Luận văn thạc sĩ về tội vi phạm các quy định giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích tội vi phạm các quy định về tham gia giao thông đường bộ từ thực tiễn tỉnh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Hữu Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Lại Viết Quang
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Vi Phạm Các Quy Định Về Tham Gia Giao Thông Đường Bộ Từ Thực Tiễn Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
• 1.1. Khái niệm, các dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ĐÚNG PHÁP LUẬT
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình vi phạm giao thông tại Thái Nguyên

Tình hình vi phạm giao thông tại tỉnh Thái Nguyên trong những năm gần đây đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Số lượng vụ tai nạn giao thông đường bộ gia tăng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Theo thống kê, hàng năm có hàng trăm vụ tai nạn xảy ra, trong đó nhiều vụ dẫn đến tử vong hoặc thương tật vĩnh viễn. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do ý thức chấp hành luật giao thông của người tham gia giao thông còn hạn chế. Hành vi vi phạm giao thông như vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, và không đội mũ bảo hiểm vẫn diễn ra phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến an toàn của bản thân người tham gia giao thông mà còn đe dọa đến tính mạng và tài sản của người khác. Chính quyền địa phương đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông, nhưng kết quả vẫn chưa đạt được như mong đợi. Việc giáo dục và tuyên truyền về an toàn giao thông cần được thực hiện thường xuyên và liên tục.

1.1. Nguyên nhân vi phạm giao thông

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng vi phạm giao thông tại Thái Nguyên bao gồm ý thức kém của người tham gia giao thông, sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng giao thông, và sự thiếu nghiêm minh trong việc xử lý vi phạm. Nhiều người vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc tuân thủ luật giao thông. Bên cạnh đó, tình trạng đường xá xuống cấp, thiếu biển báo và đèn tín hiệu cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ tai nạn. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc xử lý các hành vi vi phạm giao thông để tạo ra một môi trường giao thông an toàn hơn cho tất cả mọi người.

II. Các quy định pháp luật về tội vi phạm giao thông

Bộ luật Hình sự năm 2015 đã quy định rõ ràng về các tội vi phạm giao thông. Các hành vi như điều khiển phương tiện giao thông trong tình trạng say rượu, chạy quá tốc độ, và không có giấy phép lái xe đều bị coi là tội phạm. Những quy định này nhằm bảo vệ an toàn giao thông và giảm thiểu tai nạn. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều trường hợp vi phạm không được xử lý kịp thời, dẫn đến tình trạng tái phạm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực thi luật giao thông để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

2.1. Hình phạt đối với tội vi phạm giao thông

Hình phạt đối với các tội vi phạm giao thông được quy định rõ ràng trong Bộ luật Hình sự. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tù. Các hình phạt này không chỉ nhằm răn đe mà còn có tác dụng giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của người dân. Tuy nhiên, việc áp dụng hình phạt cần phải công bằng và hợp lý, tránh tình trạng xử lý không đồng đều giữa các đối tượng vi phạm.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng chống vi phạm giao thông

Để giảm thiểu tình trạng vi phạm giao thông tại Thái Nguyên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, việc tuyên truyền, giáo dục về an toàn giao thông cần được đẩy mạnh, đặc biệt là trong các trường học và cộng đồng. Thứ hai, cần cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông, đảm bảo các tuyến đường được duy tu, bảo trì thường xuyên. Cuối cùng, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm một cách nghiêm minh và công bằng. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, tình hình vi phạm giao thông mới có thể được cải thiện.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Tăng cường công tác tuyên truyền về an toàn giao thông là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình truyền thông cần được thiết kế hấp dẫn, dễ hiểu để thu hút sự chú ý của người dân. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về vi phạm giao thông cũng cần được thực hiện thường xuyên. Ngoài ra, cần có sự tham gia của các tổ chức xã hội, đoàn thể trong việc tuyên truyền và giáo dục ý thức chấp hành luật giao thông cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong những năm gần đây, tình hình trật tự an toàn giao thông tại Việt Nam, đặc biệt là tại tỉnh Thái Nguyên, có những diễn biến phức tạp với số vụ tai nạn giao thông ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng. Mỗi năm, trên toàn quốc xảy ra hàng chục nghìn vụ tai nạn giao thông, gây thiệt hại lớn về người và tài sản, trong đó tai nạn giao thông đường bộ chiếm tỷ lệ chủ yếu. Tỉnh Thái Nguyên với nhiều tuyến đường huyết mạch và mật độ phương tiện lưu thông lớn, mặc dù đã có nhiều dự án đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, vẫn đối mặt với tình trạng vi phạm pháp luật giao thông phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng và tài sản.

Luận văn tập trung nghiên cứu tội vi phạm các quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2018-2020, nhằm phân tích các quy định pháp luật hình sự hiện hành, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các dấu hiệu pháp lý của tội phạm, đánh giá hiệu quả xử lý hình sự và đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm giao thông. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần bảo đảm trật tự an toàn giao thông, giảm thiểu tai nạn và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng chống tội phạm hình sự. Hai lý thuyết chính được áp dụng là:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm hình sự: Phân tích các dấu hiệu cấu thành tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, bao gồm khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan và chủ thể tội phạm.
• Lý thuyết về trách nhiệm hình sự và hình phạt: Nghiên cứu các quy định về hình phạt chính, hình phạt bổ sung và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trong Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Các khái niệm chuyên ngành trọng tâm gồm: tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, hành vi vi phạm, hậu quả thiệt hại, chủ thể tội phạm, hình phạt chính và hình phạt bổ sung.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Thái Nguyên. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Số liệu thống kê từ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên về các vụ án vi phạm giao thông từ năm 2018 đến 2020.
• Báo cáo, văn bản chỉ đạo của các cơ quan chức năng như Công an tỉnh, Sở Giao thông vận tải, Thanh tra giao thông.
• Hồ sơ vụ án, bản án xét xử các vụ án hình sự liên quan đến tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 323 vụ án được điều tra, trong đó 120 vụ án khởi tố hình sự, 110 vụ án được truy tố và xét xử. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các vụ án có dấu hiệu tội phạm giao thông trong giai đoạn nghiên cứu. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, so sánh các quy định pháp luật cũ và mới, đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật qua số liệu xử lý vi phạm và kết quả xét xử.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ vi phạm và xử lý hình sự: Trong 3 năm (2018-2020), tỉnh Thái Nguyên thụ lý khoảng 780 tin báo vi phạm giao thông, khởi tố 440 vụ án hình sự, trong đó có 323 vụ điều tra, 110 vụ án được truy tố và xét xử. Tỷ lệ vụ án bị đình chỉ hoặc tạm đình chỉ chiếm khoảng 20%. Số bị cáo bị áp dụng hình phạt tiền chiếm khoảng 45%, cải tạo không giam giữ khoảng 25%, tù có thời hạn khoảng 30%. Hình phạt bổ sung được áp dụng cho khoảng 25% bị cáo.

2. Tình hình vi phạm hành chính và tai nạn giao thông: Lực lượng chức năng phát hiện và xử phạt hơn 105.000 trường hợp vi phạm hành chính, với các hành vi phổ biến như chạy quá tốc độ, không đội mũ bảo hiểm, không có giấy phép lái xe, sử dụng rượu bia khi lái xe. Trong 787 vụ vi phạm gây tai nạn giao thông, có 22 vụ tai nạn rất nghiêm trọng và 3 vụ đặc biệt nghiêm trọng, chủ yếu do vi phạm quy tắc giao thông chiếm 94,4%.

3. Hiệu quả công tác tuyên truyền và kiểm soát: Các cơ quan chức năng đã tổ chức hơn 700 đợt tuần tra kiểm soát với hơn 137.000 lượt cán bộ chiến sĩ tham gia, phối hợp chặt chẽ trong công tác thanh tra, kiểm tra. Công tác phổ biến pháp luật được thực hiện đa dạng qua hội nghị, truyền thanh, ký cam kết, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân.

4. Vướng mắc trong áp dụng pháp luật: Một số vụ án có thiếu sót trong thu thập chứng cứ, xác định tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, hoặc áp dụng sai quy định về hình phạt. Ví dụ, việc không đo nồng độ cồn kịp thời hoặc không xử lý đầy đủ các tình tiết tăng nặng như bỏ chạy sau tai nạn gây khó khăn cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự chính xác.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng pháp luật hình sự về tội vi phạm quy định tham gia giao thông đường bộ tại Thái Nguyên đã có nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện qua số lượng vụ án được xử lý và mức độ nghiêm minh của hình phạt. Việc mở rộng chủ thể tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015 đã giúp xử lý cả những hành vi vi phạm của người đi bộ và người điều khiển phương tiện thô sơ, phù hợp với thực tế giao thông đa dạng.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác điều tra, thu thập chứng cứ và áp dụng pháp luật, dẫn đến một số vụ án phải trả hồ sơ điều tra bổ sung hoặc xét xử lại. So sánh với các nghiên cứu trong ngành luật hình sự, những khó khăn này là phổ biến do tính chất phức tạp của các vụ tai nạn giao thông và yêu cầu cao về chứng cứ pháp lý.

Việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và phối hợp liên ngành trong tuần tra kiểm soát đã góp phần giảm thiểu vi phạm và tai nạn giao thông. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số vụ án khởi tố, xét xử theo năm và bảng phân loại hình phạt áp dụng, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và hiệu quả xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác điều tra, thu thập chứng cứ: Đề nghị các cơ quan tố tụng nâng cao kỹ năng, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thu thập chứng cứ, đặc biệt là đo nồng độ cồn, kiểm tra ma túy ngay tại hiện trường để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của hồ sơ vụ án. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; chủ thể: Công an, Viện kiểm sát.

2. Hoàn thiện quy định pháp luật về xử lý vi phạm giao thông: Nghiên cứu bổ sung các quy định về xử lý nghiêm minh đối với hành vi sử dụng rượu bia, ma túy khi lái xe, xem xét áp dụng hình phạt bổ sung như tước giấy phép lái xe vĩnh viễn trong trường hợp tái phạm nghiêm trọng. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: Bộ Tư pháp, Quốc hội.

3. Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật giao thông: Tăng cường các chương trình tuyên truyền đa dạng, tập trung vào nhóm đối tượng thanh thiếu niên và người lái xe chuyên nghiệp, sử dụng phương tiện truyền thông hiện đại và ký cam kết chấp hành luật giao thông. Thời gian: liên tục; chủ thể: Ban ATGT tỉnh, Sở Giao thông vận tải.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành trong tuần tra, kiểm soát: Phối hợp chặt chẽ giữa Công an, Thanh tra giao thông và các lực lượng liên quan để tổ chức các đợt cao điểm kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là vi phạm nồng độ cồn và tốc độ. Thời gian: hàng năm; chủ thể: Công an tỉnh, Thanh tra Sở GTVT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp và tố tụng hình sự: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về quy định pháp luật và thực tiễn xử lý tội phạm giao thông, từ đó áp dụng chính xác trong công tác điều tra, truy tố, xét xử.

2. Lãnh đạo và cán bộ các cơ quan quản lý giao thông: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch tuyên truyền, kiểm soát và xử lý vi phạm giao thông phù hợp với đặc điểm địa phương.

3. Giảng viên, sinh viên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về tội phạm giao thông đường bộ, giúp nâng cao kiến thức lý luận và thực tiễn.

4. Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực an toàn giao thông: Hỗ trợ xây dựng các chương trình phòng ngừa, nâng cao nhận thức cộng đồng và đề xuất giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được xác định như thế nào?
   Tội này được xác định khi người tham gia giao thông vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng như làm chết người, gây thương tích hoặc thiệt hại tài sản theo mức quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015.

2. Ai là chủ thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ?
   Chủ thể là người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự, bao gồm người điều khiển phương tiện, người đi bộ và người điều khiển, dẫn dắt súc vật tham gia giao thông đường bộ.

3. Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong tội này gồm những gì?
   Bao gồm không có giấy phép lái xe, sử dụng rượu bia, ma túy khi lái xe, bỏ chạy sau tai nạn, không cứu giúp người bị nạn, không chấp hành hiệu lệnh giao thông, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

4. Hình phạt chính và bổ sung áp dụng cho tội này là gì?
   Hình phạt chính gồm phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù từ 1 đến 15 năm tùy mức độ. Hình phạt bổ sung có thể là cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm giao thông tại địa phương?
   Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, phối hợp liên ngành trong tuần tra kiểm soát, nâng cao năng lực điều tra, thu thập chứng cứ và hoàn thiện quy định pháp luật liên quan.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các dấu hiệu pháp lý và quy định hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017.
• Thực tiễn áp dụng pháp luật tại tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2018-2020 cho thấy công tác xử lý vi phạm giao thông đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế.
• Các số liệu thống kê về vụ án, xử phạt hành chính và tai nạn giao thông được phân tích chi tiết, làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về điều tra, hoàn thiện pháp luật, tuyên truyền và phối hợp liên ngành nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông và nâng cao chất lượng xử lý tội phạm.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng, nhà nghiên cứu và các đối tượng liên quan tham khảo để phát triển công tác phòng chống tội phạm giao thông hiệu quả hơn trong tương lai.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động để hoàn thiện chính sách pháp luật về an toàn giao thông đường bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ THAM GIA GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 1. Khái niệm, các dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Khái niệm tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Giao thông là hoạt động đi lại của con người được thực hiện một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các phương tiện đi lại, hay có thể hiểu theo nghĩa chung nhất giao thông là sự dịch chuyển của người, hàng hoá và phương tiện trong không gian và theo thời gian, trong quá trình di chuyển này phương tiện hàng hoá và hành khách có thể di chuyển hoặc đứng im tương đối.

Để chỉ các công trình giao thông phục vụ phương tiện trong quá trình di chuyển người ta dùng thuật ngữ: “đường giao thông”, tập hợp các đường giao thông tạo thành mạng lưới giao thông. Và nó bao gồm các loại hình: giao thông đường bộ, giao thông đường sắt, giao thông đường thuỷ, giao thông đường hàng không. [4] Trong đó, giao thông đường bộ là một phần quan trọng trong hệ thống giao thông vận tải. Một cách khái quát thì giao thông đường bộ là sự tham gia của người và các phương tiện giao thông trên đường bộ.

Trong đô thị, giao thông đường bộ bao gồm các đường xe cơ giới như ô tô, xe máy; các loại đường dành cho xe thô sơ như xe đạp, xe xích lô, xe xúc vật kép và người đi bộ. Đường giao thông đường bộ gồm đường cao tốc, đường quốc lộ, đường nhập thành, đường nội bộ trong các khu ở… và công trình giao thông đường bộ gồm các bến xe, bãi đỗ xe, quảng trường, các trạm kỹ thuật giao thông… Trật tự an toàn giao thông là một lĩnh vực quan trọng của trật tự an toàn xã hội, có mối quan hệ nhân quả và không tách rời trật tự an toàn xã hội. Về nhận thức, thói quen và tâm lý của người tham gia giao thông cũng chính là của con 7 Luan van người tham gia các hoạt động kinh tế xã hội ở mỗi thời kỳ cụ thể. Kỷ cương trong quản lý kinh tế xã hội cũng có ý nghĩa quyết định trật tự kỷ cương trong giao thông, vì “con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội”.

Trật tự an toàn giao thông lĩnh vực có tính xã hội sâu rộng, bảo đảm cuộc sống bình an và hạnh phúc cho mọi người, cho mọi nhà. Thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra về người và của cải là rất lớn và hiện nay đang gia tăng. Những người bị thương vong phần lớn là những người lao động chính, nên để lại nhiều gánh nặng lâu dài cho nhiều gia đình và xã hội. Vì vậy, bảo đảm trật tự an toàn giao thông là một yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế xã hội bền vững.

[5] Các loại hình phương tiện tham gia giao thông đường bộ rất đa dạng và phức tạp. Lượng vận chuyển nhỏ hơn so với các loại hình giao thông đường thủy, đường sắt. Hiện nay, giao thông vận tải đường bộ chiếm tỷ trọng lưu thông hàng hoá, phương tiện, đối tượng tham gia giao thông lớn nhất, chi phí cho giao thông đường bộ cũng là chi phí lớn nhất, lâu dài và ổn định nhất, nhu cầu phát triển giao thông đường bộ cũng to lớn nhất, giao thông đường bộ có ở trên mọi địa hình, khu vực.và liên quan tới mọi tầng lớp nhân dân, chủ thể tham gia giao thông đông đảo nhất. Hoạt động giao thông đường bộ luôn chứa đựng trong mình những nguy hiểm lớn như ùn tắc giao thông, tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường.

Theo Luật giao thông đường bộ “người tham gia giao thông” gồm: người điều khiển, người sử dụng phương tiện tham gia giao thông đường bộ, người điều khiển, dẫn dắt súc vật và người đi bộ trên đường bộ. Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, được hiểu là hành vi của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ đã không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy đủ các quy định pháp luật giao thông đường bộ trong việc điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, trong đó phương tiện giao thông đường bộ bao gồm: 8 Luan van Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ: gồm xe ôtô, máy kéo, xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe tương tự, kể cả xe cơ giới dùng cho người tàn tật. Phương tiện giao thông thô sơ đường bộ: gồm các loại xe không di chuyền bằng sức động cơ như: xe đạp, xe xích lô, xe súc vật kéo và các loại xe tương tự. Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành bốn loại gồm tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù đến 3 năm; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy từ trên 3 năm đến 7 năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên 7 năm đến 15 năm tù và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy từ trên 15 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình. Từ những phân tích trên có thể đưa ra khái niệm tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ như sau: “Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là một trong số những tội phạm được quy trong Bộ luật hình sự quy định về hành vi nguy hiểm 9 Luan van cho xã hội của người đi bộ, người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ khi di chuyển trên đường bộ đã không tuân thủ các quy tắc tham gia giao thông, các quy tắc điều khiển giao thông mà pháp luật quy định nên đã gây ra những thiệt hại đáng về tài sản, sức khỏe, tính mạng của người khác và vì vậy họ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự và có thể bị áp dụng một trong số những hình phạt chính, đồng thời có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung và biện pháp tư pháp mà Bộ luật hình sự quy định”[4] 1. Các dấu hiệu pháp lý của tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Khách thể của tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ: Khách thể của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là: quy định của Nhà nước về an toàn giao thông đường bộ, đó là những quy định nhằm đảm bảo an toàn giao thông vận tải, đảm bảo cho hoạt động vận tải đường bộ được thông suốt, được tiến hành bình thường, và bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của công dân, bải vệ tài sản của Nhà nước, của các tổ chức và tài sản của công dân.

Hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ và gây thiệt hại tính mạng, sức khoẻ, tài sản của người khác. Chỉ những hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ có tính chất nguy hiểm cao, gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác và hành vi có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời mới bị coi là phạm tội hình sự. Đối với những hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ mà không có tính chất nguy hiểm, không gây thiệt hại cho người khác thì bị xử phạt vi phạm hành chính. 10 Luan van Mặt khách quan của tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ: Hành vi khách quan: Người phạm tội có hành vi vi phạm các quy định về tham gia giao thông đường bộ, cụ thể: đi quá tốc độ, chở quá trọng tải quy định, tránh, vượt trái phép; đi không đúng tuyến đường, phần đường; vi phạm các quy định khác về an toàn giao thông đường bộ như chuyên chở người, hàng không đúng số lượng, trọng tải quy định.

Để xác định hành vi vi phạm các quy định về tham gia giao thông đường bộ, phải căn cứ vào các quy định tại Luật giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền. Phương tiện giao thông đường bộ bao gồm các loại xe có động cơ (xe hơi, máy kéo, tàu điện bánh hơi, xe gắn máy và các loại xe chuyên dùng khác) và các loại xe thô xơ (xe thồ, xe đạp, xe được điều khiển bằng xúc vật: xe bò, xe ngựa. Người điều khiển phương tiện vận tải giao thông đường bộ là người trực tiếp thực hiện chức năng vận hành phương tiện để phượng tiện chuyển động và tham gia giao thông. [8] Hậu quả: Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là tội phạm có cấu thành vật chất.

Vì vậy, hậu quả là dấu hiệu bắt buộc đối với tội này. Nếu hành vi vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà chưa gây ra thiệt hại về tính mạng (làm chết người) hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khoẻ (gây thương tích), tài sản của người khác thì không cấu thành tội phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 126 Bộ luật Hình sự. Trên thực tế, hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ gây tai nạn giao thông dẫn đến chết người, thiệt hại về tài sản rất nhiều. Hậu quả của tai nạn giao thông là một trong những căn cứ để xác định trách nhiệm đối với người gây tai nạn.