CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT QUOC TE VE CÁC QUYEN DAN SỰ, CHÍNH TRI 111. Khái quát về các quyền dân sự, chính trị LLL Định nghĩa về quyều din sự, chính trị = Dinhnghiavé quy cơnển người 6 cấp độ quốc té, theo định nghĩa của V in phòng Cao ủy Liên hợp quốc về quyền con người (Office of High Commissioner for Htonan Rights = OHCHR), “myẫn con người là những bảo dim pháp I toàn cẩu có tác ching bảo về các cá nhân và các nhóm chẳng lại những hành động (actions) hoặc sự bố mặc (omissions) ma làm tén hại dén nhân phẫm, những sw được phép (entitlements) và te do cơ bẩn (imdamental freedoms) của con người “ >. N godi ra một định ngiĩa khác cũng thường được trích din, theo đó, quyên cơn người là những sự được phép sma tất cả thành viên của công đẳng nhân loại, không phân biệt giới tính, ching tộc, tôn giáo, dia vi xã hội.; đều có ngay từ khi sinh ra ® TỔ Việt Nam, một số khổ niệm về quyên con người cũng đã được các chuyên gia cơ quan nghiên củu nêu ra Các khói niệm này cũng không hoàn toàn gống shu Theo Tử dién Bách kho toàn thư Việt Nam, quyền cơn người là “Tổng hợp sác quyển và các tự do cơ bản dé cnn giá về địa vi pháp i cũa cả nhân” bay “Tà biỡng đặc quyển thân phẩm, như câu tot ich và năng lực vốn cô của cơn người) ioe thừn nhân và bảo hộ bằng pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia. Quyẩn con người là quyén cũa tắt cả moi người Ê Tuy nhiên cho đò cách định nghĩa hay nhân nhận có những khác biệt nhất inh, quyén con người vẫn là những giá tri cao cả cần được tôn trong và bảo vệ trong moi ã hội và rong mọi giei đoạn ich sử.
Quyền con người được xác din là những chuẩn mực được công đồng quốc tễ thừa nhận và tuân thủ. Hiên ney, quyén con người đã din trở thành một định chế quan trong trong ghép luật quốc tổ và luật quốc gia. Bất là quốc gia nào cũng xây đơng ảnh hướng phat rid theo mục tiêu phục vụ và bảo vệ tốt nhất các quyễn cơ bin ofa con người Trên bình đện quốc tổ, quyén cơn người là khả năng của chủ thể trong mọi xã hội "oa Lut, Đạt học Quốc ga Hi Nột (2015), Giáo nh uậnvà pháp it về quên cơn người NE Lao đông Xa baie 3941. ˆ Bộ rpháp 2005), Vit Nem với vẫn dé quyền connguồi H Nếu, 27 du có những giá ti meng tinh xã hội Những lợi ich và giá tị đó mang nhiing đặc điểm như nguyên tắc tuân thủ quyển con người không được đối lập với những "nguyên tắc khác của luật quốc t, trong đó có nguyên ti tôn trong chỗ quyển quốc ga không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, nhiing giá tri này mang tinh chất quốc té và chiu nự giám sất tr các thiết chế trong việc bảo vé quyền con người nhự Liên Hop Quốc, Hồi đồng nhân quyền© “Theo nội đụng các Công ước Công tức quốc tổ vỀ các quyển din nự chính bị (iấttắt1à ICCPR) và Công túc Quốc tổ về các quyển nh hội, văn hôn viết tit a ICESCR) nim 1966 và một sổ văn kiên pháp lý quốc té khác, các quyền con "người vi din sự chính t, được xp vio thể hệ nhân quyên thứ nhất mang bản chit các quyễn thụ đông, có tính độc lập, không phụ thuốc cia các chủ thể quyên và giới han sự an thiệp vào việc thực th Binh ngtiavé quyén dn ic it pháp Lý, quyền con nguùi về din sự được hi là quyền cũa cá nhân hoặc tổ chức trong inh vue din sự nhưng được đặt tiên bình điện các quan hệ pháp luật giữa một bin là cá nhân với mốt bin là chủ thể quyên lực quốc ga và quốc tổ Các quyền cơn người về din ar với ý nga là một bộ phận côn quyển con người, được ‘bio vệ rong các luật khác nhau nơ nữ luật hành ay luật din sự luật hành cính, gắn chất với nhân thin của mối người, chi cá nhân mới có thể sở đụng độc lập va không thể cduyÊngeo cho ngs khác Như vậy có hl bring nền con gad din sự của sánhên lànhiõng quyển ne do cá nin cơ bản cia mỗi người trước hit la quyển được sống quyền được te xác đựnh nhân cách, phầm giá của minh vết he cách là con người, là chủ thể bình tự đo và độc lập khác trong xã hỏi - Đmhinglãn về a: VỀ khái niệm chính tị, đầy có thé được hiễu la toàn bô những host đông ién a quan hi giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các ting lớp xã hội của nó là vẫn dé giánh chính quyền, đuy tỉ và sở dng quyển lục nhà raiéc, sơ tham ga vào công việc cia Nhà nước; sơ xác định nh thie tổ chức hiện vụ nối dung hoạt động của Nhà nước.
Mặc dù chính bị là thuật ngữ chủ yấu nổi vé hành vi của Nhà nước nhưng nói về hoạt động chính tị thì nó là hoạt động Vinh (Chủ biên) (2011), Những uẩn để thục tiến của nhóm quyển đấm sự và chinh trị NCB Khoa Nội 3011, 8 ‘V6 Khanh Vinh (Chữ bản) G01),ta hủ thừn 6. của những tổ chúc, cá nhân trong xã hồi, nhim gây ảnh huing đến quyết ảnh của Nha nước. Khi đó, hoạt động chính trị không chỉ con là đặc quyén của Nhà nước mê 1à quyền và lợi ích côa toàn din trong xã hội Mọi người din được tham gia vào một cách true tiép hoặc gián tếp vào công việc cũa Nhà nước và xã hội, bao gim cả iệc quản lý Nhà nước Host đồng chính t theo ngiấa rông hom là hoạt động của con người nhằm tạo se gin giữ và điều chỉnh hệ thông luật phép ching mà tac động dén cuốc sing cũa ho, trong mọi xã hội đều cén những hộ thống luật pháp chung để hoạt động hiệu quả, tránh tình trang bi xâm pham lim ảnh hướng din quyển lợi ich, ti sẵn, ức Xhốt hay tinh meng cia người khác. Quyển lục chính tử cần được giới han bằng hộ thông luật pháp của quốc gia, cụ thể la Hiển pháp hay các đạo luật khác nhằm tránh, tình trang xâm phạm, lam dụng quyển lục, bảo vé quyễn của cá nhân, công đồng Nhữ vậy, có thể hiểu rằng quyển chinh tị cia con người hoặc cơn người về chính trị là những nu câu, những lot ích chính tị tự nhiền, vẫn có và khách quan của cơnngười, được ghi nhân, bảo điềm trong pháp luật quốc tế và quốc gia Š 112.
Đặc điễm quyều đâu sự, chính ti: Là một trong những nhóm quyên của hệ thắng pháp luật quốc tổ về nhân quyền, do do công như những nhóm quyén khảo, nhóm quyền con người vé din sự, chính ti mang những đặc điểm chung ofa quyền con người như seu” = Mang tinh phổ in: Điều này được thi hiện ð chỗ quyền din sự chính ti ni ng cũng nhờ quyên con người nổ chung được ép đang cho tt sẽ moi ng trong xã hội, không phân biệt mau da, dân tộc, giới tính tôn giáo, hành phn suất thin Dù trong nhing chế đô chính trị hội, hy nên văn hóa khác nhau vẫn được hưởng nhõng quyền tự do cơ bản này, = Mang tinh đặc thie Mặc đà tắt cả mơi người din đều được hướng quyên con người nhưng sẽ có những khác biết hy thuộc vào hoàn cảnh quốc gia thể chế chính t, truyền thống vin hóa, xã hồi ở nơi ma nguồi đó dang sinh sống Ở mdi quốc gia khác nhau, vin để về quyên con người, trong đó bao gầm quyin dân nụ chính tri sẽ mang những sắc thi, đặc điểm ông gắn liễn với trình độ ph tiễn ảnh tí xã hội ð quốc gia đó, Vé cơ bin người dinở các nước có nénkinh phát tiễn như Anh, Pháp, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.sể được inning nhiễu chế độ an 5 Về Thành Vin (Chủ bổn) 2011) Ua đế th 6, °Rhos Lait, Đthọc Quc gh Hà Nội Q01), chả th 3, 45-47 sinh xã hối, được dim bảo diy đã quyền cơn người hơn so với các quốc ga khác có nên nh té dang phát tiễn hoặc chưa phát tiển - Tinh không thé bị hước bố: Theo quan niệm chung rong đời sống quốc tỈ, quyền cơn người, cũng nhờ quyên din sự chính bị vốn đĩ không thé bi tước bộ cũng như hen chế một cách tay tiện bồi bất cử chỗ thể nào di là nhà nước. Tuy hiên độ với những tường hợp đøọc quy dnh ong pháp luậtở mốt qué ga khác nh quyén con nguôi vẫn có thé bi nhà nước han chế, loại bổ, ví du như trong trường hop tù nhân bi kết án tù giam do phạm tội - Tĩnh không thé phân chia: Bắt nguẫn từ nhân thức rằng các quyển con "người nói chúng af c tim quan trong nhơ nhau nên không có quyền nào được ci là cổ giá tị cao hơn những quyền khác. Tuy nhiên, tính chất không thể phn chia không him ý rằng moi quyền đều ein phéi được chú ý quan tâm với như nhau trong, moi hoàn cảnh. Tuy vào hoàn cả, mốt số quyền nhất định sẽ được tru iên học Tiện so với những quyền khác, đu kin là phải đơa trên những yêu cầu thụ tẾ ofa việc bio dim các quyền do chứ không phải dua trên sự đánh ga về giá tí cũa các quyền đồ = Không phi tue lẫn nhac Tỉnh không phụ thu nhau thể hiện ở chế.
nu thực hiện tốt quyên này of Ia tiền đề để thục hiện nhông quyén khác. Vite thục iện cải thiên bảo dim mốt quyền sẽ trục ấp hoặc gián Hắp tác động tich cục din vide bio dim các quyền khác, ngược Ie, sơ xâm pham một quyền sẽ ảnh hưởng trụ tiếp hoặc gián iệp din việc bảo đầm các quyền khác 12. Khái quát lch sử hình thành và phát trin của các quyền dân sự, chính trị Cho đủ về sau này; quyển din sự và chính ti được xếp chung công mớt nhóm và được goi là “thế hệ guyễh con người thứ nhất", các quyền chính tị (quyên hội hop, lập hội, bầu cổ, ứng cũ tham ga đồi sống chính tủ.) về mất thực tÍ ra đổi châm hơn rất nhiều so với các quyễn din mr Những bổ luật đều tn của nhân los, như Bộ luật Hemmurebi (khoing 1780 TCN), Bộ luật cia Cyrus Đại đố (thoảng 330 TCN), Bộ lật Ashoka (khoảng 273 — 231),. chỉ a cập đến việc bảo vỆ các 'Ngyễn Th Hing Yên 2032), Phop bấtv,BH ‘bt ACCPR 1966) NEB Hang Đức ind hãinhập,NỀG Công nhân din, Hà Nội 10-8.