phần Mở đầu, Kết luận, khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo; Nội dung luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: 4 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trƣờng mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dƣơng. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trƣờng mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dƣơng. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƢƠNG TÍCH CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Tổng quan nghiên cứu về hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường Theo một Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2008 và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), hơn 2.000 trẻ em tử vong mỗi ngày do thƣơng tích không chủ ý và mỗi năm có thêm hàng chục triệu trẻ em trên toàn cầu phải tới bệnh viện do thƣơng tích và hậu quả gây ra cho các em là các thƣơng tật lâu dài. Báo cáo toàn cầu về Phòng chống Thƣơng tích Trẻ em là một đánh giá tổng thể đầu tiên trên toàn thế giới về thƣơng tích không chủ ý ở trẻ em và đƣa các biện pháp phòng chống. Báo cáo kết luận rằng nếu các biện pháp phòng chống đã qua kiểm chứng đƣợc thực hiện ở mọi nơi thì có ít nhất 1.000 trẻ đƣợc cứu sống mỗi ngày.
Trong dự án về “Trẻ em và môi trường gia đình” (1990-1995) của UNESCO phối hợp cùng với UNICEF và WHO tập trung công sức vào những lĩnh vực có ý nghĩa sống còn nhƣ dinh dƣỡng, kích thích trẻ phát triển toàn diện, cách nuôi dạy trẻ an toàn trong hoàn cảnh loạn lạc, về trẻ khuyết tật, về giáo dục tiền học đƣờng bằng cách huy động mọi lực lƣợng và tài nguyên cả hiện đại lẫn cổ truyền để cải thiện những năng lực và tiện nghi cho trẻ. UNESCO tìm cách góp phần mình một cách lâu dài và có hiệu quả để giúp trẻ phát triển và tự tin vào đời. “Bên cạnh các chƣơng trình giáo dục kỹ năng tự bảo vệ, cũng có nhiều tác phẩm hữu ích hỗ trợ sự hoàn thiện kỹ năng này cho ngƣời học. trong tác phẩm: “45 cách dạy trẻ tự bảo vệ mình” của tác giả Yoon Yeo Hong đƣợc nhà xuất bản Thông tin và truyền thông dịch và xuất bản năm 2011 đã trình bày đan xen giữa lý thuyết và thực hành, giúp trẻ nhận biết các mối nguy hiểm, nâng 6 cao cảnh giác và bảo vệ an toàn cho chính mình cũng nhƣ hƣớng dẫn trẻ cách đối phó hoặc thoát khỏi nguy hiểm tạm thời.
Những tình huống trong sách rất gần gũi với cuộc sống hàng ngày của trẻ. Ngôn từ của sách dễ hiểu, cụ thể, không giáo điều, nhiều hình ảnh minh họa, rất phù hợp với trẻ em [11].” “Trong cuốn sách: “Protecting the Gift - Keeping Children and Teenagers Safe (and Parents Sane)” (Giúp trẻ em và thiếu niên an toàn) của tác giả Gavin De Becker thuộc bản quyền của nhà xuất bản Dell, New York. Cuốn sách chia sẻ cái nhìn sâu sắc, những giải pháp thiết thực giúp phụ huynh hƣớng dẫn trẻ biết tự bảo vệ mình trƣớc những tình huống nguy hiểm: Cha mẹ sẽ làm gì nếu con mình bị lạc nơi công cộng; làm thế nào để nhận diện một kẻ lạm dụng tình dục; làm thế nào để nhận biết con của mình bị lạm dụng tình dục; làm thế nào để cải thiện sự an toàn cho trẻ. Trong cuốn sách: “Raising the kids who can protect them self” (Nuôi dạy những đứa trẻ có thể tự bảo vệ mình) của tác giả Debbie và Mike Gardnert thuộc bản quyền của công ty McGraw Hill, Mỹ.
Hai tác giả đã chia sẻ cho chúng ta phƣơng pháp dạy trẻ xác định và thoát khỏi những tình huống nguy hiểm; cách nhận dạng những đặc điểm vị trí thoát hiểm cụ thể từ sân chơi đến những nơi mua sắm; và trẻ làm thế nào có đƣợc những quyết định thông minh về sự bảo vệ an toàn cho bản thân khi không có ngƣời lớn bên cạnh [dẫn theo 1].” Nhƣ vậy, vấn đề giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh đã đƣợc nhiêu công trình nghiên cứu đề cập đến, trong đó, việc giáo dục cho kỹ năng cho trẻ rất quan trọng nhằm giúp trẻ hình thành các kỹ năng cần thiết trong học tập cũng nhƣ cuộc sống. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở trường mầm non Trong lịch sử giáo dục Việt Nam KNS và vấn đề GD KNS cho con ngƣời biết đối nhân xử thế đã có mầm mống từ lâu nhƣ học ăn, học nói, học gói, học mở, học dăm ba chữ để làm ngƣời, học để đối nhân xử thế, học để ứng 7 phó với thiên nhiên. Đó là những kỹ năng đơn giản nhất mang tính chất kinh nghiệm, phù hợp với đời sống lúc bấy giờ. Nhƣ vậy, giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ ở trƣờng mầm non là một bộ phận của GD KNS cho học sinh trong giai đoạn hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu đề cập đến nhƣ sau:” - Tác giả Hoàng Thúy Nga năm 2016, với công trình “Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thành phố Hà Nội”, Luận án Tiến sĩ, đã chỉ ra vai trò tầm quan trọng của hoạt động GD KNS cho HS tiểu học trong giai đoạn hiện nay, luận án đã khảo sát phân tích thực trạng hoạt động GD KNS cho HS tại các trƣờng Tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ đó làm cơ sở đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lƣợng hiệu quả hoạt động GD KNS cho HS Tiểu học [20].
- Tác giả Phan Tú Anh năm 2013, với công trình “Biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”, đã khẳng định vai trò tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ, tác giả đã phân tích thực trạng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho trẻ ở trƣờng mầm non [1]. -Tác giả Nguyễn Thụy Vũ (2017), Quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non, Tạp chí Khoa học Quản lý Giáo dục, Số 9 năm 2017. Trong đó, Công trình bàn luận về vấn đề phòng chống tại nạn thƣơng tích trẻ em ở tầm vĩ mô (quốc gia, đa ngành) cũng nhƣ ở tầm vi mô - vấn đề quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ ở trƣờng mầm non [33]. - Tác giả Bùi Thị Tƣờng Vi (2019), Quản lý hoạt động đảm bảo an toàn về phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ tại trƣờng mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dƣơng.
Tác gỉa đã khẳng định t rƣờng mầm non là nơi tập trung số lƣợng lớn trẻ em, đảm bảo an toàn phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ trong 8 trƣờng mầm non là một vấn đề hết sức quan trọng. Nếu trẻ không đƣợc đảm bảo an toàn phòng tránh tai nạn thƣơng tích sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng ảnh hƣởng đến thể chất và tinh thần của trẻ. Vì vậy trong công tác nuôi dƣỡng - chăm sóc - giáo dục trẻ, phòng tránh tai nạn thƣơng tích cần đƣợc quan tâm hàng đầu. Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động đảm bảo an toàn về phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ tại các trƣờng mầm non thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dƣơng và đề xuất một số biện pháp cụ thể ngăn chặn các nguy cơ gây mất an toàn và phòng tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ trong nuôi dƣỡng - chăm sóc- giáo dục trẻ mầm non tại địa phƣơng [32].
- Nhóm tác giả Nguyễn Thị Thu Huyền - Nguyễn Thị Mỹ Trinh (2020), với công trình “Kĩ năng phòng, tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ mầm non” đã đề cập đến vấn đề tai nạn thƣơng tích gây ảnh hƣởng không nhỏ đến sức khỏe, tính mạng và chất lƣợng cuộc sống của con ngƣời ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là đối với trẻ mầm non. Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này nhƣng việc thiếu kĩ năng phòng, tránh là nguyên nhân sâu xa nhất. Để hạn chế nguy cơ mắc và tử vong do tai nạn thƣơng tích ở trẻ em thì việc tìm hiểu về tai nạn thƣơng tích là điều cần thiết. Bài viết trình bày một số cơ sở lí luận về kĩ năng phòng, tránh tai nạn thƣơng tích cho trẻ mầm non nhƣ khái niệm, đặc điểm, cấu trúc, các yếu tố ảnh hƣởng đến kĩ năng phòng, tránh tai nạn thƣơng tích của trẻ mầm non [14].
Nhƣ vậy, qua tổng quan về vấn đề GD KNS nói chung và giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo là vấn đề quan trọng, đã đƣợc nhiều công trình đề cập. Tuy nhiên, xét về khía cạnh giáo dục phòng chống tai nạn thƣơng tích cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thì chƣa có công trình nào nghiên cứu bài bản. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trường mầm non huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương”, làm vấn đề nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Tai nạn thương tích Theo tài liệu của Bộ Y tế và các tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới thì TNTT đƣợc định nghĩa nhƣ sau: Tai nạn (accident): là sự kiện xảy ra không chủ ý, ngoài mong đợi, gây ra chấn thƣơng, thƣơng tổn hoặc dẫn đến tử vong. “Tai nạn” hiểu đúng nhất là một sự kiện không chủ ý gây ra thƣơng tích hoặc có nguy cơ gây ra thƣơng tích. Hầu hết các “tai nạn” có thể đƣợc ngăn chặn thông qua giáo dục, thay đổi trong môi trƣờng và kĩ thuật, hay các chính sách thực thi pháp luật và các quy định cụ thể [25]. Thƣơng tích (injury): là những tổn thƣơng của cơ thể ở mức độ các cơ quan bị tổn thƣơng cấp tính do năng lƣợng (năng lƣợng này có thể là cơ học, hóa chất, nhiệt điện hay phóng xạ) ảnh hƣởng tới cơ thể một lƣợng hay tỉ lệ vƣợt quá ngƣỡng chịu đựng về sinh lí học.
Trong một số trƣờng hợp, thƣơng tích xảy ra do thiếu các yếu tố đảm bảo sự sống (đuối nƣớc, nghẹt/ tắc thở, tê cóng).