Tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế nghiên cứu trường hợp các quốc gia thu nhập trung bình tại châu á

Nghiên cứu tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở châu Á. Phân tích chuyên sâu, số liệu thực tế.

• Tác giả: Đoàn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Mỹ Linh
• Trường học: Trường Đại học Tài chính – Marketing
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của Toàn cầu hóa Tài chính đến Tăng trưởng Kinh tế: Nghiên cứu Trường hợp các Quốc gia Thu nhập Trung bình tại Châu Á
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài luận án
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp phân tích
• 1.4.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5. Các điểm mới và đóng góp của luận án
• 1.5.1. Các điểm mới và đóng góp của luận án về mặt khoa học
• 1.5.2. Các điểm mới và đóng góp của luận án về mặt thực tiễn
• 1.6. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Tổng quan về tăng trưởng kinh tế
• 2.1.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế. Đo lường tăng trưởng kinh tế
• 2.2. Tổng quan về toàn cầu hóa tài chính
• 2.2.1. Khái niệm toàn cầu hóa tài chính
• 2.2.2. Đo lường toàn cầu hóa tài chính
• 2.3. Tổng quan về phát triển tài chính
• 2.3.1. Khái niệm phát triển tài chính
• 2.3.2. Đo lường phát triển tài chính
• 2.4. Lý thuyết về tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế
• 2.5. Lý thuyết về vai trò điều tiết của phát triển tài chính trong tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế
• 2.6. Các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài
• 2.6.1. Các nghiên cứu trước về tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế
• 2.6.2. Các nghiên cứu trước về vai trò điều tiết của phát triển tài chính trong tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế
• 2.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng toàn cầu hóa tài chính, phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 4.2. Kết quả ước lượng mô hình nghiên cứu
• 4.2.1. Kết quả ước lượng tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 4.2.2. Kết quả ước lượng vai trò điều tiết của phát triển tài chính trong tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận về một số phát hiện chính của luận án. Hàm ý chính sách liên quan đến toàn cầu hóa tài chính gắn với phát triển tài chính, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 5.2. Hàm ý chính sách đối với toàn cầu hóa tài chính nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 5.3. Hàm ý chính sách đối với phát triển tài chính nhằm thúc đẩy tác động của toàn cầu hóa tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 5.4. Hàm ý chính sách khác nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình ở Châu Á
• 5.5. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu trong tương lai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Toàn Cầu Hóa Tài Chính Đến Châu Á 55

Toàn cầu hóa (TCH) tài chính được xem là mục tiêu quan trọng để các quốc gia hướng tới tăng trưởng kinh tế (TTKT) bền vững. Thông qua TCH tài chính, dòng vốn có thể luân chuyển dễ dàng, giúp các nước tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và phương thức quản lý tiên tiến. Điều này đặc biệt quan trọng với các quốc gia thu nhập trung bình (TNTB) và thấp, vốn thường thiếu hụt vốn và công nghệ. TCH tài chính giúp các quốc gia TNTB tiếp cận nguồn vốn đầu tư và công nghệ tiên tiến từ các nước phát triển, tạo điều kiện thúc đẩy TTKT và thu hẹp khoảng cách phát triển.

1.1. Khái niệm Toàn Cầu Hóa Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Toàn cầu hóa tài chính là sự hội nhập ngày càng tăng của thị trường tài chính quốc gia vào hệ thống tài chính toàn cầu. Điều này bao gồm tự do hóa luồng vốn, hội nhập thị trường vốn và sự phát triển của các tổ chức tài chính xuyên quốc gia. Tăng trưởng kinh tế đề cập đến sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định, thường được đo bằng GDP.

1.2. Vai Trò của Phát Triển Tài Chính trong Tăng Trưởng Kinh tế

Phát triển tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cách cải thiện hiệu quả phân bổ vốn, giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy đổi mới. Một hệ thống tài chính phát triển tốt có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động và phân bổ vốn, từ đó hỗ trợ đầu tư và tăng trưởng.

II. Thách Thức Toàn Cầu Hóa Tài Chính ở Các Nước TNTB 58

Mặc dù TCH tài chính mang lại nhiều lợi ích, nó cũng tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt với các quốc gia TNTB. Tác động của TCH tài chính đến TTKT có thể được điều tiết bởi mức độ phát triển tài chính (PTTC) của các quốc gia. Các thị trường tài chính hạn chế có thể làm giảm khả năng hấp thụ nguồn vốn nước ngoài, làm chậm TTKT. Ngoài ra, các quốc gia TNTB có thể dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc tài chính toàn cầu do thị trường tài chính kém phát triển.

2.1. Rủi ro từ Luồng Vốn Biến Động và Khủng Hoảng Tài Chính

Luồng vốn biến động, một đặc điểm của toàn cầu hóa tài chính, có thể gây ra sự bất ổn kinh tế ở các quốc gia TNTB. Dòng vốn vào quá mức có thể dẫn đến bong bóng tài sản và lạm phát, trong khi dòng vốn rút ra đột ngột có thể gây ra khủng hoảng tài chính. Theo tài liệu gốc, khủng hoảng tài chính có thể có tác động tiêu cực đáng kể đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Cải Cách Thể Chế và Quản Lý Dòng Vốn Hiệu Quả

Cải cách thể chế đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro liên quan đến toàn cầu hóa tài chính. Các quốc gia cần tập trung vào việc xây dựng các thể chế mạnh mẽ, bao gồm hệ thống pháp luật hiệu quả, giám sát tài chính chặt chẽ và quản lý kinh tế vĩ mô thận trọng. Theo tài liệu gốc, cải cách thể chế có thể giúp các quốc gia tận dụng tối đa lợi ích của toàn cầu hóa tài chính.

III. Cách FDI FII Thúc Đẩy Tăng Trưởng Kinh Tế Châu Á 59

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) là hai kênh quan trọng thông qua đó TCH tài chính tác động đến TTKT. FDI có thể mang lại vốn, công nghệ và kỹ năng quản lý, trong khi FII có thể giúp phát triển thị trường vốn và cải thiện hiệu quả phân bổ vốn. Tuy nhiên, tác động của FDI và FII có thể khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm của từng quốc gia và ngành.

3.1. Tác Động của FDI đến Năng Suất và Chuyển Giao Công Nghệ

FDI có thể cải thiện năng suất lao động và thúc đẩy chuyển giao công nghệ bằng cách mang lại các kỹ thuật sản xuất tiên tiến và thực tiễn quản lý. Tuy nhiên, lợi ích từ FDI có thể phụ thuộc vào khả năng hấp thụ công nghệ của các quốc gia tiếp nhận và mức độ liên kết giữa các công ty FDI và doanh nghiệp trong nước.

3.2. FII và Phát Triển Thị Trường Vốn Ở Các Nước Châu Á

FII có thể giúp phát triển thị trường vốn bằng cách tăng tính thanh khoản, cải thiện hiệu quả định giá và thúc đẩy quản trị doanh nghiệp tốt hơn. Tuy nhiên, FII cũng có thể gây ra sự biến động thị trường và tạo ra rủi ro hệ thống. Theo tài liệu gốc, phát triển thị trường vốn là rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

3.3. Chính Sách Thu Hút và Quản Lý Luồng Vốn FDI FII

Các chính sách của chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và quản lý luồng vốn FDI/FII. Các chính sách thân thiện với đầu tư, bao gồm thủ tục hành chính đơn giản, môi trường pháp lý minh bạch và bảo vệ quyền sở hữu, có thể thu hút FDI. Các biện pháp quản lý vốn, chẳng hạn như thuế trên dòng vốn vào và ra, có thể giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến luồng vốn biến động.

IV. Nghiên Cứu Tác Động TCH Tài Chính Bằng Phương Pháp GMM 54

Để đánh giá tác động của TCH tài chính đến TTKT, luận án sử dụng phương pháp GMM (Generalized Method of Moments) và Bayes. Phương pháp GMM được sử dụng để ước lượng mô hình hồi quy động, trong khi phương pháp Bayes được sử dụng để kiểm tra tính vững của kết quả. Mẫu dữ liệu bao gồm 24 quốc gia TNTB ở Châu Á trong giai đoạn 2002-2021.

4.1. Ước Lượng Mô Hình Hồi Quy Dữ Liệu Bảng Sử Dụng GMM

Phương pháp GMM được sử dụng để ước lượng mô hình hồi quy dữ liệu bảng, cho phép kiểm soát tính nội sinh và các vấn đề về đo lường sai số. Mô hình bao gồm các biến đại diện cho TCH tài chính, PTTC, và các biến kiểm soát khác có thể ảnh hưởng đến TTKT. Theo tài liệu gốc, GMM là một phương pháp ước lượng mạnh mẽ, có thể xử lý các vấn đề về tính nội sinh.

4.2. Kiểm Định Tính Vững Chắc Của Kết Quả Bằng Phương Pháp Bayes

Phương pháp Bayes được sử dụng để kiểm tra tính vững chắc của kết quả ước lượng. Phương pháp Bayes cho phép kết hợp thông tin tiên nghiệm với dữ liệu mẫu để suy luận về các tham số mô hình. Kết quả kiểm định tính vững chắc cho thấy kết quả ước lượng từ phương pháp GMM là đáng tin cậy.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Thực Tế Ở Châu Á 52

Kết quả nghiên cứu cho thấy TCH tài chính có tác động tích cực đến TTKT ở các quốc gia TNTB Châu Á. Tác động này mạnh hơn ở các quốc gia TNTB cao so với các quốc gia TNTB thấp. PTTC có vai trò quan trọng trong việc điều tiết tác động này. Cụ thể, biến tương tác giữa TCH tài chính và PTTC có tác động tích cực đến TTKT, và tác động này mạnh hơn ở các quốc gia TNTB thấp.

5.1. So Sánh Tác Động Giữa Các Nhóm Quốc Gia TNTB Cao Thấp

Kết quả nghiên cứu cho thấy tác động của TCH tài chính đến TTKT khác nhau giữa các nhóm quốc gia TNTB cao và thấp. Điều này có thể là do sự khác biệt về mức độ PTTC, thể chế và khả năng hấp thụ công nghệ. Các quốc gia TNTB cao có thể tận dụng tốt hơn lợi ích từ TCH tài chính do thị trường tài chính phát triển hơn và môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

5.2. Giá Trị Ngưỡng của Phát Triển Tài Chính PTTC

Nghiên cứu tìm thấy tồn tại giá trị ngưỡng của PTTC mà tại đó tác động của TCH tài chính đến TTKT thay đổi. Theo đó, TCH tài chính có tác động tích cực đến TTKT ở cả các miền trước và sau giá trị ngưỡng, nhưng mức độ khuếch đại của PTTC trong tác động tích cực này ở các quốc gia TNTB thấp là mạnh hơn đáng kể so với các quốc gia TNTB cao. Đây là phát hiện mới của luận án.

VI. Hàm Ý Chính Sách Để Thúc Đẩy Tăng Trưởng Kinh Tế 60

Nghiên cứu cung cấp những hàm ý chính sách quan trọng cho các quốc gia TNTB Châu Á. Cần thúc đẩy TCH tài chính một cách thận trọng, đồng thời chú trọng phát triển hệ thống tài chính trong nước. Đặc biệt, các quốc gia TNTB thấp cần tập trung vào cải thiện PTTC để tối đa hóa lợi ích từ TCH tài chính. Ngoài ra, cần chú trọng cải cách thể chế, tăng cường quản lý dòng vốn và đầu tư vào giáo dục và đào tạo.

6.1. Chính Sách Về Toàn Cầu Hóa Tài Chính và Phát Triển Tài Chính

Các quốc gia cần xây dựng chính sách TCH tài chính phù hợp với điều kiện và đặc điểm của mình. Điều này bao gồm việc tự do hóa luồng vốn một cách có kiểm soát, phát triển thị trường vốn, và tăng cường hội nhập tài chính khu vực. Đồng thời, cần chú trọng phát triển hệ thống tài chính trong nước để đảm bảo khả năng hấp thụ vốn và quản lý rủi ro.

6.2. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro và Cải Cách Thể Chế

Quản lý rủi ro là yếu tố quan trọng để đảm bảo ổn định tài chính trong bối cảnh TCH. Các quốc gia cần xây dựng hệ thống giám sát tài chính chặt chẽ, quản lý dòng vốn hiệu quả, và tăng cường hợp tác quốc tế để ứng phó với các cú sốc tài chính. Đồng thời, cải cách thể chế là cần thiết để tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và hiệu quả.

6.3. Đầu Tư vào Giáo Dục và Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng lợi thế từ TCH tài chính. Các quốc gia cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng giáo dục, đào tạo kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Toàn cầu hóa (TCH) tài chính là một trong những mục tiêu hàng đầu của các quốc gia khi hướng đến tăng trưởng kinh tế (TTKT) bền vững (Ze & cộng sự, 2023). Bởi vì, thông qua TCH tài chính, các dòng tài chính có thể dễ dàng luân chuyển xuyên biên giới, giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ (Nguyễn Thị Cẩm Vân & cộng sự, 2018; Nguyễn Thị Cẩm Vân, 2020). Qua đó, các quốc gia có thể tiếp cận được nguồn vốn quốc tế, thậm chí là tiếp cận được với công nghệ và phương thức quản lý tiên tiến (Bhanumurthy & Kumawat, 2020; Obstfeld & Taylor, 2002).

Vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia có thu nhập trung bình (TNTB) và thấp, bởi vì các quốc gia này thường bị thiếu hụt vốn và công nghệ (Makun, 2021). Thật vậy, thông qua TCH tài chính, các quốc gia TNTB có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn đầu tư và công nghệ tiên tiến từ các quốc gia phát triển. Đây là những điều kiện thuận lợi để các quốc gia TNTB có thể thúc đẩy TTKT và rút ngắn khoảng cách với các quốc phát triển. Do đó, TCH tài chính có vai trò quan trọng ở các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia TNTB.

Tác động của TCH tài chính đến TTKT có thể được giải thích bởi một số lý thuyết, thường tập trung ở các lý thuyết về TTKT, chẳng hạn như: tăng trưởng cổ điển (Ricardo, 1817; Smith, 1776), tăng trưởng tân cổ điển (Solow, 1956), tăng trưởng nội sinh (Romer, 1990) và tăng trưởng Keynes (Keynes, 1936). Bên cạnh đó, tác động của TCH tài chính đến TTKT có thể bị điều tiết bởi mức độ phát triển tài chính (PTTC) của các quốc gia, vấn đề này đã được gợi mở trong lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Hall & Jones, 1999) và lý thuyết trung gian tài chính (Allen & Santomero, 1998). Trong thực tế, các nghiên cứu thực nghiệm về chủ đề này thường tập trung vào hai hướng chính như sau: (i) phân tích tác động của TCH đến TTKT (như: Dreher, 2006; Konyeaso, 2016; Gygli & cộng sự, 2019; Rao & Vadlamannati, 2009; Suci, 2015; Tran & Nguyen, 2018; Ying, 2014), tồn tại không nhiều nghiên cứu xem xét cụ thể cho TCH tài chính; (ii) phân tích vai trò điều tiết của PTTC trong 1 tác động của TCH tài chính đến TTKT, nhưng hầu hết các nghiên cứu này thường đo lường TCH tài chính và PTTC bằng các chỉ số thành phần riêng lẻ với những hạn chế nhất định (như: Alzaidy & cộng sự, 2017; Baharumshah & cộng sự, 2017; Joo & cộng sự, 2022; Yeboua, 2019), còn thiếu các nghiên cứu xem xét TCH tài chính và PTTC thông qua chỉ số tổng hợp. Một số hạn chế cụ thể trong các nghiên cứu về chủ đề này như sau: - Thứ nhất, các nghiên cứu thực nghiệm về chủ đề này thường xem xét tác động của TCH tài chính đến TTKT tại các quốc gia phát triển, mà bỏ qua các quốc gia đang phát triển (Kose & cộng sự, 2006, 2010), ngoại trừ một số nghiên cứu phân tích trên mẫu dữ liệu chung bao gồm cả quốc gia phát triển và đang phát triển (Bogdan & cộng sự, 2014; Lee, 2016; Saidi & Aloui, 2010).

Hơn nữa, các quốc gia đang phát triển còn có thể được phân chia thành các nhóm nhỏ, như: quốc gia TNTB cao, quốc gia TNTB thấp, quốc gia thu nhập thấp. Mỗi nhóm quốc gia này có sự khác nhau nhất định, chẳng hạn: quốc gia TNTB cao có tổng thu nhập quốc gia (GNI) bình quân đầu người từ 4.845 USD, quốc gia TNTB thấp có GNI bình quân đầu người từ 1.465 USD, quốc gia thu nhập thấp có GNI bình quân đầu người từ 1.135 USD trở xuống (World Bank - WB, 2024). Do vậy, tác động của TCH tài chính đến TTKT giữa các nhóm quốc gia này có thể là khác nhau. Tuy nhiên, theo sự hiểu biết của tác giả, còn thiếu vắng các nghiên cứu thực nghiệm làm rõ sự khác nhau trong tác động của TCH tài chính đến TTKT giữa các nhóm quốc gia này, chẳng hạn như sự khác nhau trong tác động này giữa nhóm quốc gia có TNTB cao và TNTB thấp.

Đây là khoảng trống đáng kể trong các nghiên cứu trước, gây ra khó khăn nhất định cho các quốc gia này trong việc xác định các chính sách nhằm thúc đẩy TCH tài chính gắn với TTKT. - Thứ hai, tác động của TCH tài chính đến TTKT có thể phụ thuộc đáng kể vào mức độ PTTC của các quốc gia, nhận định này đã được gợi mở trong một số nghiên cứu trước, như: Eichengreen (2001), Alfaro và cộng sự (2004), Wei (2006), Prasad và cộng sự (2007), Alzaidy và cộng sự (2017), Anetor (2020), Bhanumurthy và Kumawat (2020), Gupta và cộng sự (2022), Joo và cộng sự (2022). Hơn nữa, Prasad 2 và cộng sự (2007) còn cho rằng quá trình TTKT tại các quốc gia phát triển được hưởng lợi từ TCH tài chính, nhưng tác động này ở các quốc gia TNTB và thấp là không đáng kể, một trong những nguyên nhân của tình trạng này là do thị trường tài chính tại các quốc gia TNTB và thấp còn nhiều hạn chế, làm giảm khả năng hấp thụ nguồn vốn nước ngoài của các quốc gia này. Mặc dù vậy, theo sự hiểu biết của tác giả, tồn tại không nhiều nghiên cứu trước xem xét vấn đề này thông qua việc phân tích tác động của biến tương tác giữa các chỉ số thành phần của TCH tài chính với PTTC đến TTKT (như: Alzaidy & cộng sự, 2017; Joo & cộng sự, 2022), hoặc xác định ngưỡng của PTTC trong tác động của các chỉ số thành phần đại diện cho TCH tài chính đến TTKT (như: Baharumshah & cộng sự, 2017; Yeboua, 2019).

Có thể thấy rằng, phần lớn các nghiên cứu trước thường đo lường TCH tài chính và PTTC thông qua các chỉ số thành phần riêng lẻ, các chỉ số thành phần này gặp phải hạn chế nhất định trong việc thể hiện bản chất đa chiều của TCH tài chính và PTTC. Đặc biệt, còn thiếu vắng nghiên cứu xem xét vai trò điều tiết của PTTC trong tác động của TCH tài chính đến TTKT, mà trong đó, TCH tài chính và PTTC được xem xét toàn diện thông qua chỉ số tổng hợp. Đây là khoảng trống lớn cần được khám phá. Vấn đề này chưa được làm rõ sẽ kéo theo hạn chế nhất định trong việc xác định các giải pháp phù hợp nhằm cải thiện vai trò của TCH tài chính đối với TTKT.

- Thứ ba, tại khu vực Châu Á, còn thiếu các nghiên cứu xem xét vai trò điều tiết của PTTC trong tác động của TCH tài chính đến TTKT, đặc biệt là bằng chứng thực nghiệm ở các quốc gia có TNTB. Hơn nữa, một số ý kiến còn cho rằng các nghiên cứu được thực hiện ở khu vực Châu Á thường tập trung vào TCH thương mại hơn là TCH tài chính (Hussain & Haque, 2016; Liyanage, 2016; Thilakaweera, 2012). Trong khi đó, vai trò quan trọng của TCH tài chính đối với TTKT đã được khẳng định trong các nghiên cứu thực nghiệm khi thực hiện ở các khu vực khác, bao gồm các nghiên cứu với mẫu dữ liệu của các quốc gia phát triển (Kose & cộng sự, 2006, 2010), hoặc với mẫu dữ liệu chung của các quốc gia phát triển và đang phát triển (Bogdan & cộng sự, 2014; Lee, 2016; Saidi & Aloui, 2010). Có thể thấy rằng, tác động của TCH tài chính đến TTKT, cũng như vai trò điều tiết của PTTC trong tác động này có thể luôn 3 hiện hữu trong thực tiễn, nhưng chưa được xem xét đầy đủ ở các quốc gia tại khu vực Châu Á, đặc biệt là tại các quốc gia TNTB.

Điều này dẫn đến hạn chế trong việc đánh giá toàn diện tác động của TCH tài chính đến TTKT tại các quốc gia Châu Á, gây khó khăn cho các quốc gia này trong việc xác định các chính sách nhằm thúc đẩy TCH tài chính gắn với TTKT. Nhìn chung, tác động của TCH tài chính đến TTKT là chủ đề nghiên cứu thú vị, đã được nhiều quốc gia và nhà nghiên cứu quan tâm. Mặc dù vậy, chủ đề nghiên cứu này còn một số khoảng trống lớn cần khám khá, đặc biệt là trong việc làm rõ tác động của TCH tài chính đến TTKT tại các quốc gia có TNTB. Theo WB (2024), các quốc gia TNTB bao gồm những quốc gia có TNTB thấp và quốc gia có TNTB cao.

Các quốc gia TNTB thấp có GNI bình quân đầu người từ 1.465 USD, các quốc gia TNTB cao có GNI bình quân đầu người từ 4. Như vậy, đặc điểm chung của các quốc gia này là có mức thu nhập còn hạn chế. Do đó, TCH tài chính trở thành động lực đáng kể trong quá trình thúc đẩy TTKT tại các quốc gia này. 4 70 9000 8000 60 7000 50 6000 40 5000 USD 30 4000 3000 20 2000 10 1000 0 0 GDP bình quân đầu người của các quốc gia thu nhập trung bình cao (USD) GDP bình quân đầu người của các quốc gia thu nhập trung bình thấp (USD) GDP bình quân đầu người của Việt Nam (USD) Toàn cầu hóa tài chính của các quốc gia thu nhập trung bình cao Toàn cầu hóa tài chính của các quốc gia thu nhập trung bình thấp Toàn cầu hóa tài chính của Việt Nam Nguồn: Phân tích của tác giả.1: TCH tài chính, GDP bình quân đầu người trung bình của Việt Nam và các quốc gia TNTB ở Châu Á Tại khu vực Châu Á, TCH tài chính là động lực thúc đẩy TTKT của các quốc gia ở khu vực này, đặc biệt là đối với các quốc gia còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiếp cận vốn và công nghệ, như các quốc gia TNTB.

Thực tiễn cho thấy, mức độ TCH tài chính của các quốc gia TNTB cao và TNTB thấp ở khu vực Châu Á có sự chênh lệch đáng kể, kéo theo đó là sự chênh lệch về GDP bình quân đầu người giữa hai nhóm quốc gia này (Hình 1. Tuy nhiên, xu hướng biến động của TCH tài chính và GDP bình quân đầu người tại hai nhóm quốc gia này có sự tương đồng, có nhiều tín hiệu tích cực trong giai đoạn gần đây. Tại Việt Nam, mức độ TCH tài chính của nước ta thấp hơn mức độ trung bình của các quốc gia TNTB thấp trong giai đoạn 2002-2006. Sau đó, mức độ TCH tài chính của Việt Nam đã gia tăng đáng kể và cao hơn so với mức độ trung bình của các quốc gia TNTB thấp, thậm chí là tiệm cận với 5 mức độ trung bình của các quốc gia TNTB cao trong giai đoạn từ năm 2014 đến nay.