chƣơng trình khung. Trên cơ sở điều chỉnh mục tiêu, nội dung, tác giả tổ chức dạy học theo hƣớng tích hợp về phƣơng pháp. Do thời gian có hạn nên ngƣời nghiên cứu chỉ nghiên cứu và tổ chức dạy thực nghiệm một số bài trong mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng trong năm học 2011-2012. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, ngƣời nghiên cứu đã vận dụng các phƣơng pháp sau: 8.1 Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết. Nghiên cứu qua các nguồn tài liệu, các văn kiện, nghị quyết, các văn bản của tổng cục dạy nghề, các tài liệu, sách, báo, tạp chí, các website.Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa và hệ thống hoá để chọn lọc vận dụng vào đề tài. Trang 8 Luan van MỞ ĐẦU 8.2 Phƣơng pháp nghiên thực tiễn.1 Phƣơng pháp điều tra, phỏng vấn. - Phỏng vấn, trao đổi với giáo viên giảng dạy bộ môn lắp ráp và cài đặt máy tính về việc sử dụng các phƣơng pháp dạy học trong thời gian qua.
- Phát phiếu thăm dò, điều tra mức độ hiểu biết của học sinh đã học mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính đƣợc học theo hƣớng tích hợp và không theo hƣớng tích hợp, tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng.2 Phƣơng pháp quan sát. Dự giờ, quan sát việc dạy và học mô đun lắp ráp cài đặt máy tính của giáo viên và học sinh tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng.3 Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm 2 bài giảng tích hợp tại lớp QTM6A, QTM6B tại trƣờng Trung cấp nghề Bình Dƣơng có đối chứng để kiểm tra tính khả thi và tính hiệu quả việc áp dụng định hƣớng này, cụ thể là làm nổi bật vai trò phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích hợp cho mô đun lắp ráp và cài đặt máy tính.3 Phƣơng pháp thống kê toán học. Sử dụng phƣơng pháp thống kê phân tích, xử lý số liệu nhằm so sánh nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.
Từ đó, rút ra kiết luận việc tổ chức dạy học theo định hƣớng tích hợp có mang lại kiết quả nhƣ mong đợi hay không. Ngoài ra, phƣơng pháp thống kê toán học còn đƣợc sử dụng để xử lý số liệu thu đƣợc từ các phƣơng pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn khác. Trang 9 Luan van NỘI DUNG Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP Theo quan điểm điều khiển học, phƣơng pháp dạy học là cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của HS và điều khiển hoạt động này. Theo quan điểm logic, phƣơng pháp dạy học là những thủ thuật logic đƣợc sử dụng để giúp HS nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác.
Phƣơng pháp dạy học có ảnh hƣởng trực tiếp và rất lớn tới tâm hồn, tình cảm, lí trí, nghị lực, và kỹ năng của HS. Phƣơng pháp dạy học tốt thì sẽ cho sản phẩm tốt, phƣơng pháp dạy học chƣa tốt sẽ cho ra những sản phẩm không tốt. Trong thời gian qua, dạy học tích hợp đã đƣợc áp dụng và phổ biến rộng rãi nhƣng hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề tranh cãi về tích hợp. Thực tế hiện nay GV đang thực nghiệm theo những cách hiểu riêng với những mức độ cụ thể khác nhau về tích hợp.
Muốn áp dụng dạy học tích hợp trong dạy học, GV cần phải thức tỉnh trong tâm hồn các em HS tính ham hiểu biết, dạy các em biết suy nghĩ và hành động tích cực, HS phải chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập là một vấn đề cần thiết và không thể thiếu nhằm góp phần quan trọng nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo, tiếp cận phƣơng pháp giáo dục mới theo quan điểm giáo dục hiện đại.1 Chủ trƣơng đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích hợp. Theo quan điểm giáo dục hiện đại, dạy học là một quá trình tƣơng tác (GV- HS, HS-HS, HS-GV) trong đó học là một hoạt động trung tâm, và ngƣời học là đối tƣợng của hoạt động “dạy” đồng thời thời cũng là chủ thể của hoạt động “học”, đƣợc cuốn hút vào các hoạt động học tập do GV tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chƣa rõ, chƣa thực hiện đƣợc. Để đạt đƣợc những điều đó, trong quá trình dạy học, ngƣời thầy phải đánh thức tính tò mò khám phá, khơi dậy đam mê hiểu biết trong tâm hồn của HS, dạy các em biết suy nghĩ và hành Trang 10 Luan van NỘI DUNG động một cách tích cực. Vì thế, việc đổi mới phƣơng pháp dạy học để HS chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập là một phƣơng pháp cực kỳ quan trọng và cần thiết.
Bởi vì chỉ có đổi mới phƣơng pháp dạy học chúng ta mới góp phần khắc phục những biểu hiện trì trệ nghiêm trọng trong giáo dục hiện nay, chỉ có đổi mới phƣơng pháp dạy học chúng ta mới nâng cao đƣợc chất lƣợng đào tạo bởi 3 lý do sau: 1. Phƣơng pháp nắm trong tay nó vận mệnh của công trình. Phƣơng pháp là thầy của các thầy. Không có phƣơng pháp đúng thì ngƣời tài ba cũng thất bại.
Có phƣơng pháp đúng thì ngƣời bình thƣờng cũng làm đƣợc việc phi thƣờng.1: Hội thảo tổ chức dạy nghề tích hợp Ngày 10/7/2010, tại Tp. Đà Nẵng, dự án VN 101, Tổng cục dạy nghề (Bộ LĐTBXH) phối hợp với Hiệp hội thúc đẩy giáo dục và đào tạo ở nƣớc ngoài (APEFE) tổ chức hội thảo “Tổ chức dạy nghề tích hợp - kinh nghiệm của Bỉ và Việt Nam”. 1 Danh ngôn của Talleyrand 2 R.Descartes Trang 11 Luan van NỘI DUNG ThS Trần Văn Nịch, Phó Vụ trƣởng vụ GV-CBQLDN cho biết: Dạy học tích hợp có thể hiểu là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành, qua đó ngƣời học hình thành một năng lực nào đó (kỹ năng hành nghề) nhằm đáp ứng đƣợc mục tiêu của môn học/ mô-đun. Cũng theo ThS Trần Văn Nịch, xu thế hiện nay của các chƣơng trình dạy nghề đều đƣợc xây dựng trên cơ sở tổ hợp các năng lực cần có của ngƣời lao động trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Phƣơng pháp đƣợc dùng phổ biến để xây dựng chƣơng trình là phƣơng pháp phân tích nghề (DACUM) hoặc phân tích chức năng của từng nghề cụ thể. Theo các phƣơng pháp này, các chƣơng trình đào tạo nghề thƣờng đƣợc kết cấu theo các mô-đun năng lực thực hiện. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các nội dung giảng dạy trong mô-đun phải đƣợc xây dựng theo hƣớng “tiếp cận theo kỹ năng” Ngày 15/09/2010 Tổng cục dạy nghề có văn bản hƣớng dẫn số 1610/TCDN- GV về việc hƣớng dẫn biên soạn giáo án và tổ chức dạy học tích hợp. Qua văn bản này, tổng cục đã đƣa ra các điều kiện để dạy học tích hợp, định hƣớng cho GV biên soạn giáo án tích hợp, cụ thể hóa quyết định 62/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 04/11/2008.
Trên thế giới, dạy học tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đang đƣợc quan tâm, nghiên cứu và áp dụng vào các trƣờng học. Ở nƣớc ta, từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở lại đây, vấn đề xây dựng môn học tích hợp, và đƣợc áp dụng vào trƣờng học với những mức độ khác nhau. Hiện nay, xu hƣớng tích hợp vẫn đang đƣợc tiếp tục nghiên cứu và áp dụng vào hệ thống giáo dục, đặc biệt là các trƣờng dạy nghề. Vấn đề đặt ra trong lĩnh vực lý luận và phƣơng pháp dạy học tích hợp là phải tiếp cận, nghiên cứu và vận dụng dạy học tích hợp nhằm hình thành và phát triển năng lực cho HS một cách có hiệu quả hơn, trong đó toàn thể quá trình học tập góp phần hình thành cho HS những năng lực rõ ràng, có dự tính những hoạt động tích hợp trong đó HS học cách sử dụng, phối hợp các kiến thức kỹ năng và thao tác đã Trang 12 Luan van NỘI DUNG đƣợc lĩnh hội một cách riêng lẻ.
Dạy cho HS biết cách vận dụng kiến thức của mình đã đƣợc học để giải quyết các tình huống cụ thể, có mục tiêu rõ ràng nhằm hình thành và phát triển năng lực của ngƣời học. Đồng thời chú ý xác lập mối liên hệ giữa kiến thức và năng lực của mình giải quyết các tình huống tích hợp.