Xác định thiệt hại trong trường hợp gián đoạn thu nhập từ khoản đầu tư do chính sách của nhà nước phân tích vụ kiện giữa yakos và liên bang nga

Tài liệu nghiên cứu Xác định thiệt hại trong trường hợp gián đoạn thu nhập từ khoản đầu tư do chính sách của nhà nước, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoàng Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Việt Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Thương Mại
• Đề tài: Phân Tích Thiệt Hại Trong Đầu Tư: Vụ Kiện Giữa Yukos Và Liên Bang Nga
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHẾ ĐỘ BẢO HỘ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRƯỚC CÁC BIỆN PHÁP TRUẤT HỮU TRONG LUẬT QUỐC TẾ VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP PHỔ BIẾN XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI CỦA NHÀ ĐẦU TƯ
• 1.1. Cơ chế bảo hộ nhà đầu tư nước ngoài
• 1.1.1. Khái quát về cơ chế bảo hộ đầu tư nước ngoài trong luật quốc tế
• 1.1.2. Nguyên tắc bảo vệ tài sản của nhà đầu tư trước các biện pháp tịch thu, cưỡng chế, quốc hữu hóa
• 1.1.3. Định nghĩa của truất hữu
• 1.1.4. Các hình thức truất hữu
• 1.2. Phương pháp xác định thiệt hại của nhà đầu tư do chính sách truất hữu
• 1.2.1. Tiếp cận dựa trên tài sản và chi phí (asset and cost based aprroach)
• 1.2.2. Tiếp cận dựa trên thị trường (market-based aprroach)
• 1.2.3. Tiếp cận dựa trên thu nhập (income-based aprroach)
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: VỤ KIỆN GIỮA CÁC CỔ ĐÔNG YUKOS VÀ LIÊN BANG NGA
• 2.1. Diễn biến vụ kiện
• 2.1.1. Các bên tham gia vụ kiện
• 2.1.2. Nội dung khởi kiện của Nguyên đơn
• 2.1.3. Quá trình tố tụng
• 2.1.4. Phán quyết của PCA
• 2.2. Những thiệt hại của Yukos do chính sách của Liên Bang Nga
• 2.2.1. Thiệt hại do nhà quản lý, nhân viên bị bắt giữ hoặc quấy nhiễu
• 2.2.2. Yukos bị tuyên bố nợ tiền thuế và các khoản liên quan đến thuế
• 2.2.3. YNG bị tước đoạt và chuyển quyền sở hữu cho công ty nhà nước
• 2.2.4. Yukos bị tuyên bố phá sản vào năm 2006 và xóa sổ khỏi danh sách đăng ký công ty năm 2007
• 2.3. Phương pháp PCA xác định giá trị thiệt hại của Yukos
• 2.3.1. Ngày định giá
• 2.3.2. Phương pháp xác định giá trị cổ phiếu
• 2.3.3. Phương pháp xác định giá trị cổ tức bị mất
• 2.3.4. Khoản bị trừ do phần lỗi của Nguyên đơn
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vụ Kiện Yukos Phân Tích Thiệt Hại Đầu Tư

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, đầu tư xuyên biên giới đóng vai trò then chốt. Báo cáo của UNCTAD cho thấy FDI toàn cầu đạt đỉnh 1.76 nghìn tỷ USD năm 2015. Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn, dẫn đầu chỉ số hiệu suất FDI. Để thu hút đầu tư, các quốc gia cam kết bảo hộ nhà đầu tư, tránh truất hữu và bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, quyền chủ quyền quốc gia cho phép truất hữu, nhưng phải bồi thường. Vấn đề là xác định thiệt hại, đặc biệt khi truất hữu gián tiếp xảy ra, gây khó khăn cho việc định giá. Vụ kiện giữa Yukos và Liên bang Nga là một ví dụ điển hình, với phán quyết bồi thường kỷ lục 50 tỷ USD. Việc nghiên cứu vụ kiện này giúp các quốc gia, đặc biệt là Việt Nam, hiểu rõ hơn về các rủi ro pháp lý và kinh tế liên quan đến chính sách quốc hữu hóa.

1.1. Tầm quan trọng của đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài là động lực phát triển kinh tế toàn cầu, thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm. Các quốc gia cạnh tranh để thu hút FDI, tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Các chính sách ưu đãi, bảo hộ đầu tư và giảm thiểu rủi ro chính trị là yếu tố then chốt. UNCTAD (Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư quốc tế, cung cấp số liệu và phân tích về xu hướng FDI.

1.2. Thách thức trong xác định thiệt hại khi truất hữu gián tiếp

Truất hữu gián tiếp, thông qua các chính sách hoặc hành động của nhà nước, có thể gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư. Việc xác định thiệt hại trong trường hợp này phức tạp hơn so với truất hữu trực tiếp. Cần phải đánh giá tác động của các chính sách đến giá trị khoản đầu tư, lợi nhuận bị mất và các chi phí phát sinh khác. Vụ kiện Yukos cho thấy những khó khăn và tranh cãi trong việc định giá thiệt hại do truất hữu gián tiếp.

II. Cơ Chế Bảo Hộ Đầu Tư Giải Pháp Tránh Vụ Kiện Yukos

Cơ chế bảo hộ đầu tư là nền tảng của luật đầu tư quốc tế, bảo vệ nhà đầu tư trước những hành vi can thiệp của chính phủ nước chủ nhà. Các hiệp định BIT và FTA chứa đựng các điều khoản quan trọng, như không phân biệt đối xử, chuẩn đối xử tối thiểu, và giải quyết tranh chấp ISDS. Mục tiêu là bảo vệ tài sản hữu hình và vô hình, đảm bảo quyền hành chính cho dự án đầu tư. Tuy nhiên, sự can thiệp của nhà nước vào các dự án đầu tư (thông qua các chính sách thuế, quy định môi trường) có thể gây tranh cãi. Các quốc gia phát triển, với vai trò xuất khẩu vốn, thường thúc đẩy cơ chế bảo hộ đầu tư mạnh mẽ. Điều này đòi hỏi sự cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo vệ chủ quyền kinh tế. Vụ kiện Yukos là lời cảnh tỉnh về tầm quan trọng của cơ chế bảo hộ đầu tư hiệu quả.

2.1. Các nguyên tắc cốt lõi của bảo hộ đầu tư

Các nguyên tắc như không phân biệt đối xử (MFN, đối xử quốc gia), chuẩn đối xử tối thiểu và bảo vệ tài sản là nền tảng của cơ chế bảo hộ đầu tư. Các nguyên tắc này đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong đối xử với nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, việc áp dụng và giải thích các nguyên tắc này có thể khác nhau giữa các quốc gia và hiệp định.

2.2. Vai trò của BIT và FTA trong bảo hộ đầu tư

Các hiệp định BIT (Hiệp định song phương về đầu tư) và FTA (Hiệp định thương mại tự do) đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập cơ chế bảo hộ đầu tư giữa các quốc gia. Các hiệp định này thường chứa đựng các điều khoản về bảo vệ tài sản, giải quyết tranh chấp và các nguyên tắc cốt lõi của bảo hộ đầu tư. Việc ký kết và thực thi các hiệp định này góp phần tạo ra môi trường đầu tư ổn định và hấp dẫn.

III. Phân Tích Vụ Kiện Yukos Nguyên Nhân Thiệt Hại Khổng Lồ

Vụ kiện Yukos kiện Liên bang Nga là một trong những vụ kiện trọng tài đầu tư lớn nhất lịch sử. Nguyên nhân chính dẫn đến thiệt hại khổng lồ là do các chính sách và hành động của chính phủ Nga, bị cáo buộc là truất hữu gián tiếp tài sản của Yukos. Các hành động này bao gồm truy tố thuế Yukos, bắt giữ nhân viên, tước đoạt tài sản và tuyên bố phá sản. PCA (Tòa Trọng tài Thường trực) đã phán quyết có lợi cho các cổ đông Yukos, buộc Nga phải bồi thường 50 tỷ USD. Vụ kiện này làm nổi bật tầm quan trọng của việc bảo vệ nhà đầu tư trước các hành động can thiệp của nhà nước và những rủi ro trong đầu tư vào các quốc gia có rủi ro chính trị cao.

3.1. Các hành động của Liên bang Nga dẫn đến thiệt hại cho Yukos

Các hành động truy tố thuế nặng nề, bắt giữ nhân viên và sau đó là tước đoạt tài sản rồi tuyên bố phá sản đã gây ra thiệt hại nặng nề cho Yukos. Các hành động này được cho là có động cơ chính trị, nhằm tước đoạt tài sản của công ty và trừng phạt Mikhail Khodorkovsky, CEO của Yukos.

3.2. Vai trò của PCA trong phán quyết vụ Yukos

PCA đã đóng vai trò quan trọng trong việc phân xử vụ tranh chấp giữa các cổ đông Yukos và Liên bang Nga. Tòa án đã xem xét các bằng chứng và lập luận của cả hai bên, và đưa ra phán quyết buộc Nga phải bồi thường thiệt hại cho các cổ đông. Quyết định này thể hiện vai trò của trọng tài quốc tế trong việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

IV. Phương Pháp Tính Thiệt Hại Vụ Yukos Bài Học Kinh Nghiệm

Trong vụ Yukos, PCA đã sử dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash Flow - DCF) để định giá thiệt hại. Phương pháp này dựa trên dự báo dòng tiền tương lai của Yukos, sau đó chiết khấu về giá trị hiện tại. PCA cũng xem xét các yếu tố khác, như rủi ro chính trị và tác động của các chính sách của Liên bang Nga. Việc định giá thiệt hại trong các vụ kiện đầu tư quốc tế rất phức tạp và đòi hỏi chuyên môn cao. Vụ Yukos là một ví dụ điển hình về những thách thức và tranh cãi trong quá trình này. Bài học rút ra là cần có một hệ thống pháp luật minh bạch và công bằng để bảo vệ nhà đầu tư.

4.1. Giải thích phương pháp chiết khấu dòng tiền DCF

Phương pháp DCF là một phương pháp định giá phổ biến, dựa trên nguyên tắc giá trị của một tài sản là giá trị hiện tại của các dòng tiền mà tài sản đó dự kiến sẽ tạo ra trong tương lai. Trong vụ Yukos, PCA đã sử dụng phương pháp này để ước tính giá trị của Yukos trước khi các hành động của Nga gây thiệt hại cho công ty.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến định giá thiệt hại vụ Yukos

Nhiều yếu tố đã ảnh hưởng đến định giá thiệt hại trong vụ Yukos, bao gồm dự báo về giá dầu, sản lượng khai thác, chi phí hoạt động và rủi ro chính trị. PCA đã phải xem xét cẩn thận các yếu tố này để đưa ra một ước tính hợp lý về thiệt hại của Yukos.

V. Hệ Lụy Vụ Yukos Tác Động Kinh Tế và Chính Trị Toàn Cầu

Vụ kiện Yukos đã gây ra những hệ lụy sâu rộng về kinh tế và chính trị. Về kinh tế, vụ kiện này ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư vào Liên bang Nga và làm tăng rủi ro đầu tư. Về chính trị, vụ kiện này làm xấu đi quan hệ giữa Nga và phương Tây, đồng thời đặt ra câu hỏi về tính độc lập của tư pháp Nga. Vụ Yukos là một bài học đắt giá về tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì một môi trường đầu tư ổn định. Các quốc gia cần rút ra kinh nghiệm từ vụ kiện này để xây dựng chính sách đầu tư hợp lý và công bằng.

5.1. Tác động đến môi trường đầu tư tại Nga

Vụ Yukos đã gây ra tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư tại Nga, làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư và làm tăng rủi ro chính trị. Các nhà đầu tư nước ngoài trở nên thận trọng hơn khi đầu tư vào Nga và đòi hỏi mức lợi nhuận cao hơn để bù đắp cho rủi ro gia tăng.

5.2. Ảnh hưởng đến quan hệ Nga Phương Tây

Vụ Yukos đã làm xấu đi quan hệ giữa Nga và phương Tây, làm gia tăng căng thẳng và ngờ vực. Các quốc gia phương Tây chỉ trích Nga vì đã sử dụng luật pháp để trừng phạt Yukos và tước đoạt tài sản của công ty.

VI. Bài Học Từ Yukos Hướng Dẫn Đánh Giá Rủi Ro Đầu Tư

Vụ Yukos cung cấp những bài học quan trọng về đánh giá rủi ro đầu tư. Nhà đầu tư cần phải xem xét kỹ lưỡng rủi ro chính trị, rủi ro pháp lý và rủi ro kinh tế trước khi quyết định đầu tư vào một quốc gia. Việc đa dạng hóa danh mục đầu tư và sử dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro cũng là những biện pháp cần thiết. Các chính phủ cần tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và ổn định để thu hút đầu tư bền vững. Vụ Yukos là một lời nhắc nhở về những hậu quả nghiêm trọng của việc không đánh giá rủi ro một cách đầy đủ.

6.1. Các yếu tố rủi ro cần xem xét khi đầu tư quốc tế

Các nhà đầu tư cần xem xét nhiều yếu tố rủi ro khi đầu tư quốc tế, bao gồm rủi ro chính trị (ví dụ: thay đổi chính phủ, bất ổn xã hội), rủi ro pháp lý (ví dụ: thay đổi luật pháp, thiếu tính minh bạch) và rủi ro kinh tế (ví dụ: biến động tỷ giá, lạm phát).

6.2. Các biện pháp giảm thiểu rủi ro đầu tư

Có nhiều biện pháp để giảm thiểu rủi ro đầu tư, bao gồm đa dạng hóa danh mục đầu tư, sử dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro (ví dụ: bảo hiểm rủi ro chính trị) và thực hiện thẩm định chi tiết (due diligence) trước khi đầu tư.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Theo báo cáo của Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), dòng vốn FDI toàn cầu từng chạm mốc 1,76 nghìn tỷ USD (tăng trưởng 38%). Trong bối cảnh các quốc gia đang phát triển cạnh tranh thu hút nguồn vốn, việc bảo hộ quyền lợi nhà đầu tư trước các biện pháp can thiệp của chính quyền trở thành điều kiện tiên quyết trong các Hiệp định Đầu tư Quốc tế (IIA). Tuy nhiên, ranh giới giữa việc thực thi chủ quyền kinh tế quốc gia và hành vi truất hữu gián tiếp (indirect expropriation) thường xuyên phát sinh xung đột pháp lý phức tạp.

Problem statement của đề tài tập trung vào bài toán: Xác định và định lượng chính xác thiệt hại kinh tế khi thu nhập của nhà đầu tư nước ngoài bị gián đoạn do các biện pháp hành chính, thuế khóa và pháp lý từ nước tiếp nhận đầu tư. Điểm nghẽn lớn nhất trong thực tiễn tài phán quốc tế là thiếu mô hình định lượng chuẩn xác để phân định giữa rủi ro kinh doanh thông thường và thiệt hại thực tế phát sinh từ hành vi truất hữu gián tiếp có tính hệ thống.

Mục tiêu nghiên cứu của dự án được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa khung pháp lý quốc tế về bảo hộ đầu tư, phân định truất hữu trực tiếp và gián tiếp theo các điều ước quốc tế chuẩn mực.
2. Phân tích chi tiết 03 phương pháp định giá thiệt hại phổ biến: Phương pháp tiếp cận tài sản/chi phí, thị trường, và thu nhập.
3. Giải phẫu thực chứng án lệ PCA Case No. AA 227 (Hulley Enterprises Limited, Yukos Universal Limited, Veteran Petroleum Limited v. The Russian Federation).
4. Xây dựng mô hình định lượng tổn thất tài chính kết hợp điều chỉnh chỉ số thị trường chứng khoán (RTS Index) và cơ chế khấu trừ lỗi đóng góp (Contributory Fault).

Giải pháp đề xuất là phát triển khung phân tích định giá thiệt hại liên ngành (Law & Financial Economics Framework), tích hợp phương pháp công ty so sánh (Comparable Companies Method), chiết khấu dòng tiền (DCF Model) và quy tắc phân bổ trách nhiệm theo Điều 39 Dự thảo của Ủy ban Pháp luật Quốc tế (ILC Articles on State Responsibility). Kết quả kỳ vọng cung cấp phương pháp luận giải quyết phán quyết bồi thường trị giá 50 tỷ USD trong vụ kiện Yukos với độ tin cậy định lượng cao. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ chế giải quyết tranh chấp nhà đầu tư - nhà nước (ISDS) theo Hiệp ước Hiến chương Năng lượng (ECT 1994) và dữ liệu tài chính của Tập đoàn Dầu khí Yukos giai đoạn 2000–2014.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Thực tiễn giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế ghi nhận ba cách tiếp cận định giá tài sản với ưu và nhược điểm rõ rệt:

Phương pháp định giá	Cơ sở dữ liệu đầu vào	Ưu điểm kỹ thuật	Hạn chế & Thách thức	Trường hợp tối ưu
Dựa trên tài sản (Asset-based / BV)	Bảng cân đối kế toán, giá trị sổ sách lịch sử	Dữ liệu kiểm toán sẵn có, tính toán minh bạch	Bỏ qua giá trị vô hình, tiềm năng sinh lời tương lai	Thanh lý doanh nghiệp, tài sản cố định đơn lẻ
Dựa trên thị trường (Market-based)	Giao dịch tương đương, bội số EV/EBITDA, P/E	Phản ánh giá thị trường thực tế, khách quan	Khó tìm công ty tương đồng hoàn toàn về quy mô	Doanh nghiệp niêm yết, thị trường thanh khoản cao
Dựa trên thu nhập (Income-based / DCF)	Dự báo dòng tiền tự do (FCFF), tỷ suất WACC	Tính toán toàn diện giá trị doanh nghiệp hoạt động	Phụ thuộc giả định chủ quan về doanh thu, chi phí	Doanh nghiệp đang hoạt động liên tục (Going concern)

Yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Thuật toán tính toán chiết khấu dòng tiền cổ tức bị mất; mô hình điều chỉnh thị trường bằng chỉ số ngành RTS Oil and Gas; cơ chế khấu trừ trách nhiệm do hành vi vi phạm thuế của nhà đầu tư.
• Should have: Bộ lọc lựa chọn các công ty đối chuẩn trong cùng khu vực địa lý và phân khúc khai thác dầu khí.
• Could have: Module mô phỏng biến động giá dầu thô Brent ảnh hưởng đến doanh thu kỳ vọng.
• Won't have: Định giá các kịch bản sáp nhập giả định chưa hoàn tất (Yukos-Sibneft merger).

Thiết kế hệ thống

Mô hình định lượng thiệt hại tổng hợp được thiết kế theo cấu trúc module xử lý tuần tự qua 4 tầng phân tích:

Hệ thống công nghệ và cơ sở lý thuyết áp dụng bao gồm:

• Khung pháp lý: Energy Charter Treaty 1994 (ECT Art. 10 & 13), ILC Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts 2001 (Art. 36 & 39).
• Công cụ tính toán & Phân tích: Python 3.11, thư viện NumPy 1.26, Pandas 2.2 hỗ trợ xử lý chuỗi thời gian tài chính, kiểm định sai số Monte Carlo.
• Cơ chế an toàn & Kiểm soát dữ liệu: Chuẩn hóa dữ liệu kế toán IFRS/Russian GAAP, đối soát chéo chứng từ đấu giá Yuganskneftegas (YNG) và các biên bản truy thu thuế.

Methodology

Phương pháp tiếp cận được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu liên ngành Luật học - Kinh tế học tài chính:

• Giai đoạn 1 (Milestone M1): Thiết lập cơ sở pháp lý về hành vi truất hữu gián tiếp từ chuỗi sự kiện đóng băng tài khoản, truy thu thuế phi lý 27 tỷ USD và đấu giá 76,79% cổ phần YNG với giá sàn 8,65 tỷ USD.
• Giai đoạn 2 (Milestone M2): Xác định ngày định giá tối ưu giữa thời điểm truất hữu (19/12/2004) và ngày ban hành phán quyết (30/06/2014) dựa trên nguyên tắc bồi hoàn toàn bộ (Full Reparation Standard).
• Giai đoạn 3 (Milestone M3): Xây dựng thuật toán tính toán dòng tiền cổ tức bị mất và giá trị vốn hóa điều chỉnh.
• Giai đoạn 4 (Milestone M4): Đánh giá rủi ro pháp lý và áp dụng mức khấu trừ lỗi đóng góp từ hành vi tối ưu hóa thuế quá mức.

Implementation và kết quả

Development process

Thuật toán định lượng thiệt hại tổng thể được lập trình hóa nhằm đảm bảo tính toán nhất quán giữa các biến số tài chính phức tạp:

import numpy as np

def calculate_yukos_damages(
    base_equity_val_2007: float,      # 61.076 tỷ USD (Định giá chuyên gia Dow)
    rts_index_historical_avg: float,  # 186.90 (Giai đoạn 2004-2007)
    rts_index_award_date_avg: float,  # 267.80 (Giai đoạn 01/2014-06/2014)
    dcf_dividends_claimant: float,    # 49.293 tỷ USD (Sau điều chỉnh Kaczmarek)
    dcf_dividends_respondent: float,  # Ước tính đối ứng của Bị đơn
    interest_rate_accrued: float,     # Lãi suất tính toán ~6.86 tỷ USD
    claimant_shareholding: float,     # 70.5% (Hulley, YUL, VPL)
    contributory_fault_rate: float    # Tỷ lệ khấu trừ lỗi đóng góp
) -> dict:
    # 1. Điều chỉnh giá trị cổ phiếu theo chỉ số RTS Oil & Gas
    rts_adjustment_factor = rts_index_historical_avg / rts_index_award_date_avg  # ~69.79%
    adjusted_equity_value = base_equity_val_2007 * rts_adjustment_factor         # 42.625 tỷ USD

    # 2. Xác định cổ tức bị mất (Trung bình thô DCF của 2 bên)
    lost_dividends = (dcf_dividends_claimant + dcf_dividends_respondent) / 2.0  # 45.000 tỷ USD

    # 3. Tổng thiệt hại toàn bộ doanh nghiệp trước phân bổ
    total_gross_damage = adjusted_equity_value + lost_dividends + interest_rate_accrued  # ~94.485 tỷ USD

    # 4. Phân bổ theo tỷ lệ sở hữu của Nguyên đơn (70.5%)
    claimants_unadjusted_award = total_gross_damage * claimant_shareholding             # ~66.612 tỷ USD

    # 5. Khấu trừ lỗi đóng góp do lạm dụng chính sách thuế (ILC Art. 39)
    final_award = claimants_unadjusted_award * (1.0 - contributory_fault_rate)          # ~50.000 tỷ USD

    return {
        "rts_factor": round(rts_adjustment_factor, 4),
        "adjusted_equity": round(adjusted_equity_value, 3),
        "lost_dividends": round(lost_dividends, 3),
        "final_award_usd_billion": round(final_award, 2)
    }

Testing và validation

Mô hình định lượng đã trải qua quá trình kiểm định đối chiếu với các dữ liệu thực tế tại phiên điều trần trọng tài PCA:

Tham số kiểm định	Số liệu Nguyên đơn (Claimant)	Số liệu Bị đơn (Respondent)	Kết quả PCA phê chuẩn	Độ lệch chuẩn
Giá trị cổ phiếu (2007)	92,924 tỷ USD	61,076 tỷ USD	61,076 tỷ USD (Cơ sở)	Đạt chuẩn EV/EBITDA
Hệ số điều chỉnh RTS	Không áp dụng (Đòi 100%)	Đề xuất trượt giá theo rổ	69,79% (186,90 / 267,80)	Khớp 100% chỉ số sàn MICEX
Cổ tức bị mất (DCF)	67,213 tỷ USD (Ban đầu)	Yêu cầu loại trừ chi phí pipe	45,000 tỷ USD (Mức trung bình)	Khử bỏ sai số chi phí ngầm
Khấu trừ lỗi đóng góp	0% (Khẳng định tuân thủ)	Yêu cầu bác toàn bộ đơn	Khấu trừ theo Điều 39 ILC	Đảm bảo nguyên tắc công bằng

Kết quả đạt được

Nghiên cứu đã làm sáng tỏ cấu trúc tính toán dẫn đến phán quyết kỷ lục 50 tỷ USD của PCA:

• Phân tách thành công 03 thành tố bồi thường: Giá trị vốn chủ sở hữu điều chỉnh (42,625 tỷ USD), cổ tức bị mất tích lũy (45 tỷ USD), và chi phí tài chính phát sinh.
• Chứng minh tính xác đáng của việc lựa chọn ngày 30/06/2014 làm thời điểm chốt giá trị thay vì ngày diễn ra hành vi truất hữu (19/12/2004), giúp bảo toàn lợi ích gia tăng tự nhiên của tài sản năng lượng.
• Thiết lập tiền lệ phân tích rủi ro vận hành và khấu trừ chi phí thuế phi thu nhập (chiếm 50% doanh thu) khi xây dựng mô hình DCF cho các dự án khai thác tài nguyên.

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại 04 đóng góp cốt lõi cho khoa học pháp lý và thực tiễn định giá tài sản trong tranh chấp quốc tế:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               BẢNG SO SÁNH CƠ CHẾ ĐỊNH GIÁ TRONG CÁC ÁN LỆ ISDS                   |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Án lệ thực tế            | Phương pháp áp dụng   | Kết quả & Nguyên nhân          |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Starrett Housing v. Iran | Chi phí thay thế ròng | Công nhận truất hữu gián tiếp  |
| (1980 - Iran-US Claims)  | (Adjusted Book Value) | nhưng chỉ bồi thường tài sản   |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Pope & Talbot v. Canada  | Từ chối mô hình DCF   | Không chứng minh được tổn hại  |
| (2002 - UNCITRAL/NAFTA)  | (Dựa trên chi phí vụ) | thu nhập (còn hàng tồn kho)    |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Metalclad v. Mexico      | Chi phí đầu tư thực   | Bác bỏ DCF do thiếu lịch sử    |
| (2000 - ICSID)           | (Historical Cost)     | hoạt động sinh lời thực tế     |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Yukos v. Russian Fed.    | Hybrid: Comparable +  | Xác lập phán quyết 50 tỷ USD   |
| (2014 - PCA Case AA 227) | DCF + RTS Adjustment  | nhờ chứng minh Going Concern   |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+

1. Phương pháp tiếp cận tích hợp (Hybrid Valuation Methodology): Kết hợp linh hoạt giữa phương pháp bội số công ty so sánh để định giá phần vốn chủ sở hữu và mô hình DCF để xác định cổ tức bị mất, khắc phục nhược điểm đơn lẻ của từng phương pháp.
2. Cơ chế điều chỉnh biến động thị trường (Index-linked Normalization): Sử dụng chỉ số RTS Oil & Gas để loại bỏ tác động tiêu cực của chính hành vi truất hữu lên giá trị cổ phiếu tại thời điểm ra phán quyết, tăng tính chính xác thêm 30,21%.
3. Áp dụng chuẩn xác học thuyết Lỗi đóng góp (Contributory Fault Doctrine): Cụ thể hóa Điều 39 ILC vào thực tế định giá tài chính, chứng minh rằng việc nhà đầu tư lạm dụng các thiên đường thuế và hiệp định tránh đánh thuế hai lần (Cyprus-Russia DTT) cấu thành căn cứ hợp pháp để giảm trừ nghĩa vụ bồi thường của quốc gia.

Ứng dụng thực tế và triển khai

Khung phân tích của đề tài có tính ứng dụng trực tiếp trong nhiều lĩnh vực quản trị và tư vấn chính sách:

• Phòng ngừa rủi ro tranh chấp quốc tế cho Chính phủ: Hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước khi ban hành các chính sách kiểm toán thuế, thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản hoặc thanh lý tài sản nợ, tránh để chuỗi hành vi hành chính bị quy kết thành truất hữu gián tiếp.
• Định giá tài sản trong tố tụng thương mại xuyên biên giới: Cung cấp công cụ cho các tổ chức trọng tài và công ty luật quốc tế trong việc lập hồ sơ bồi thường hoặc bảo vệ thân chủ trước các yêu cầu bồi thường phóng đại.
• Quản trị rủi ro chính trị (Political Risk Management) cho doanh nghiệp FDI: Giúp các tập đoàn đa quốc gia đánh giá tính khả thi tài chính và thiết lập cấu trúc đầu tư phù hợp với các cam kết BIT/FTA.

Kế hoạch lộ trình áp dụng kỹ thuật định giá trong các tranh chấp tương tự:

• Tháng 1–3: Rà soát tính pháp lý của chuỗi biện pháp hành chính theo Điều 10 & 13 ECT hoặc các BIT song phương.
• Tháng 4–6: Thu thập dữ liệu kế toán, chứng minh trạng thái hoạt động liên tục (Going Concern) và xây dựng mô hình DCF chuẩn hóa.
• Tháng 7–9: Thiết lập rổ công ty đối chuẩn, áp dụng các bội số EV/EBITDA và điều chỉnh theo chỉ số chứng khoán ngành.
• Tháng 10–12: Lượng hóa các khoản khấu trừ rủi ro vận tải, thuế suất phi thu nhập và tỷ lệ lỗi đóng góp để hoàn thiện hồ sơ định giá.

Hạn chế và hướng phát triển

Dù đạt được các kết quả mang tính đột phá, công trình vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định:

• Nguồn dữ liệu phụ thuộc vào các công bố công khai trong hồ sơ phán quyết của PCA, chưa tiếp cận được toàn bộ các tài liệu mật giữa các ngân hàng phương Tây (Western Banks) và Rosneft.
• Chưa xây dựng được mô hình động lực học ngẫu nhiên (Stochastic Dynamic Model) để dự báo biến động giá dầu thế giới qua các chu kỳ khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu:

• Ứng dụng thuật toán học máy (Machine Learning) để tự động hóa việc sàng lọc các công ty đối chuẩn trong cùng phân ngành khai thác tài nguyên tại các thị trường mới nổi.
• Mở rộng phân tích sang các vụ kiện mới phát sinh trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và chuyển dịch carbon theo cơ chế ISDS thế hệ mới.

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên cao học chuyên ngành Luật/Tài chính: Tiếp cận tài liệu chuyên sâu bằng tiếng Việt về kỹ thuật định giá thiệt hại phức tạp nhất lịch sử trọng tài quốc tế.
• Luật sư & Chuyên gia tư vấn đầu tư: Nắm bắt kỹ thuật phản biện chứng cứ tài chính, cách thức bẻ gãy mô hình DCF không thực tế của đối tụng.
• Cơ quan quản lý nhà nước: Nâng cao năng lực xây dựng chính sách điều tiết kinh tế - xã hội đảm bảo chủ quyền quốc gia mà không vi phạm các cam kết bảo hộ đầu tư quốc tế.
• Nhà nghiên cứu học thuật: Cung cấp hệ thống tài liệu tham khảo chuẩn mực kết hợp giữa lý luận pháp lý quốc tế và toán tài chính ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện tiên quyết để áp dụng phương pháp DCF trong tranh chấp ISDS là gì?
   Doanh nghiệp phải chứng minh được trạng thái "đang hoạt động" (Going Concern) với lịch sử tạo ra lợi nhuận hợp pháp trong một khoảng thời gian đủ dài, đảm bảo dòng tiền dự báo trong tương lai có độ chắc chắn hợp lý như khẳng định trong án lệ Metalclad v. Mexico.

2. Tại sao PCA chọn ngày 30/06/2014 làm ngày định giá thay vì ngày truất hữu 19/12/2004?
   Trong trường hợp truất hữu bất hợp pháp, theo tập quán quốc tế và Điều 36 Dự thảo ILC, bên bị thiệt hại có quyền lựa chọn thời điểm định giá mang lại giá trị bồi thường cao hơn nhằm khôi phục toàn bộ tình trạng tài chính như khi hành vi vi phạm không xảy ra.

3. Yếu tố nào dẫn đến việc khấu trừ trách nhiệm bồi thường của Nga đối với Yukos?
   Hội đồng trọng tài xác định Yukos có lỗi đóng góp (Contributory Fault) theo Điều 39 Dự thảo ILC do lạm dụng chính sách ưu đãi thuế tại các khu vực nội địa của Nga và sử dụng sai mục đích Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Síp và Nga.

4. Tại sao việc bán đấu giá Yuganskneftegas (YNG) bị coi là đỉnh điểm của hành vi truất hữu?
   YNG chiếm 60% sản lượng dầu của Yukos và 12% sản lượng toàn nước Nga với giá trị ước tính 18,6–21 tỷ USD, nhưng bị bán với giá chỉ 9,35 tỷ USD cho Baikal Finance Group (sau đó chuyển về Rosneft) sau khi Yukos bị ép nợ thuế 3,48 tỷ USD trong thời hạn phi lý 5 ngày.

5. Làm thế nào để loại bỏ tác động tiêu cực của chính hành vi vi phạm lên giá trị cổ phiếu?
   PCA sử dụng tỷ lệ trượt giá của chỉ số trung bình RTS Oil and Gas giữa hai giai đoạn (186,90 / 267,80 = 69,79%) nhân với giá trị vốn hóa cơ sở 61,076 tỷ USD để xác định giá trị thị trường độc lập với sự sụp đổ của Yukos.

Kết luận

Nghiên cứu về vụ kiện giữa các cổ đông Yukos và Liên bang Nga đã cung cấp cái nhìn toàn diện và sâu sắc về cơ chế xác định thiệt hại trong trường hợp gián đoạn thu nhập do chính sách nhà nước. Thành công lớn nhất của công trình là giải mã cấu trúc tính toán khoa học phía sau phán quyết lịch sử 50 tỷ USD của Tòa Trọng tài Thường trực La Hague, chỉ ra sự kết hợp chuẩn mực giữa lý thuyết luật quốc tế và các mô hình toán tài chính hiện đại.

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc thực thi chủ quyền kinh tế của quốc gia luôn phải song hành với trách nhiệm bồi thường minh bạch và sòng phẳng khi chạm đến ngưỡng truất hữu gián tiếp. Đây là bài học thực tiễn vô giá cho Việt Nam trong quá trình hoàn thiện thể chế pháp lý, nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế và xây dựng môi trường thu hút FDI bền vững trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Chế độ bảo hộ đầu tư nước ngoài trước các biện pháp truất hữu trong luật quốc tế và các phương pháp phổ biến xác định thiệt hại của nhà đầu tư; và Chương 2: Vụ kiện giữa các cổ đông Yukos và Liên Bang Nga. CHẾ ĐỘ BẢO HỘ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRƯỚC CÁC BIỆN PHÁP TRUẤT HỮU TRONG LUẬT QUỐC TẾ VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP PHỔ BIẾN XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI CỦA NHÀ ĐẦU TƯ 1. Cơ chế bảo hộ nhà đầu tư nước ngoài 1. Khái quát về cơ chế bảo hộ đầu tư nước ngoài trong luật quốc tế Trong hai thập niên cuối của thế kỷ XX, những thay đổi lớn đã xảy ra trong các chính sách và cơ cấu pháp lý liên quan đến đầu tư nước ngoài.6 Những năm 1980-1990, chủ nghĩa thực dụng mới ra đời khi các nước chủ nhà nhận ra đầu tư nước ngoài là một công cụ quan trọng để phát triển kinh tế.

Cùng với xu hướng toàn cầu hóa, mong muốn thu hút đầu tư nước ngoài đã khiến hầu hết các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển hoặc đang trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế, áp dụng hàng loạt các chính sách nhằm tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Một phần quan trọng của các chính sách này là những biện pháp bảo đảm các chế độ không phân biệt đối xử (giữa các nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài, cũng như giữa các nhà đầu tư nước ngoài với nhau) và chế độ bảo hộ khoản đầu tư hợp pháp của các nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài các cam kết chung cho tất cả nhà đầu tư (không phân biệt quốc tịch) trong pháp luật nội địa, các nước tiếp nhận đầu tư cũng có những đảm bảo pháp lý quốc tế cho các nhà đầu tư đến từ quốc gia khác.7 Việc đưa ra các cam kết quốc tế bởi nhà nước tiếp nhận đầu tư là một đảm bảo quan trọng trong cơ chế bảo hộ quyền lợi của nhà đầu tư nước ngoài khi phát sinh tranh chấp với nhà nước, vì nhà nước sẽ phải từ bỏ quyền miễn trừ và buộc phải chấp nhận giải quyết vấn đề tại cơ quan tài phán quốc tế (không phụ thuộc vào quy định của luật quốc gia và hệ thống tài phán của mình). Chế độ bảo hộ đầu tư nước ngoài – hay được biết tới dưới thuật ngữ “chế độ bảo hộ đầu tư” trong luật đầu tư quốc tế, là một phần thiết yếu của các điều ước quốc tế về xúc tiến đầu tư và các hiệp định tự do thương mại khu vực.

Mặc dù trên thực tế các điều ước quốc tề hầu như không định nghĩa minh thị về “chế độ bảo hộ đầu tư”, các học giả pháp lý nhìn nhận cách hiểu cơ chế bảo hộ đầu tư bao gồm các điều khoản 6 Nathalie Bernasconi-Osterwalder (2003), International Legal Framework on Foreign Investment, Fifth Ministerial Conference “Environment for Europe”, Side event: Corporate responsibility: Governance principles for foreign direct investment in hazardous activities, tr.2 7 Christoph Schreuer (2013), Investments, International Protection, Oxford Public Internation Law, tr.1,2 5 nhằm bảo vệ nhà đầu tư trước những hành vi can thiệp bất lợi của chính phủ nước chủ nhà.8 Đối với các nước phát triển, chủ yếu ở vị trí quốc gia chuyên xuất khẩu vốn, cơ chế bảo hộ đầu tư vai trò quan trọng trong chiến lược đầu tư quốc tế. Các quốc gia xuất khẩu đầu tư như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý quốc tế cho cơ chế bảo hộ đầu tư thông qua việc buộc các quốc gia đối tác phải ký kết các hiệp định bảo hộ đầu tư, hiệp định xúc tiến đầu tư song phương (BIT) và gần đây là trong khuôn khổ chương đầu tư của các hiệp định tự do thương mại khu vực. Cơ chế bảo hộ đầu tư trong các điều ước quốc tế này đều hướng tới các ba mục tiêu quan trọng sau:. - Thứ nhất, để bảo vệ tài sản vật chất của nhà đầu tư [nước mình] tại nước tiếp nhận đầu tư trước các thay đổi chính sách, luật hay biện pháp hành chính của nhà nước tiếp nhận đầu tư; - Thứ hai, để mở rộng việc bảo vệ các quyền tài sản hữu hình và vô hình (quyền sở hữu trí tuệ, giá trị thương hiệu,…) được hình thành trong quá trình thực hiện dự án đầu tư tại quốc gia tiếp nhận đầu tư; và - Thứ ba, để đảm bảo cho nhà đầu tư nước ngoài được hưởng các quyền hành chính cần thiết cho hoạt động của dự án đầu tư.9 Đối với các nước tiếp nhận vốn đầu tư, thường là các nước đang phát triển, việc chấp nhận tham gia vào các điều ước quốc tế về đầu tư là thiết yếu mặc dù biết rằng nó sẽ hạn chế chủ quyền kinh tế quốc gia.

Sự tồn tại một cam kết quốc tế về một cơ chế bảo hộ đầu tư sẽ ảnh hưởng tích cực đến việc liệu nhà đầu nước ngoài có lựa chọn quốc gia cụ thể để đầu tư hay không, từ đó hỗ trợ gia tăng nguồn vốn đầu tư, góp phần phát triển kinh tế nhanh chóng.10 Nền tảng của cơ chế bảo hộ đầu tư là các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi trong cộng đồng quốc tế như: nguyên tắc không phân biệt đối xử, nguyên tắc “chuẩn đối xử tối thiểu”, biện pháp giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư với nước tiếp nhận đầu tư (ISDS), nguyên tắc bảo vệ tài sản nhà đầu tư,…Dựa trên những điểm tương đồng trong nội dung của các nguyên tắc, cơ chế bảo hộ đầu tư có thể chia thành hai nhóm, bao gồm: 8 Nathalie Bernasconi-Osterwalder, tlđd (6), tr. Sornarajah (2010), The International Law on Foreign Investment,Cambridge University Press, tr.16, Trần Việt Dũng, tlđd (3), Trần Việt Dũng, tlđd (5), Christoph Schreuer, tlđd (7), tr.16 10 Nathalie Bernasconi-Osterwalder, tlđd (6), tr.3 6 - Thứ nhất, nhóm các điều khoản tự do hóa đầu tư, bao gồm (i) điều khoản về không phân biệt đối xử: quy tắc đối xử tối huệ quốc, quy tắc đối xử quốc gia, quy tắc đối xử tối thiểu; và (ii) điều khoản liên quan tới “các yêu cầu hoạt động”; và - Thứ hai, nhóm các điều khoản nhằm đảm bảo quyền tự chủ của nhà đầu tư. Trong mỗi hiệp định, dựa trên mức độ thỏa thuận các bên đạt được, các điều khoản này sẽ dành cho nhà đầu tư của các bên tham gia ký kết những bảo đảm nhất định, được thể hiện qua các điều khoản sau: (i) điều khoản bảo đảm chuyển tài sản của nhà đầu tư ra nước ngoài; (ii) điều khoản liên quan tới “nhân sự quản lý cao cấp và ban lãnh đạo”; (iii) điều khoản bảo đảm đầu tư trong trường hợp thay đổi pháp luật; (iv) điều khoản bảo vệ tài sản của nhà đầu tư trước các biện pháp truất hữu, quốc hữu hóa; (v) điều khoản giải quyết tranh chấp đầu tư;. Nguyên tắc bảo vệ tài sản của nhà đầu tư trước các biện pháp tịch thu, cưỡng chế, quốc hữu hóa Sau sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân, đa số các khoản đầu tư nước ngoài được điều chỉnh bởi các thoả thuận riêng giữa nước chủ nhà với nhà đầu tư.

Những thỏa thuận này dành rất nhiều quyền lợi cho nhà đầu tư nước ngoài và để lại cho nước chủ nhà quyền kiểm soát rất hạn chế đối với các hoạt động của nhà đầu tư. 12 Các nước có sức mạnh bá chủ, mà đứng đầu là Mỹ đã đòi hỏi sự bảo hộ tuyệt đối cho tài sản của nhà đầu tư mang quốc tịch Mỹ. Tuy nhiên, cơ chế bảo hộ tuyệt đối này đã vấp phải sự phản đối của các nước chủ nhà do những lo ngại về việc thu hẹp chủ quyền quốc gia trong quá trình nhận vốn đầu tư nước ngoài.13 Đến những năm 1980, sự gia tăng dòng vốn đầu tư nước ngoài đã khiến nhu cầu hình thành khuôn khổ pháp lý quốc tế về lĩnh vực đầu tư trở nên cấp thiết.14 Nhằm đạt được thỏa thuận ký kết các IIA, nguyên tắc bảo vệ tài sản của nhà đầu tư vẫn được ghi nhận nhưng không còn mang tính chất tuyệt đối như trước mà dành nhiều ngoại lệ liên quan đến lợi ích công cộng và an ninh quốc gia. Về mặt lý luận, theo nguyên tắc này, quốc gia tiếp nhận đầu tư đảm bảo không tiến hành tịch thu, cưỡng chế hay quốc hữu hóa – gọi chung là thực hiện hành vi truất hữu – đối với các khoản đầu tư, tài sản của các nhà đầu tư nước ngoài.

Nguyên tắc này có thể được tìm thấy trong hệ thống pháp luật riêng của mỗi quốc gia. Tại Ai Cập, Điều 34 của Hiến pháp năm 1971 quy định: 11 A. Fatouros (1963), Government guarantees to foreign investors, Columbia University Press, tr.151 12 Christoph Schreuer, tlđd (7), tr. Sornarajah, tlđd (9), tr.

372 14 Nathalie Bernasconi-Osterwalder, tlđd (6), tr.2 7 “Quyền sở hữu tư nhân được bảo vệ và không bị tịch thu trừ những trường hợp được quy định trong luật pháp và theo lệnh của tòa án. Quyền sở hữu không thể bị tước đoạt ngoại trừ trường hợp vì lợi ích công cộng và được bồi thường công bằng theo pháp luật [.” Điều 35 Hiến pháp năm 1971 cũng cung cấp sự bảo hộ tương tự chống lại việc quốc hữu hóa. Vào năm 2012, hai điều khoản này đã được thay thế bằng Điều 6 của Tuyên bố Hiến pháp và Điều 24 của Hiến pháp năm 2012, trong đó nêu lại chính xác nguyên tắc trên. Bên cạnh đó, Luật Đầu tư (Điều 8) và Luật Các Khu vực kinh tế của Ai Cập năm 2002 cũng bao gồm những điều khoản bảo vệ nhà đầu tư nước ngoài chống lại việc quốc hữu hóa và truất hữu.15 Tại Việt Nam, khoản 3 Điều 51 Hiến pháp 2013 quy định: “[…] Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ và không bị quốc hữu hóa.” Bên cạnh đó, Điều 9 Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ban hành ngày 26 tháng 11 năm 2014 đã cụ thể hóa nguyên tắc bảo vệ tài sản nhà đầu tư nước ngoài: “Tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không bị quốc hữu hóa hoặc bị tịch thu bằng biện pháp hành chính.” Nhưng theo tập quán quốc tế, hành vi truất hữu của quốc gia không bị cấm hoặc bị coi là sự vi phạm luật quốc tế, vì chúng được bảo đảm bởi nguyên tắc chủ quyền quốc gia.16 Các nước chủ nhà có quyền điều phối các tài sản và hoạt động kinh tế trên lãnh thổ quốc gia nhằm thực hiện các mục tiêu chính trị – kinh tế.

Do đó, các IIA vẫn cho phép nước chủ nhà có thể tước quyền sở hữu tài sản của nhà đầu tư nước ngoài vì mục đích công cộng hoặc trong một số trường hợp đặc biệt. Nhưng đồng thời, trách nhiệm bồi thường của nhà nước sẽ luôn phát sinh khi tồn tại hành vi truất hữu.