CHƯƠNG 1: QOS VÀ QOE CHO IPTV 1.1 Tổng quan về IPTV 1.1 Khái niệm IPTV Dịch vụ IPTV( Internet protocol Television) là việc cung cấp nội dung truyền hình qua giao thức IP trên nền mạng băng thông rộng. Điều này trái ngược với phân phối qua các định dạng truyền hình mặt đất, vệ tinh và cable truyền thống. Không giống như các phương tiện được tải xuống, IPTV cung cấp khả năng phát trực tuyến các phương tiện nguồn liên tục. Do đó trình phát đa phương tiện của khách hàng có thể bắt đầu phát nội dung (chẳng hạn như kênh TV) gần như ngay lập tức.
Đây được coi là phương tiện truyền trực tuyến. Sự hội tụ và đa dạng công nghệ IPTV đã cho phép nó phát triển thành OTT hoặc Internet TV, để việc phát sóng truyền thông thực sự trở nên toàn cầu. Nhưng lý do thực sự khiến IPTV thành công như vậy là nó dựa trên công nghệ cho phép triển khai giải pháp sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có như e-metro, mạng cục bộ, bao gồm cả mạng Wi-fi. Thay vì nhận tín hiệu truyền hình theo kiểu truyền thống, IPTV cho phép TV được kết nối trực tiếp vào đường dây mạng Internet của gia đình thu tín hiệu.
Vì vậy có thể thấy dịch vụ truyền hình đã được tích hợp trực tiếp với dịch vụ kết nối mạng Internet. Hai cách triển khai dịch vụ Hiện có hai phương pháp chính thu tín hiệu truyền hình Internet. Thứ nhất, sử dụng máy tính kết nối với dịch vụ truyền hình IPTV để nhận tín hiệu sau đó chuyển đổi thành tín hiệu truyền hình truyền thống trên những chiếc TV chuẩn. Thứ hai, sử dụng một bộ chuyển đổi tín hiệu (set top box - STB).
Thực chất bộ chuyển đổi tín hiệu này cũng chỉ đóng vai trò như một chiếc PC như ở phương pháp thứ nhất. Cùng với sự phát triển của công nghệ chắc chắn sẽ có những sản phẩm TV có thể kết nối và thu nhận tín hiệu truyền hình trực tiếp từ đường truyền Internet.2 Phương thức hoạt động Nguồn video thu từ hệ thống vệ tinh hoặc cáp được mã hóa (encode) thành luồng (stream) video và đóng gói thành các gói tin (packet) IP, với địa chỉ đích là một địa chỉ IP phát đồng loạt (multicast) xác định. Sau đó gói tin được đưa vào mạng IP, nhờ vào bảng định tuyến multicast trong các thiết bị mạng (router, switch) các gói tin này sẽ được phân phối đến đúng người dùng có yêu cầu. Tại đầu cuối khách hàng, bộ giải mã video (STB - Set Top Box) nhận luồng video (kênh truyền 6 hình) và chuyển chúng sang tín hiệu tương tự (analog) hoặc số (digital) để hiện thị hình ảnh, âm thanh lên màn hình TV.
Khi khách hàng chuyển kênh TV, một bản tin tham gia nhóm IGMP được gửi từ STB đến thiết bị mạng để yêu cầu một luồng video mới. Phần tử mạng (DSLAM hoặc bộ định tuyến biên của mạng IP) đáp ứng yêu cầu của STB và gửi luồng video mới.3 Một số đặc điểm của IPTV a. Ưu điểm của IPTV Tính tương tác cao: Dịch vụ truyền hình IPTV có khả năng mang đến cho người dùng những trải nghiệm xem truyền hình có tính tương tác cao như tích hợp một chương trình hướng dẫn giúp người dùng tìm kiếm nội dung theo chủ đề hoặc tên diễn viên. Cho phép xem nhiều kênh cùng một lúc, sử dụng TV truy cập các nội dung đa phương tiện khác trên PC như hình ảnh hay video hoặc sử dụng điện thoại di động để điều khiển TV ở nhà ghi lại một chương trình ưa thích nào đó.
Một phương thức tương tác khác mà nhà cung cấp dịch vụ IPTV có thể triển khai là cung cấp các thông tin mà người xem yêu cầu trực tiếp trong quá trình xem chương trình. Ví dụ người dùng có thể nhận thông tin về đội bóng mà họ đang xem thi đấu trên màn hình chẳng hạn. Trên thực tế tính tương tác hoàn toàn có thể xuất hiện ở các loại hình truyền hình số khác nhau như truyền hình vệ tinh hay cable. Song để triển khai được thì cần phải có sự kết nối tương tác giữa đầu phát sóng và bộ thu sóng.
Đây là điều mà truyền hình vệ tinh và cáp không có được. Muốn triển khai thì hai hình thức truyền hình này buộc phải kết hợp với các hạ tầng mạng khác như Internet hoặc điện thoại di động. Không phụ thuộc thời gian: IPTV khi kết hợp với máy thu video số cho phép tạo chương trình nội dung không phụ thuộc thời gian bằng cơ chế ghi và lưu nội dung IPTV và sau đó có thể xem lại. Tích hợp đa dịch vụ: Trên một đường kết nối Internet đa người dùng IPTV có thể được sử dụng cùng một lúc rất nhiều dịch vụ khác nhau như truy cập 7 Internet, truyền hình, điện thoại cố định và di động, VoIP… mang lại cho người dùng sự tiện lợi trong quá trình sử dụng.
Công nghệ chuyển mạch IP: Hầu hết người dùng đều không biết rằng truyền hình cáp và vệ tinh thường gửi đi tất cả tín hiệu của mọi kênh cùng một lúc cùng một thời điểm nhằm cho phép người dùng chuyển chuyển đổi kênh tức thời như chúng ta vẫn thấy. Điều này dẫn đến lãng phí băng thông IPTV sử dụng công nghệ chuyển mạch IP để loại bỏ hạn chế này. Mọi dữ liệu chương trình truyền hình được lưu trữ tại một vị trí trung tâm và chỉ có dữ liệu kênh mà người dùng yêu cầu xem là được truyền tải đi. Điều này cho phép nhà cung cấp dịch vụ có thể bổ sung thêm được nhiều dịch vụ cho IPTV hơn vì băng thông không phải là vấn đề quá khó giải quyết nữa.
Mạng gia đình: Không chỉ có TV mà các PC cũng có khả năng kết nối vào mạng Internet trong gia đình, chính vì điều này cho nên người dùng hoàn toàn có thể sử dụng TV để vào các nội dung đa phương tiện ở trên PC, tất cả được liên kết với nhau để tạo nên mạng gia đình giải trí hoàn hảo. Video theo yêu cầu (VoD): Tính năng giúp người xem xem được các chương trình mà họ yêu thích bằng cách tìm kiếm rồi xem trực tiếp hoặc ghi ra đĩa để xem khi có thời gian. Bên cạnh đó tính năng này còn giúp kiểm soát các chương trình TV, giúp cho người xem không còn bị động với các chương trình mà nhà cung cấp phát đi như tua để xem lại hoặc dừng phát chương trình… Truyền hình tốc độ cao HD: Khi chất lượng cuộc sống của con người ngày càng được nâng lên thì xu hướng xem truyền hình chất lượng cao là điều tất yếu. Nhu cầu này được truyền hình IPTV đáp ứng một cách triệt để, mang tới cho người xem những chương trình chất lượng cao về cả hình ảnh và âm thanh.
Nhược điểm của IPTV Nhược điểm lớn nhất của IPTV khả năng mất dữ liệu rất cao và sự chậm trễ khi truyền tín hiệu. Nếu như đường kết nối mạng của người dùng không thật sự tốt cũng như không đủ băng thông cần thiết khi xem chương trình sẽ rất dễ bị giật hay việc chuyển kênh tốn khá nhiều thời gian để tải về. Hơn nữa nếu máy chủ của nhà 8 cung cấp dịch vụ không đủ mạnh thì khi số lượng người xem truy cập vào đông thì sẽ dẫn đến giảm sút chất lượng dịch vụ. Đây không hẳn là nhược điểm của IPTV mà của cả thế giới Web.
Khi mọi thiết bị đều có thể được kết nối mạng là một trong những mục tiêu mà thế giới đang hướng tới. Truyền hình IPTV cũng là một phần trong xu hướng này. Công nghệ mạng Internet ngày càng phát triển mạnh mẽ sẽ đẩy băng thông kết nối lên cao hơn góp phần giúp IPTV khắc phục nhược điểm nói trên và biến nó trở thành công nghệ truyền hình tương lai. Sự khác biệt giữa IPTV và Internet TV Vì đều được truyền trên mạng dựa vào giao thức IP nên chúng ta sẽ có sự nhầm lẫn giữa IPTV và Internet TV, tuy nhiên trên thực tế chúng hoàn toàn khác nhau.
Các nền tảng khác nhau: Truyền hình Internet thì sử dụng internet công cộng để truyền tải video tới người dùng cuối. IPTV sẽ sử dụng mạng riêng bảo mật được tổ chức và vận hành bởi các nhà cung cấp dịch vụ. Về địa lý: Truyền hình IPTV do nhà cung cấp dịch vụ viễn thông sở hữu nên chỉ giới hạn trong một khu vực nhất định nào đó trong khi mạng Internet lại không giới hạn về mặt địa lý, người dùng có thể xem Internet TV ở bất kỳ khu vực nào trên thế giới miễn là chỗ đó có kết nối Internet. Quyền sở hữu hạ tầng mạng: Khi video được gửi thông qua mạng Internet công cộng thì các gói tin có thể bị trễ hoặc thậm chí là bị mất trên đường truyền.
Bên cạnh đó thì chất lượng của video cũng không được đảm bảo vì có thể bị giật, lác, giằng xé hình ảnh … Trong khi IPTV được phân phối qua một hạ tầng mạng của các nhà cung cấp dịch vụ, do đó chất lượng về nội dung, hình ảnh sẽ được đảm bảo hơn. Cơ chế truy cập: Người dùng IPTV sẽ xem được nội dung mình thích nhờ có sự giải mã của set top box. Còn khi đó người xem Internet TV thì cần phải có nhiều 9 công cụ khác nhau hỗ trợ để được nội dung. Ví dụ như để download các chương trình truyền hình từ trên mạng Internet, thì ta phải cài đặt các phần mềm media cần thiết để xem được nội dung đó.
Giá thành: Giá thành mà người dùng bỏ ra khi sử dụng dịch vụ truyền hình IPTV chỉ tương đương so với truyền hình truyền thống trong khi tính năng của nó lại hơn rất nhiều lần. Các công nghệ nén video MPEG-2 MPEG-2 được sử dụng trên các DVD và trong hầu hết hoạt động quảng bá video số và các hệ thống phân phối cáp. MPEG-2 codec dựa trên khái niệm rằng dữ liệu video bao gồm nhiều phần dư thừa. Bằng cách loại bớt dư thừa không gian và thời gian, tổng băng thông yêu cầu sẽ ít đi.
Dư thừa thời gian được sử dụng để mô tả đặc điểm của dữ liệu video là có nền tương tự cho mỗi ảnh. Nền này giữ nguyên dọc theo một số ảnh tuần tự, hoặc nếu có thay đổi thì rất ít. Dư thừa không gian là đặc điểm của dữ liệu video trong đó một số vùng của ảnh được sao chép trong cùng một khung của video. Các bộ codec sẽ phải cân bằng mức dư thừa không gian và thời gian trong một tệp tin.
Các giá trị này sẽ thay đổi trên nhiều phần của video. Yêu cầu tốc độ bit của một tệp tin video cụ thể sẽ thay đổi, khi các phần khác nhau có thể có các mức nén khác nhau.