CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TIẾNG ỒN ĐÔ THỊ VÀ CHỈ SỐ ĐỘ GỒ GHỀ QUỐC TẾ IRI 1. Các yếu tố khai thác và môi trường của tuyến đường 1. Khái niệm về khai thác đường Giao thông đường bộ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Chi phí phát triển và duy trì mạng lưới giao thông đường bộ chiếm tỉ lệ lớn trong nguồn ngân sách của quốc gia, có ảnh hưởng lớn đến hầu hết các hoạt động trong lĩnh vực khác nhau của kinh tế xã hội.
Khai thác đường là một ngành khoa học dựa vào sự phân tích tác dụng tương hỗ giữa các yếu tố trong hệ thống vận tải ô tô để tìm ra các biện pháp thích hợp, kinh tế nhằm: - Hạn chế các hư hỏng - Nâng cao chất lượng kỹ thuật của đường - Đảm bảo an toàn thuận lợi trong giao thông - Nân cao năng suất vận tải - Hạ giá thành vận chuyển - Hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giao thông… 1. Nhiệm vụ của khai thác đường - Nghiên cứu tác dụng tương hỗ giữa các yếu tố trong hệ thống vận tải ô tô - Khảo sát, đánh giá toàn diện chất lượng kỹ thuật của đường - Nghiên cứu khả năng phục vụ của từng tuyến - Định các thời hạn và phân loại công tác sửa chữa đường - Xác định các công nghệ, kỹ thuật sửa chữa hợp lý và kinh tế - Xác định các biện pháp tổ chức, điều khiển giao thông thích hợp 1. Tổng quan về tiếng ồn và tiếng ồn giao thông 5 1. Khái niệm tiếng ồn Tiếng ồn là tập hợp những âm thanh có cường độ và tần số khác nhau, sắp xếp không có trật tự, gây cảm giác khó chịu cho người nghe, ảnh hưởng đến quá trình làm việc và nghĩ ngợi của con người, hay là những âm thanh phát ra không đúng lúc, âm thanh phát ra với cường độ lớn vượt quá mức chịu đựng của con người.
Tác hại do tiếng ồn gây ra Hiện nay đồng thời với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, vấn đề tiếng ồn càng trở nên nan giải, tiếng ôn đã vượt quá mức cho phép, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và cuộc sống hàng ngày của con người. Tiếng ồn 50dB: làm suy giảm hiệu suất làm việc, nhất là đối với lao động trí óc. Tiếng ồn 70dB: làm tăng nhịp thở và nhịp đập của tim, tăng nhiệt độ cơ thể và tăng huyết áp, ảnh hưởng đến hoạt động của dạ dày và giảm hứng thú lao động. Tiếng ồn 90dB: gây mệt mỏi, mất ngủ, tổn thương chức năng thính giác, mất thăng bằng cơ thể và suy nhược thần kinh.
Tiếng ồn ảnh hưởng đến giấc ngủ Giấc ngủ thường bị đánh thức khi có tiếng ồn bất ngờ gây nên, con người sẽ không có giấc ngủ ngon khi có nguồn ồn thường xuyên quấy nhiễu bên cạnh, lúc này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và năng suất công việc của ngày hôm sau, con người sẽ cảm thấy uể oải, mệt mỏi, không tỉnh táo để sẵn sàng cho công việc của một ngày mới. Theo thống kê của nghành y tế cho thấy lượng thuốc an thần, thuốc ngủ được sử dụng tính trên đầu người ở khu vực gần sân bay và các đường giao thông lớn gấp 2-3 lần so với khu vực không bị ô nhiễm tiếng ồn. Tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khỏe 6 Nếu tiếp xúc nhiều với tiếng ồn sẽ tạo ra tâm lý rất nặng nề cho cơ thể con người, ảnh hưởng trục tiếp đến thính giác, gây ra bệnh lãng tai, điếc nghề nghiệp, gây ra chứng nhức đầu dai dẳng, rối loại sinh lý, bệnh lý và suy nhược thần kinh, tim mạch, nội tiết,… Lúc này con người thường mệt mỏi, sinh cáu kỉnh, giảm trí nhớ, run mí mắt và phản xạ xương khớp giảm. Tiếng ồn càng mạnh (từ 120dB trở lên) có thể gây chói tai, đau tai, thậm chí thủng màng nhĩ.
Tiếng ồn còn gây ảnh hưởng đến tim mạch và sự hình thành thần kinh của bào thai trong bụng mẹ. Nghiên cứu của Liên Xô trước đây cho thấy công nhân trực tiếp chịu đựng mức ồn cao sẽ bị bệnh tăng huyết áp gấp đôi và bị bệnh về bộ máy tiêu hóa gấp 4 lần. Các chuyên gia y học hiện nay cho rằng sự suy giảm khả năng thính giác theo độ tuổi chính là vì con người đã thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn, nhất là trong xã hội công nghiệp phát triển. Tiến sĩ Samuel Rosen ở trường Đại học Y khoa Mount Sinai ở NewYork đã nghiên cứu phát hiện ra rằng người Manban (thuộc bộ lạc châu Phi nguyên thủy) sống ở môi trường yên tĩnh nên ở tuổi 75 vẫn có độ nhạy thính giác giống như người Mỹ ở tuổi trung bình 25.
Tiếng ồn ảnh hưởng đến thể lực, đối với tâm thần và hiệu quả làm việc của con người Rất nhiều người phát biểu rằng tiếng ồn đã làm họ yếu về thể lực và yếu về thần kinh và làm giảm hiệu quả làm việc của họ. Thi nghiệm đã chứng minh rõ điều đó. Tiếng ồn thực chất không chỉ gây bệnh tâm thần mà còn gây tai họa với phần tai trong, nếu tiếng ồn đạt tới 100 dB. Đã có nhiều người phàn nàn là rất khó chịu khi làm việc mà phải nghe tiếng tíc tắc của đồng hồ chạy, hay có người nói chuyện thì thầm bên cạnh, nếu làm việc trong môi trường tiếng ồn sẽ làm giảm một cách đáng kể khả năng tập trung của người lao động, độ chính xác của công việc sẽ giảm, sai sót trong công việc sẽ 7 giảm, sai sót trong công việc và sản xuất tăng cao, phát sinh hoặc tăng các tai nạn lao động.
Thực tế năng suất lao động sẽ giảm từ 20 ÷ 40%. Tiếng ồn ảnh hưởng đến trao đổi thông tin Thông tin thường bị tiếng ồn gây nhiễu, che lấp, làm cho việc tiếp nhận thông tin sẽ khó khăn hơn, độ chính xác của thông tin nhận được sẽ không cao ảnh hưởng đến cuộc sống sản xuất sinh hoạt của con người; do vậy trong trao đổi thông tin cần phải quy định giới hạn tiếng ồn cho phép để tránh các ảnh hưởng do tiếng ồn gây ra. Tác dụng tổng hợp của tiếng ồn đối với cuộc sống của con người. Tiếng ồn tác động lên con người ở 3 mức: - Quấy rầy về mặt cơ học, như che lấp âm thanh cần nghe.
- Quấy rầy về mặt sinh học của cơ thể, chủ yếu đối với bộ phận thính giác và hệ thần kinh. - Quấy rầy về mặt xã hội của con người. Tất cả các quấy rầy đó dẫn tới biểu hiện xấu về tâm lý, sinh lý, bệnh lý, hiệu quả lao động của con người, tức là ảnh hưởng tới cuộc sống của con người Hình 1.1: Giới thiệu tác hại của tiếng ồn có mức âm trung bình ở tần số 1000hZ là 50 dB (đường cong c) và 70 dB (đường cong b) và 90 dB (đường cong a) đối với cuộc sống con người. 8 m dB 130 c aâ 120 Möù 110 100 90 a 80 b 70 60 c 50 40 250 500 1000 2000 4000 Taà n soá Hình 1.
Tiếng ồn ảnh hưởng tới sức khỏe con người 1. Trong đó: - a: làm tổn thương chức năng thính giác, mất ngủ suy nhược thần kinh, mệt mỏi toàn thân… - b: làm ảnh hưởng tới mạch tim đập, nhịp thở, huyết áp, hoạt động dạ dày, mất hứng thú lao động. - c: quấy rầy trao đổi thông tin, giảm hiệu suất lao động. Kết luận về mức ồn có ảnh hưởng tới con người Mức ồn (dB.A) 30-35 Không ảnh hưởng đến giấc ngủ 40 Ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Điều kiện làm trí óc tốt 50 Phá rối giấc ngủ rõ rệt. Điều kiện tốt cho sinh hoạt và nghỉ ngơi nói chung 65 Quấy rối công việc, sinh hoạt. Bắt đầu có ảnh hưởng xấu về tâm sinh lý con người 9 80 Chưa gây ảnh hưởng xấu tới tai khi tiếp xúc lâu dài 85 Bắt đầu gây bệnh nặng tai và bệnh điếc 100 Gây tổn thương không hồi phục của tai 120 Gây đau tai 150 Tức khắc gây tổn thương thính giác Khi con người làm việc ở trong môi trường ồn, sau vài giờ làm việc phải mất thời gian nhất định thì thính giác mới phục hồi được bình thường. Thời gian đó gọi là thời gian phục hồi thính giác, nếu con người chịu tác động với tiếng ồn to và quá lâu thì gây bệnh thính giác mãn tính, như là làm thay đổi sự trao đổi các chất trong ốc tai.
Để bảo vệ thính giác, người ta quy định thời gian tối đa tiếp xúc của tiếng ồn trong mỗi ngày phụ thuộc vào mức ồn khác nhau. Giới hạn cho phép mức áp suất âm theo thời gian tiếp xúc Giới hạn cho phép mức áp suất Thời gian tiếp xúc với tiếng ồn âm tương đương (LAeq) - dBA 8 giờ 85 4 giờ 88 2 giờ 91 1 giờ 94 30 phút 97 15 phút 100 7 phút 103 3 phút 106 2 phút 109 1 phút 112 30 giây 115 Và tiêu chuẩn cho phép 10 Bảng 1.3: Giới hạn tối đa cho phép tiếng ồn khu vực công cộng và dân cư (theo mức âm tương đương) (Nguồn TCVN 5949 – 1998) STT KHU VỰC THỜI GIAN 6h – 18h 18h – 22h 22h – 6h 1 Khu vực cần đặc biệt yên tĩnh: Bệnh viện, thư viện, nhà điều dường, nhà trẻ, 50 45 40 trường học, nhà thờ, chùa chiền… 2 Khu dân cư, khách sạn, 60 55 50 nhà nghỉ, cơ quan hành chính… 3 Khu dân cư xen kẽ trong khu vực thương mại, dịch 75 70 50 vụ, sản xuất… Tuy TCVN có đưa ra những mức ồn tối đa cho phép và hình thức xử phạt những hành vi vi phạm nhưng chiều hướng giảm thiểu tiếng ồn giao thông vẫn chưa được quan tâm nhiều. Trước trình hình đó, các cá nhân nên tự có biện pháp riêng để hạn chế tiếng ồn như sau: Ngăn ngừa suy giảm sức nghe do tiếng ồn - Cần có các chương trình ngăn ngừa và kiểm soát sự tác hại nói chung tại nơi làm việc của tiếng ồn. Cần nhận biết sự nguy hại của tiếng ồn trước khi có trở ngại khó khăn khi nghe.
Một hướng dẫn của Liên minh châu Âu đòi hỏi máy móc phải được thiết kế và chế tạo sao cho giảm tối thiểu tiếng ốn phát ra. Cần thông báo về tiếng ồn phát ra ở máy để khách mua chẳng những chọn được thiết bị ít gây hại nhất mà còn ước tính được tác động tiếng ồn nơi làm việc, góp phần lên kế hoạch kiểm soát tiếng ồn. 11 - Làm cho một quy trình có sinh tiếng ồn yên tĩnh bớt đi rẻ hơn 10 lần so với tạo ra một tấm chắn lọc tiếng ồn.