Khái Quát Về Tâm Lý Học Dạy Học: Đối Tượng, Nhiệm Vụ và Phương Pháp Nghiên Cứu

Tài liệu nghiên cứu Acfrogdaypbppywzxpmu4xtyh8tdcge3r8e y 5lpfrfeb4bc4qa2ja8jlrzx6mwyebmad9eavn inlifpwr w2zujzprtcd, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Đề tài: Khái Quát Tâm Lý Học Dạy Học: Đối Tượng, Nhiệm Vụ và Phương Pháp Nghiên Cứu

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TÂM LÝ HỌC DẠY HỌC
• 1.1. Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của TLHDH
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu TLHDH
• 1.2.1. Phương pháp quan sát
• 1.2.2. Phương pháp thực nghiệm
• 1.2.2.1. Thực nghiệm xét nghiệm
• 1.2.2.2. Thực nghiệm sư phạm (thực nghiệm tác động)
• 1.2.3. Phương pháp điều tra
• 1.2.4. Phương pháp trắc nghiệm
• 1.2.5. Phương pháp trò chuyện
• 1.2.6. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
• 1.3. Ý nghĩa của việc nghiên cứu Tâm lý học dạy học
• 1.4. Mối quan hệ giữa Tâm lý học dạy học với các khoa học khác
• 1.4.1. Mối quan hệ giữa TLHDH với TLHLT
• 1.4.2. Mối quan hệ giữa Tâm lý học dạy học với Lí luận dạy học
• 1.5. Những vấn đề Tâm lý học Sư phạm hiện đại
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG LÝ THUYẾT CƠ BẢN CỦA TÂM LÝ HỌC ĐƯỢC VẬN DỤNG VÀO DẠY HỌC
• 2.1. Thuyết Liên tưởng
• 2.1.1. Luận điểm cơ bản của thuyết Liên tưởng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tâm Lý Học Dạy Học Định Nghĩa Tầm Quan Trọng

Tâm lý học dạy học là một nhánh của Tâm lý học sư phạm. Nó nghiên cứu các quy luật và đặc điểm tâm lý hình thành và phát triển trong hoạt động dạy và học. Mục tiêu chính là làm sáng tỏ cơ sở tâm lý của quá trình dạy học, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục. Nghiên cứu này bao gồm việc khám phá cách thức học sinh tiếp thu kiến thức, hình thành kỹ năng, và phát triển tư duy. Đồng thời, nó cũng xem xét vai trò của giáo viên trong việc tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự phát triển toàn diện của học sinh. Hiểu rõ tâm lý học là chìa khóa để người dạy có thể thiết kế các phương pháp giảng dạy phù hợp và hiệu quả. Việc này còn giúp giáo viên xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với học sinh, tạo động lực học tập, và giải quyết các vấn đề tâm lý phát sinh trong quá trình dạy và học.

1.1. Định Nghĩa và Vị Trí của Tâm Lý Học Dạy Học

Tâm lý học dạy học (TLHDH) là một bộ phận quan trọng của tâm lý học sư phạm, tập trung vào việc nghiên cứu các hiện tượng tâm lý diễn ra trong hoạt động dạy và học. Khác với tâm lý học lứa tuổi hay tâm lý học phát triển, TLHDH xem xét các hiện tượng tâm lý này dưới tác động trực tiếp của quá trình giáo dục. Mục tiêu là hiểu rõ cách thức quá trình dạy học ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển tâm lý của người học, từ đó tối ưu hóa hiệu quả dạy học.

1.2. Tầm Quan Trọng của Tâm Lý Học Trong Giáo Dục Hiện Đại

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, Tâm lý học dạy học đóng vai trò then chốt. Nó cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh, giúp giáo viên hiểu rõ hơn về tâm lý người học, từ đó tạo động lực và hứng thú học tập. Việc áp dụng các nguyên tắc tâm lý học giáo dục giúp cải thiện tương tác giữa người dạy và người học, xây dựng môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn. Ngoài ra, TLHDH còn giúp giáo viên giải quyết các vấn đề tâm lý học sinh, từ đó hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh.

II. Đối Tượng Nhiệm Vụ Nghiên Cứu Tâm Lý Học Dạy Học Chi Tiết

Đối tượng nghiên cứu của Tâm lý học dạy học là những đặc điểm, quy luật của các hiện tượng tâm lý nảy sinh, hình thành và phát triển trong quá trình dạy học. Các hiện tượng tâm lý này bao gồm cả ở người dạy (giáo viên) và người học (học sinh). Nghiên cứu này giúp làm rõ những yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học. Nhiệm vụ của TLHDH là nghiên cứu cơ sở tâm lý của việc điều khiển quá trình dạy học, sự hình thành các quá trình nhận thức, các vấn đề quan hệ giữa giáo viên và học sinh. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cách tương tác giữa người dạy và người học. Nghiên cứu tâm lý còn liên quan đến quan điểm cá biệt và cơ sở tâm lý của các kiểu dạy học để kích thích tính tích cực của học sinh.

2.1. Phân Tích Đối Tượng Nghiên Cứu Tâm Lý Người Học và Người Dạy

Đối tượng nghiên cứu của Tâm lý học dạy học tập trung vào cả tâm lý người học và tâm lý người dạy. Về phía người học, nghiên cứu bao gồm các quá trình nhận thức, động cơ học tập, hứng thú học tập, và kỹ năng học tập. Về phía người dạy, nghiên cứu tập trung vào tâm lý giáo viên, các yếu tố ảnh hưởng đến phương pháp giảng dạy, và tương tác giữa người dạy và người học. Việc nghiên cứu cả hai đối tượng giúp hiểu rõ hơn về động lực và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình dạy học.

2.2. Nhiệm Vụ Của Tâm Lý Học Dạy Học Cơ Sở và Phát Triển Trí Tuệ

Nhiệm vụ của tâm lý học dạy học bao gồm nghiên cứu cơ sở tâm lý của việc điều khiển quá trình dạy học, sự hình thành những quá trình nhận thức của học sinh (như quá trình nhận thức), phát triển trí tuệ, và các vấn đề liên quan đến quan hệ giữa giáo viên và học sinh. Nó cũng xem xét cơ sở tâm lý của các kiểu dạy học để kích thích tính tích cực học tập của học sinh. Mục tiêu cuối cùng là xác định những điều kiện để quá trình dạy học đạt hiệu quả cao nhất, thúc đẩy phát triển nhân cách toàn diện.

2.3. Ảnh hưởng của yếu tố tâm lý lứa tuổi và cá nhân học sinh

Nghiên cứu tâm lý học sinh và tâm lý lứa tuổi giúp giáo viên nắm bắt được những đặc điểm riêng biệt của từng giai đoạn phát triển, từ đó có những điều chỉnh phù hợp trong phương pháp giảng dạy và giao tiếp. Ví dụ, học sinh tiểu học cần phương pháp trực quan, sinh động; học sinh THCS cần được khuyến khích tư duy phản biện; còn học sinh THPT cần được định hướng nghề nghiệp. Hiểu rõ tâm lý lứa tuổi và tâm lý học sinh giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập hiệu quả, khơi gợi tiềm năng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của các em.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tâm Lý Học Dạy Học Hiệu Quả Nhất

Tâm lý học dạy học sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, tương tự như Tâm lý học đại cương và Tâm lý học lứa tuổi. Các phương pháp phổ biến bao gồm phương pháp quan sát, thực nghiệm, điều tra, trắc nghiệm, trò chuyện và nghiên cứu sản phẩm. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu nghiên cứu cụ thể. Phương pháp thực nghiệm thường được coi là phương pháp cơ bản, giúp xác định mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố trong quá trình dạy học. Phương pháp quan sát giúp thu thập thông tin trực tiếp về hành vi và biểu hiện tâm lý của học sinh trong môi trường tự nhiên.

3.1. Phương Pháp Quan Sát Ưu Điểm và Hạn Chế Cần Lưu Ý

Phương pháp quan sát trong Tâm lý học dạy học là quá trình tri giác những biểu hiện bề ngoài của tâm lý người học trong quá trình dạy và học một cách có tổ chức, chủ định và mục đích rõ ràng. Ưu điểm là thu thập được tài liệu cảm tính trực quan và đảm bảo tính khách quan. Tuy nhiên, nhược điểm là mang tính chủ quan cá nhân và tài liệu có thể thiếu hệ thống. Cần quan sát nhiều lần để đảm bảo độ tin cậy. Cần xây dựng mẫu biên bản quan sát chi tiết trước khi thực hiện.

3.2. Phương Pháp Thực Nghiệm Tự Nhiên và Trong Phòng Thí Nghiệm

Phương pháp thực nghiệm bao gồm thực nghiệm tự nhiên và thực nghiệm trong phòng thí nghiệm. Thực nghiệm tự nhiên khắc phục hạn chế của thực nghiệm trong phòng thí nghiệm bằng cách tiến hành trong điều kiện bình thường của học sinh. Thực nghiệm sư phạm (thực nghiệm tác động) thay đổi điều kiện để làm bộc lộ rõ hiện tượng cần nghiên cứu. Cần xây dựng giả thuyết trước khi thực hiện thực nghiệm sư phạm, sau đó đo lường hiệu quả để khẳng định hoặc bác bỏ giả thuyết. Thực nghiệm sư phạm thường được sử dụng trong nghiên cứu Tâm lý học dạy học.

3.3. Các Phương Pháp Bổ Trợ Điều Tra Trắc Nghiệm Trò Chuyện Sản Phẩm

Ngoài quan sát và thực nghiệm, Tâm lý học dạy học còn sử dụng các phương pháp bổ trợ như điều tra (sử dụng phiếu câu hỏi), trắc nghiệm (đo mức độ biểu hiện của thuộc tính tâm lý), trò chuyện (phỏng vấn để thu thập thông tin), và nghiên cứu sản phẩm (thu thập dữ liệu từ sản phẩm do con người làm ra). Mỗi phương pháp cung cấp thông tin khác nhau và có thể được sử dụng kết hợp để có cái nhìn toàn diện về vấn đề nghiên cứu. Cần đảm bảo tính chính xác và khách quan trong quá trình thu thập và phân tích dữ liệu.

IV. Ứng Dụng Tâm Lý Học Dạy Học Để Nâng Cao Hiệu Quả Dạy Học

Nghiên cứu Tâm lý học dạy học có ý nghĩa quan trọng đối với việc dạy học và giáo dục học sinh. Dạy học là quá trình tổ chức và điều khiển hoạt động học, vì vậy cần hiểu được tâm lý học sinh. TLHDH giúp giáo viên hiểu biết các đặc điểm tâm lý, các quy luật tâm lý của học sinh, tạo điều kiện cho việc dạy học hiệu quả hơn. Nó còn giúp xây dựng cơ sở tâm lý của các phương pháp dạy học, hiểu được các quy luật tâm lý của quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo. Ứng dụng tâm lý học giúp nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh.

4.1. Xây Dựng Môi Trường Học Tập Tích Cực Dựa Trên Tâm Lý

Việc ứng dụng tâm lý học vào xây dựng môi trường học tập tích cực giúp tạo ra không gian thoải mái, an toàn và khuyến khích sự tham gia của học sinh. Giáo viên cần hiểu rõ về động cơ học tập, hứng thú học tập của học sinh để thiết kế các hoạt động phù hợp. Tương tác giữa người dạy và người học cần được xây dựng trên cơ sở tôn trọng, lắng nghe và thấu hiểu. Môi trường học tập tích cực giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác, và khả năng tự học.

4.2. Phát Triển Phương Pháp Giảng Dạy Phù Hợp Với Từng Đối Tượng

Mỗi học sinh có đặc điểm tâm lý, trình độ nhận thức và phong cách học tập khác nhau. Do đó, giáo viên cần linh hoạt trong việc lựa chọn và áp dụng phương pháp giảng dạy phù hợp. Hiểu rõ tâm lý lứa tuổi và tâm lý học sinh giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy để tối ưu hóa hiệu quả dạy học. Cần kết hợp các phương pháp truyền thống với các phương pháp hiện đại, khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Đánh giá học tập cần được thực hiện một cách khách quan, công bằng và toàn diện.

4.3. Giải Quyết Các Vấn Đề Tâm Lý Phát Sinh Trong Quá Trình Học

Trong quá trình học tập, học sinh có thể gặp phải các vấn đề tâm lý như căng thẳng, lo âu, áp lực, hoặc khó khăn trong việc hòa nhập với bạn bè. Giáo viên cần nhận biết và hỗ trợ học sinh giải quyết các vấn đề này một cách kịp thời. Kỹ năng giao tiếp, lắng nghe, và thấu hiểu là rất quan trọng trong việc hỗ trợ tâm lý cho học sinh. Có thể sử dụng các biện pháp như tư vấn, động viên, hoặc giới thiệu học sinh đến các chuyên gia tâm lý khi cần thiết.

V. Mối Liên Hệ Tâm Lý Học Dạy Học Với Các Khoa Học Khác

Tâm lý học dạy học có mối quan hệ mật thiết với nhiều ngành khoa học khác như Tâm lý học đại cương, Tâm lý học lứa tuổi, Lý luận dạy học, và Giáo dục học. Mối quan hệ này là tương hỗ, bổ sung cho nhau để hiểu rõ hơn về quá trình dạy và học. Tâm lý học lứa tuổi cung cấp kiến thức về sự phát triển tâm lý của trẻ em, thiếu niên và thanh niên. Lý luận dạy học nghiên cứu về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. Tâm lý học đại cương cung cấp các nguyên tắc cơ bản về tâm lý con người.

5.1. Quan Hệ Giữa Tâm Lý Học Dạy Học và Tâm Lý Học Lứa Tuổi

Tâm lý học dạy học và Tâm lý học lứa tuổi có mối quan hệ mật thiết, bởi vì chúng cùng nghiên cứu các hiện tượng tâm lý, các quy luật tâm lý trên đối tượng là trẻ em, thiếu niên và thanh niên. Tuy nhiên, khác nhau ở chỗ Tâm lý học lứa tuổi nghiên cứu sự phát triển tâm lý của các lứa tuổi, còn Tâm lý học sư phạm thì xem xét các hiện tượng đó dưới tác động của nhà giáo dục để hình thành và phát triển các chức năng tâm lý của chúng. Có hiểu được sự phát triển tâm lý của trẻ thì mới có thể hiểu một cách đầy đủ, đúng đắn khi xem xét chúng trong những điều kiện tác động của dạy học và giáo dục.

5.2. Mối Quan Hệ Giữa Tâm Lý Học Dạy Học và Lý Luận Dạy Học

Chất lượng học tập phụ thuộc vào điều kiện bên ngoài lẫn điều kiện bên trong của sự học tập. Những điều kiện bên ngoài là đối tượng của Lý luận dạy học còn những điều kiện bên trong quyết định sự học tập đó là đối tượng của Tâm lý học dạy học. Do đó, giữa Tâm lý học dạy học và Lý luận dạy học có quan hệ mật thiết với nhau.

VI. Xu Hướng Phát Triển và Tương Lai Của Tâm Lý Học Dạy Học

Tâm lý học dạy học hiện đại đang tập trung vào việc nghiên cứu chiến lược tích cực thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Các nhà tâm lý học Liên Xô cũ đã nghiên cứu chiến lược tích cực thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Quan điểm này đối lập với các nhà tâm lý học sư phạm khác. Quan điểm của họ chỉ ghi lại mức độ đạt được của sự phát triển tâm lý. Ngược lại, các nhà tâm lý học Liên xô cũ xuất phát từ sự cần thiết tích cực thúc đẩy quá trình phát triển, bằng cách họ tạo nên mô hình thực nghiệm phát triển tâm lý của trẻ. Một trong những thành tựu của phương hướng này, đó là lý thuyết hình thành hành động trí tuệ theo các giai đoạn của nhà tâm lý học Liên xô Ganperin.

6.1. Các Lý Thuyết Mới Về Hình Thành Hành Động Trí Tuệ và Ứng Dụng

Lý thuyết hình thành hành động trí tuệ theo các giai đoạn của Ganperin nhấn mạnh rằng sự lĩnh hội tri thức được tiến hành trong quá trình hoạt động của học sinh hoàn thành một hệ thống những hành động nhất định. Việc nắm vững kiến thức là kết quả của quá trình hoàn thành và nắm vững những hành động xác định. Quá trình và bản chất của sự nắm vững tri thức được xác định bởi sự định hướng hoạt động nhận thức. Đó là tập hợp những điều kiện khách quan, mà học sinh định hướng lên các điều kiện đó để thực hiện hành động. Việc nắm vững các giai đoạn hành động trí tuệ một cách khái quát là mặt quan trọng của hoạt động tư duy.

6.2. Xu Hướng Nghiên Cứu Về Phát Triển Tư Duy Trừu Tượng và Sáng Tạo

En-cô-nhin và Đa-vư-dop cho rằng không có kỹ năng tư duy độc lập, khi dạy trẻ chỉ sử dụng những biện pháp nhớ lại sự vạn dụng kiến thức. Con đường cơ bản trong nhiều năm dạy học ở cấp I là sự hình thành khái niệm bằng con đường đi từ cụ thể, từ cái riêng đến cái chung tương tự giống nhau một cách hình thức. Các nhà thực nghiệm đưa ra giả định: có thể ngay từ đầu làm cho trẻ làm quen với khái niệm chung “đại lượng”, sau mới chuyển sang dạy các khái niệm riêng, biểu hiện cụ thể khái niệm này.

6.3. Vận dụng các thành tựu mới để nâng cao chất lượng giáo dục

Để nâng cao chất lượng giáo dục cần nghiên cứu và vận dụng các thành tựu mới của tâm lý học dạy học, đặc biệt là các lý thuyết về hình thành hành động trí tuệ, phát triển tư duy trừu tượng và sáng tạo. Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh được tham gia tích cực vào quá trình học tập, khuyến khích tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, và khám phá kiến thức mới. Đồng thời, cần chú trọng đến việc phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, hợp tác, và tự học để giúp học sinh thành công trong cuộc sống.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH TÂM LÝ HỌC DẠY HỌC

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Tâm lý học dạy học là tài liệu học tập chuyên ngành thuộc phân môn Tâm lý học Sư phạm, giữ vị trí then chốt trong chương trình đào tạo nghiệp vụ sư phạm và tâm lý học giáo dục ở bậc đại học và sau đại học. Tài liệu xác lập hệ thống tri thức khoa học về các quy luật tâm lý chi phối quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và phát triển trí tuệ của học sinh dưới tác động có tổ chức của hoạt động sư phạm.

Mục tiêu học tập của giáo trình bao gồm:

• Xác định rõ đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu chuyên biệt của Tâm lý học dạy học.
• Nắm vững các lý thuyết tâm lý học nền tảng vận dụng trong dạy học, trọng tâm là Thuyết Hoạt động và Thuyết hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn.
• Phân tích bản chất, cấu trúc và điều kiện vận hành của hoạt động dạy và hoạt động học, từ đó nắm bắt cơ sở tâm lý để điều khiển quá trình dạy học đạt hiệu quả.

Về cấu trúc, giáo trình được thiết kế theo logic tuyến tính gồm 3 chương chính: từ các vấn đề tổng quan, phương pháp luận nghiên cứu và bối cảnh tâm lý học sư phạm hiện đại (Chương 1); phân tích hệ thống các lý thuyết tâm lý học cơ bản được vận dụng vào dạy học (Chương 2); đến việc phân tích chi tiết bản chất, cấu trúc, thành phần của hoạt động dạy và hoạt động học (Chương 3). Cách tiếp cận xuyên suốt của giáo trình là phương pháp tiếp cận hoạt động (Activity Theory), kết hợp quan điểm duy vật biện chứng và lý thuyết phát triển văn hóa - lịch sử trong tâm lý học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương và chủ đề chính

Nội dung tài liệu được triển khai qua các chương trọng tâm với hệ thống khái niệm và logic phát triển cụ thể:

• Chương 1: Khái quát về Tâm lý học dạy học

  • Đối tượng nghiên cứu: Những đặc điểm, quy luật về các hiện tượng tâm lý được hình thành và phát triển trong hoạt động dạy và học.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu: Làm rõ cơ sở tâm lý của việc điều khiển quá trình dạy học; quy luật lĩnh hội khái niệm, hình thành kỹ năng, kỹ xảo, tư duy độc lập sáng tạo; tiêu chuẩn và điều kiện phát triển trí tuệ; quan hệ sư phạm (thầy - trò, trò - trò); và cơ sở tâm lý của các kiểu dạy học.
  • Phương pháp nghiên cứu: Hệ thống 6 phương pháp gồm: Quan sát (trực tiếp, gián tiếp; yêu cầu xây dựng biên bản quan sát và kiểm chứng qua nhiều lần); Thực nghiệm (thực nghiệm tự nhiên và thực nghiệm trong phòng thí nghiệm; phân loại thành thực nghiệm xét nghiệm nhằm xác định thực trạng và thực nghiệm sư phạm/tác động gồm 2 mức độ dạy thử và kiểm tra); Điều tra bằng phiếu câu hỏi; Trắc nghiệm chuẩn hóa; Trò chuyện - phỏng vấn; Nghiên cứu sản phẩm hoạt động.
  • Mối quan hệ liên ngành: Làm rõ mối liên hệ giữa Tâm lý học dạy học với Tâm lý học đại cương, Giáo dục học đại cương, Tâm lý học lứa tuổi (nghiên cứu sự phát triển tâm lý tự nhiên theo lứa tuổi vs. nghiên cứu tâm lý dưới tác động sư phạm) và Lý luận dạy học (nghiên cứu điều kiện bên ngoài vs. nghiên cứu điều kiện tâm lý bên trong).
  • Các trào lưu tâm lý học sư phạm hiện đại: Luận điểm của L.S. Vygotsky về sự hình thành nhân cách thông qua hoạt động tích cực của chủ thể; quan điểm của N.A. Menchinskaya về sự phụ thuộc của việc nắm vững tài liệu vào cấu trúc hoạt động nhận thức; quan điểm của D.B. Elkonin và V.V. Davydov về việc tổ chức dạy học đi từ cái chung, trừu tượng, khái quát đến cái riêng, cụ thể (điển hình là thực nghiệm dạy khái niệm "đại lượng" và phương trình toán học ngay từ lớp 1).

• Chương 2: Những lý thuyết cơ bản của tâm lý học được vận dụng vào dạy học

  • Thuyết Liên tưởng: Khái niệm liên tưởng trong việc lĩnh hội kinh nghiệm xã hội; nghiên cứu của Ia.A. Samarin về 4 loại liên tưởng: liên tưởng khu vực, liên tưởng biệt hệ, liên tưởng nội hệ và liên tưởng liên môn; chỉ rõ ưu điểm trong phân loại và nhược điểm là chưa chỉ rõ cơ chế hình thành cũng như vai trò chủ thể.
  • Thuyết Hành vi: Sự ra đời năm 1913 từ cương lĩnh của J.B. Watson; nguyên tắc kích thích - phản ứng ($S - R$); phương pháp thử - sai (nghiên cứu của E.L. Thorndike trên động vật); thuyết hành vi mới bổ sung yếu tố trung gian của E.C. Tolman và C.L. Hull; mô hình dạy học chương trình hóa của B.F. Skinner; phê phán quan điểm đồng nhất sự học của con người với động vật.
  • Thuyết Hoạt động: Xuất phát từ triết học Mác - Lênin và bài báo năm 1925 của L.S. Vygotsky; các công trình của A.N. Leontiev và S.L. Rubinstein; cấu trúc 2 quá trình: Đối tượng hóa và Chủ thể hóa; cấu trúc 3 cấp độ: Hoạt động (gắn với Động cơ) - Hành động (gắn với Mục đích) - Thao tác (gắn với Phương tiện/Điều kiện); 4 đặc điểm cốt lõi của hoạt động (tính đối tượng, tính chủ thể, tính mục đích, tính gián tiếp).
  • Thuyết hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn (P.Ya. Galperin, N.F. Talyzina): Khái niệm hành động; cấu trúc 3 thành phần của hành động (Định hướng - Thực hiện - Kiểm tra); 4 thông số cơ bản của hành động (Hình thức, Tính khái quát, Tính đầy đủ, Tính nắm vững) cùng các thuộc tính thứ yếu (tính thông minh, tính ý thức, tính trừu tượng, tính vững bền); bảng phân loại 8 kiểu cơ sở định hướng hành động (trong đó Kiểu 3: khái quát, đầy đủ, tiếp nhận độc lập là tối ưu); quy trình 5 giai đoạn chuyển hóa hành động từ ngoài vào trong kèm giai đoạn chuẩn bị động cơ.

• Chương 3: Hoạt động dạy và hoạt động học

  • Bản chất sự học: Sự thay đổi hành vi và hoạt động do luyện tập; phân biệt 2 mức độ học: mức độ phản xạ/vận động và mức độ nhận thức.
  • Hoạt động dạy: Bản chất là quá trình điều khiển hoạt động học nhằm giúp người học tái tạo tri thức của nhân loại; phân biệt dạy học hàng ngày và dạy học nhà trường; 4 yêu cầu điều khiển: (1) Xác định mục đích và nhiệm vụ cụ thể; (2) Xác định trạng thái xuất phát qua chẩn đoán tâm lý; (3) Xác định trạng thái chuyển tiếp (vận dụng mô hình 5 giai đoạn của Galperin, quy trình tuyến tính $V_1 \rightarrow V_n$ của Hồ Ngọc Đại, hoặc phân liều lượng trong dạy học chương trình hóa); (4) Thiết lập hệ thống liên hệ ngược khép kín.
  • Hoạt động học: Phân biệt học ngẫu nhiên hàng ngày và hoạt động học nhà trường (hoạt động có mục đích tự giác lĩnh hội tri thức khoa học); 4 bản chất cơ bản; 4 thành phần cấu trúc: Đối tượng (tri thức tái tạo), Nhiệm vụ (câu hỏi, bài tập), Phương tiện (vốn hành động, năng lực đã tích lũy), Điều kiện (môi trường sư phạm, sự tương tác thầy - trò).
  • Hình thành động cơ học tập: Bản chất động cơ là sự hiện thân của nhu cầu trong đối tượng; phân loại 2 nhóm động cơ chính: Động cơ hoàn thiện tri thức (động cơ bên trong) và Động cơ quan hệ xã hội (động cơ bên ngoài); hệ thống thứ bậc động cơ.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  LOGIC TIẾP CẬN CỦA NỘI DUNG GIÁO TRÌNH                 |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Chương 1: Nền tảng Phương pháp luận & Bối cảnh Tâm lý học Sư phạm]     |
|   - Đối tượng, nhiệm vụ, 6 phương pháp nghiên cứu (Quan sát, Thực nghiệm)|
|   - Quan điểm Vygotsky, Menchinskaya, Elkonin - Davydov                 |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Chương 2: Các Trường phái Lý thuyết Tâm lý học Ứng dụng trong Dạy học] |
|   - Thuyết Liên tưởng (Samarin: 4 bậc liên tưởng)                       |
|   - Thuyết Hành vi (Watson, Thorndike, Skinner: S - R)                  |
|   - Thuyết Hoạt động (Leontiev: Cấu trúc Hoạt động - Hành động)         |
|   - Thuyết Hành động Trí tuệ (Galperin: 8 kiểu định hướng, 5 giai đoạn) |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Chương 3: Cấu trúc & Cơ chế Điều khiển Hoạt động Dạy - Hoạt động Học]  |
|   - Hoạt động Dạy: 4 yêu cầu điều khiển & hệ thống liên hệ ngược        |
|   - Hoạt động Học: 4 thành phần & 2 nhóm động cơ học tập                |
+-------------------------------------------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý luận dựa trên ba trụ cột:

1. Lý thuyết hoạt động tâm lý: Xem xét tâm lý, ý thức và nhân cách của học sinh không phải là bất biến mà được hình thành, biến đổi thông qua hai quá trình đối tượng hóa và chủ thể hóa trong hoạt động.
2. Quy luật chuyển hóa nội tâm (Internalization): Mô tả chi tiết con đường chuyển biến hành động vật chất bên ngoài thành hành động trí tuệ bên trong thông qua các dạng ngôn ngữ (ngôn ngữ bên ngoài $\rightarrow$ ngôn ngữ nói thầm $\rightarrow$ ngôn ngữ bên trong).
3. Nguyên lý điều khiển học trong sư phạm: Dạy học được nhìn nhận như một hệ thống điều khiển khép kín gồm cơ quan điều khiển (phần định hướng), cơ quan thực hiện và cơ quan điều chỉnh (phần kiểm tra qua liên hệ ngược).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích tâm lý sư phạm: Khả năng nhận diện cấu trúc hành động học của học sinh, phân loại kiểu cơ sở định hướng mà học sinh đang sử dụng, và đánh giá mức độ phát triển trí tuệ.
• Kỹ năng thiết kế hoạt động dạy học: Thiết lập mục tiêu sư phạm dưới dạng các nhiệm vụ cụ thể, xây dựng cơ sở định hướng hành động loại 3 (khái quát, đầy đủ, độc lập), tổ chức tiến trình bài giảng theo chuỗi logic ($V_1 \rightarrow V_n$).
• Kỹ năng nghiên cứu thực nghiệm sư phạm: Thiết kế mẫu biên bản quan sát, xây dựng bài trắc nghiệm chẩn đoán trạng thái xuất phát, triển khai thực nghiệm xét nghiệm và thực nghiệm tác động có nhóm đối chứng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình định hướng phương pháp giảng dạy dựa trên quan điểm dạy học tích cực: biến quá trình truyền thụ thụ động một chiều ("thầy phát - trò thu") thành quá trình tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của người học. Người dạy giữ vai trò thiết kế các tình huống có vấn đề, hướng dẫn học sinh độc lập phát hiện các thuộc tính bản chất của khái niệm theo con đường tái tạo lại quy trình tìm kiếm tri thức của các nhà khoa học.

Bài tập và nghiên cứu tình huống (Case Studies)

Giáo trình tích hợp các tình huống thực nghiệm khoa học làm dẫn chứng phân tích:

• Tình huống thực nghiệm xét nghiệm: Đánh giá mức độ nắm vững khái niệm góc của học sinh thông qua yêu cầu vẽ góc đầy và góc vuông trong các điều kiện làm bộc lộ mâu thuẫn nhận thức.
• Tình huống thực nghiệm so sánh: Đo nghiệm hiệu quả tiếp thu tri thức giữa phương pháp dạy học giải quyết vấn đề và phương pháp thuyết trình truyền thống trên hai nhóm lớp thực nghiệm và đối chứng.
• Tình huống mô hình hóa toán học: Phương pháp hình thành khái niệm trừu tượng của Elkonin - Davydov, hướng dẫn học sinh thao tác trên các mô hình so sánh đại lượng ($a=b$, $a>b$, $a<b$) trước khi tiếp cận ký hiệu số học.

Phương pháp đánh giá và kiểm tra

Tài liệu nhấn mạnh việc thiết lập hệ thống kiểm tra liên hệ ngược. Quy trình kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc chấm điểm kết quả cuối cùng mà tập trung phân tích quá trình thực hiện hành động:

• Kiểm tra phần định hướng của học sinh trước khi thực hiện.
• Phát hiện các thao tác thừa hoặc sai sót trong quá trình thao tác vật chất và ngôn ngữ.
• Đánh giá khả năng chuyển di tri thức từ trường hợp khái quát sang các bài tập thực tiễn.

Hướng dẫn tự học

• Lập bảng so sánh đối chiếu luận điểm, ưu điểm và hạn chế giữa Thuyết Liên tưởng, Thuyết Hành vi và Thuyết Hoạt động.
• Phân tích và tự lập sơ đồ ma trận 8 kiểu cơ sở định hướng hành động của Galperin.
• Luyện tập phân tích một bài học cụ thể trong chương trình phổ thông thành chuỗi hành động và thao tác tương ứng với 5 giai đoạn hình thành hành động trí tuệ.

---

Điểm nổi bật và giá trị học thuật (250-300 từ)

Tiêu chí học thuật	Nội dung chi tiết trong giáo trình
Hệ thống hóa các trường phái lý thuyết	Đối chiếu toàn diện giữa tâm lý học hành vi cổ điển ($S - R$ của Watson, Thorndike), hành vi mới (Tolman, Hull) với tâm lý học hoạt động Xô Viết (Vygotsky, Leontiev, Rubinstein).
Mô hình hóa lý thuyết của P.Ya. Galperin	Chi tiết hóa cấu trúc 3 phần của hành động, 4 thông số cơ bản, ma trận 8 kiểu cơ sở định hướng và tiến trình 5 giai đoạn chuyển hóa nội tâm.
Phương pháp luận thực nghiệm sư phạm	Phân định rõ ràng giữa thực nghiệm xét nghiệm (chẩn đoán thực trạng) và thực nghiệm tác động (kiểm chứng giả thuyết nguyên nhân qua dạy thử và kiểm tra).
Vận dụng mô hình giáo dục thực nghiệm	Tích hợp nghiên cứu của Elkonin - Davydov về dạy học đi từ khái quát đến cụ thể và quan điểm điều khiển hoạt động nhận thức của Hồ Ngọc Đại ($V_1 \rightarrow V_n$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học khối ngành Sư phạm: Sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba các chuyên ngành đào tạo giáo viên (Sư phạm Toán, Ngữ văn, Khoa học tự nhiên, Tiểu học...) sử dụng tài liệu để hoàn thành học phần Tâm lý học dạy học / Tâm lý học sư phạm.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Thuộc các chuyên ngành Giáo dục học, Lý luận và Phương pháp dạy học, Tâm lý học chuyên ngành; sử dụng tài liệu làm cơ sở phương pháp luận thiết kế các đề tài thực nghiệm sư phạm.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức về Tâm lý học đại cương, Tâm lý học lứa tuổi và Giáo dục học đại cương để tiếp thu chính xác các thuật ngữ về phản ánh tâm lý, quá trình nhận thức, quy luật lứa tuổi và nguyên lý giáo dục.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Sử dụng làm tài liệu tham khảo trong việc biên soạn bài giảng nghiệp vụ sư phạm, xây dựng tiêu chí đánh giá quá trình và thiết kế chương trình bồi dưỡng giáo viên phổ thông.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn cho sinh viên, học viên cao học chuyên ngành sư phạm, tâm lý học giáo dục, cùng các giảng viên và nhà nghiên cứu cần tài liệu tham khảo chuẩn mực về cơ sở tâm lý của hoạt động dạy và học.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu giáo trình?

Người học cần nắm vững các khái niệm cơ bản của Tâm lý học đại cương (cảm giác, tri giác, tư duy, trí nhớ, ngôn ngữ, hoạt động, nhân cách) và các đặc điểm phát triển tâm lý lứa tuổi học sinh từ Tâm lý học lứa tuổi.

3. Điểm khác biệt cốt lõi giữa Thuyết Hành vi và Thuyết Hoạt động trong giáo trình là gì?

Thuyết Hành vi quy giản quá trình học về cơ chế phản xạ cơ giới $S - R$, xem con người thích nghi thụ động với kích thích bên ngoài; trong khi Thuyết Hoạt động khẳng định sự học là quá trình chủ thể tích cực biến đổi đối tượng và chính bản thân mình thông qua hai quá trình đối tượng hóa và chủ thể hóa.

4. Cơ sở định hướng hành động Kiểu 3 của Galperin có ưu thế gì?

Kiểu 3 cung cấp đầy đủ các điều kiện cần thiết dưới dạng khái quát và người học tiếp nhận một cách độc lập. Nhờ đó, hành động diễn ra nhanh, ít sai sót, có tính bền vững cao và khả năng di chuyển linh hoạt sang các dạng bài tập mới.

5. Có những phương pháp nghiên cứu thực nghiệm nào được trình bày trong giáo trình?

Giáo trình trình bày hai hình thức thực nghiệm tự nhiên: Thực nghiệm xét nghiệm (xác định thực trạng mức độ nắm vững tri thức mà không làm thay đổi cách dạy học) và Thực nghiệm sư phạm (chủ động thay đổi điều kiện dạy học qua 2 mức độ: dạy thử và kiểm tra để xác định nguyên nhân và quy luật).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Tâm lý học dạy học thiết lập hệ thống tri thức lý luận chặt chẽ về các quy luật tâm lý trong hoạt động dạy và học, đặt trọng tâm vào lý thuyết hoạt động và cơ chế hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn. Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học để chuyển đổi phương thức giảng dạy truyền thống sang mô hình điều khiển hoạt động nhận thức tích cực của học sinh.

Lộ trình tiếp cận kiến thức đề xuất cho người học:

1. Nghiên cứu phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành (Chương 1).
2. Phân tích, so sánh các lý thuyết tâm lý học nền tảng, tập trung vào mô hình của Galperin và Leontiev (Chương 2).
3. Ứng dụng các quy luật tâm lý vào việc phân tích, thiết kế và điều khiển hoạt động dạy - hoạt động học trong thực tiễn sư phạm (Chương 3).

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu đặt tâm lí học vào quĩ đạo của tâm lí học khách quan và tạo điều kiện cho phạm trù thứ hai hoạt động xuất hiện. Tâm lí học hoạt động ra đời thực sự đưa tâm lí học trở thành một nền khoa học khách quan, là cơ sở khoa học đáng tin cậy của một nền giáo dục tiến bộ khoa học. Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về hoạt động.N Leonchiev thì hoạt động được hiểu là tổ hợp các hành động của con người tác động vào khách thể nhằm mục đích thảo mãn một nhu cầu nhất định và chính kết quả của hoạt động là sự cụ thể hóa nhu cầu của chủ thể. Nói cách khác hoạt động là mối quan hệ tác động giữa chủ thể và khách thể bao gồm 2 quá trình: Đối tượng hóa (tức là quá trình chủ thể bộc lộ năng lực tâm lí của mình ra bên ngoài để tạo nên sản phẩm).

Chủ thể hóa ( là quá trình chủ thể lĩnh hội những đặc điểm, thuộc tính của đối tượng đưa nó vào trong kinh nghiệm bản thân – phát triển tâm lí) Như vậy, hoạt động của con người bao gồm các quá trình con người tác động vào khách thể (gọi là quá trình bên ngoài) và quá trình diễn ra ở trong đầu (tinh thần, trí tuệ) gọi là quá trình bên trong. Như vậy, trong hoạt động bao gồm cả hành vi (bên ngoài) và tâm lí (bên trong), cả công việc chân tay lẫn công việc trí óc. Từ việc phân tích khái niệm trên ta thấy hoạt động là phương thức tồn tại của con người, và cũng là nơi tâm lí được hình thành và phát triển. Do đó, tâm lí, ý thức, nhân cách của con người do chính con người bằng hoạt động của bản thân mình mà tạo ra thông qua 2 quá trình.

Hoạt động có cấu trúc như sau: Chủ thể khách thể Hoạt động động cơ Hành động Mục đích Thao tác phương tiện Sản phẩm Vậy hoạt động khác hành động như thế nào? - hành động là thành phần của hoạt động, có nghĩa là để tiến hành hoạt động người ta phải thực hiện một hệ thống hành động. Nhưng để tiến hành hành động thì phải thực hiện một hệ thống thao tác theo một trật tự nhất định. - Động cơ của hoạt động là cái vì nó mà người ta hoạt động. đồng thời cũng là mục đích cuối cùng cần phải đạt được.

- Mục đích là biểu tượng về kết quả - cái mà người ta cần đạt được, cụ thể hóa sau quá trình hoạt động. Mục đích của hoạt động có thể chia thành mục đích bộ phận. Mỗi hành động là để đạt được mục đích bộ phận. - Phương tiện là điều kiện bên trong và bên ngoài để tiến hành hành động, thao tác.v * Đặc điểm của hoạt động - Hoạt động bao giờ cũng có đối tượng: Đối tượng của hoạt động là cái mà con người hướng hoạt động tới nhằm biến đổi, chiếm lĩnh nó.

Đối tượng của hoạt động nằm trong thế giới khách quan, nó có thể xuất hiện trước hoạt động hoặc có thể xuất hiện sau hoạt động mà hoạt động của con người phải đi tìm kiếm. Ví dụ: đối tượng của hoạt động dạy là nhân cách của người học. Đối tượng của hoạt động học là tri thức. - Hoạt động bao giờ cũng được thực hiện bởi chủ thể là con người (một hoặc nhiều người).

Nhưng con người chỉ được coi là chủ thể của hoạt động khi họ có ý thức – chủ động, tích cực tác động vào đối tượng để biến đổi hoặc chiếm lĩnh nó. - Hoạt động của con người là hoạt động có mục đích: Mục đích là biểu tượng về kết quả sẽ đạt được sau hoạt động. Mục đích trở thành động lực thôi thúc con người tiến hành hoạt động. Nó có tác dụng định hướng cho con người hoạt động và điều chỉnh hoạt động của mình.

Mục đích sẽ được cụ thể hóa dần dần trong hoạt động của con người. vì thế, có thể xem mục đích như là cái mà hoạt động cần chiếm lĩnh. Ví dụ: mục đích trong dạy học là tri thức, là kĩ năng, là thái độ mà người học cần chiếm lĩnh được trong từng bài học, từng môn học. Trong bài dạy tính diện tích hình tam giác.

Mục đích là người học nắm được công thức tính diện tích tam giác, có kĩ năng vận dụng vào giải quyết các bài tập - Hoạt động của con người được vận hành theo nguyên tắc gián tiếp: trong quá trình con người tiến hành hoạt động họ luôn sử dụng các công cụ ( công cụ lao động, ngôn ngữ) để tác động vào đối tượng. Ví dụ: trong hoạt động dạy học: người giáo viên sử dụng ngôn ngữ (nói và viết), các phương tiện dạy học để tổ chức các hoạt động giúp người học chiếm lĩnh được tri thức bài học. Công cụ mà con người sử dụng trong hoạt động có thể công cụ vật chất hoạt công cụ tinh thần – tâm lý, ý thức. Nhờ tính chất sử dụng công cụ này mà làm cho tâm lý của con người khác xa về chất so với con vật.

Nói một cách cụ thể là hoạt động của con người khác xa về chất so với hành vi bản năng của con vật. Vì vậy, Vư-gốt-xki đã nói nhờ tính gián tiếp trong hoạt động của con người mà xác định được chức năng tâm lí cao cấp của con người.3 Phương pháp tiếp cận hoạt động và vận dụng vào dạy học. - Vận dụng lí thuyết hoạt động vào việc nghiên cứu, lí giải sự hình thành và phát triển tâm lí người được gọi là phương pháp tiếp cận hoạt động. Phương pháp tiếp cận hoạt động dựa trên những nguyên tắc sau: + Tâm lý, ý thức con người được nảy sinh, hình thành và phát triển bởi hoạt động.

Hoạt động được xem như là qui luật chung của sự hình thành tâm lí người. + Hoạt động vừa tạo ra tâm lí, vừa sử dụng tâm lí là điều kiện phương tiện của hoạt động. Vì thế khi nói đến hoạt động thì bao gồm những điều kiện bên ngoài (công cụ, khách thể) và những điều kiện bên trong (tâm lí, ý thức) Những điều kiện bên ngoài và bên trong phải thống nhất, kết hợp với nhau một cách chặt chẽ thì hoạt động mới có kết quả. + Tất cả các quá trình, các thuộc tính tâm lí, kể cả ý thức cả con người đều phải xem xét nó trong hoạt động và giao tiếp.

- Vận dụng lí thuyết hoạt động vào dạy học và học tập. + Trước hết phải quan niệm hoạt động dạy và hoạt động học là hoạt động của thầy và trò. / Hoạt động dạy thực hiện cơ chế di sản xã hội: có nghĩa là người dạy tổ chức cho người học hoạt động với các sự vật, hiện tượng để lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo. Để tổ chức hoạt động học tốt, người dạy phải biết được quá trình tìm kiếm tri thức của nhân loại như thế nào mà tổ chức cho người học làm theo con đường tìm kiếm của nhân loại.

/ Hoạt động học là hoạt động của người học nhằm thay đổi bản thân. Vì thế để thực hiện hoạt động học, người học sinh phải thực hiện các hành động giống như các nhà khoa học đã tìm kiếm kiến thức đó. / Hai hoạt động này phải thống nhất với nhau. Vì thế Menchinxkia viết: Hai hoạt động thầy và trò là hai mặt của hoạt động.

Đa-vư-dov cũng cho rằng: các hoạt động dạy và học là hoạt động cùng nhau của thầy và trò. Như vậy vận dụng phương pháp tiếp cận hoạt động là phải làm rõ thầy và trò là chủ thể của hoạt động dạy và hoạt động học là làm sao thầy và trò đều thực hiện một mục đích phát triển nhân cách cho học sinh.4 Thuyết hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn 2.1 Quan điểm của thuyết hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn. - Xem sự học như là sự thực hiện một hệ thống hành động nhất định. Sự thực hiện một hệ thống hành động như thế dẫn đến việc học sinh nắm vững những tri thức mới, kĩ năng mới.Ia Ganperin viết: “Bất cứ hoạt động nào được gọi là sự học, nếu như kết của nó là những tri thức mới, kĩ năng mới, hoạt những tri thức và kĩ năng trước có bản chát mới được hình thành thành ở người thực hiện những hoạt động này” Như vạy hoạt động học là kểu hoạt động được cấu tạo từ hệ thống hành động, và được thống nhất với nhau bằng động cơ để đạt được mục đích của hoạt động học.

Vì thế để hiểu bản chất của sự học phải nghiên cứu và phân tích hoạt động học mà học sinh thực hiện những hoạt động này để giải quyết những nhiệm vụ học tập. Nhưng hoạt động học được cấu tạo bởi hành động học. Hành động là đơn vị phân tích của hoạt động. vì thế nội dung chủ yếu của lí thuyết này xem xét cấu trúc, chức năng, nội dung của từng hành động.2 Thành phần cấu trúc và chức năng của hành động Bất cứ hành động nào của con người cũng có một mục đích xác định.

Mục đích này được xác định trên một cơ sở một động cơ nào đó hướng lên một đối tượng nhất định. Đối tượng đó có thể là đối tượng vạt chát hay tinh thần. Hành động được chủ thể thực hiện (theo hình thức bên trong hay bên ngoài) chứa đựng tất cả những tri thức hay một số trí thức cần thiết và những điều kiện của hành động. Bất cứ hành động nào cũng bao gồm các thao tác được chủ thể thực hiện theo một trật tự nhất định, phù hợp với qui luật thực hiện nó.

Sự thực hiện liên tục các thao tác tạo nên quá trình thực hiện hành động. Tóm lại, trong lí thuyết này xem hành động được cấu tạo từ các thành phần sau: Động cơ, mục đích, điều kiện và thao tác của hành động. Trong lí thuyết này: Hình ảnh của hành động, và hình ảnh của môi trường hành động phải thống nhất, tạo thành các yếu tố cấu trúc của hành động. Trên cơ sở các yếu tố này hành động được điều khiển và các yếu tố này trở thành cơ sở định hướng của hành động.

- Hình ảnh của môi trường: Đó là những điều kiện khách quan cần thiết để thực hiện hành động. Những điều kiện này tồn tại một cách độc lập không phụ thuộc vào chủ thể hành động. Ví dụ: ví dụ khi tính chiều cao của Kim tự tháp con người đã lợi dụng chiều cao của bóng nắng từ đó tính theo công thức tam giác đồng dạng để suy ra chiều cao của kim tự tháp. Các công thức tính tam giác đồng dạng tồn tại một cách khách quan, chiều cao của bóng nắng cũng tồn tại một cách khách quan.