Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HIEU QUA MARKETING NGÂN HÀNG A. TONG QUAN TINH HiNH NGHIEN CUU Cùng với qua trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, hoạt động kinh doanh của các Ngân hàng Việt Nam nói chung và đặc biệt là các Ngân hàng thương mại cô phan nói riêng, ngày càng phải đối phó nhiều hơn với áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng cũng như định chế tài chính khác từ Hoa Kỳ,Liên minh Châu Âu, Nhật Bản và quốc gia khác trên thế giới. Mối đe dọa đối với các ngân hàng Việt Nam gia tăng không chỉ bởi sự thua kém đối với các định chế hàng dau thế giới về công nghệ, vốn, quản trị, sản pham v.mà còn về cách thức thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Đối với các nước phát triển, marketing ngân hang 14 một lĩnh vực không mới nhưng đối với các nước đang phát triển như Việt Nam thì vẫn còn rất mới về cả lý luận lẫn thực tiễn hoạt động.
Tuy nhiên trong những năm vừa qua Marketing ngân hàng đang là một đề tài được các học giả quan tâm nghiên cứu cho các công trình nghiên cứu khoa học và luận văn của mình. Liên quan đến nội dung của luận văn, hiện nay ở Việt Nam và trên thế giới đã có một số công trình nghiên cứu sau: 1/ Luận văn thạc sỹ quản tri kinh doanh của Pham Thi Xuân Ly năm 2012: “Chiến lược truyền thông marketing của ngân hàng thương mại cô phan Sài Gòn — Hà Nội chi nhánh Da Nẵng”. Dé tài chỉ ra các mặt hạn chế trong chiến lược truyền thông marketing ngân hang SHB chi nhánh Đà Nẵng và đóng góp đề xuất hòan thiện chiến luợc truyền thông marketing tại ngân hàng này. 2/ Luận văn thạc sỹ kinh tế của Nguyễn Vũ Ngọc Trinh năm 2011: “Hoan thiện hoạt động marketing tại ngân hàng thương mại cổ phần ngọai thương Việt Nam”.
Luận văn nhân thức đuợc tầm quan trọng của hoạt động marketing trong kinh doanh ngân hang; đưa ra các giải pháp dé hòan thiện hoạt động marketing tại ngân hàng Vietcombank nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, gia tăng sự hiện diện, nâng cao vị thế cạnh tranh.để đưa Vietcombank ngày càng trở thành ngân hàng hang đầu không chỉ trong nước mà còn vươn xa ra thế giới. 3/ Luận văn thạc sỹ kinh tế của Bùi Quang Vinh năm 2010: “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động marketing tại ngân hàng An Bình”. Nội dung chính của đề tài là phân tích lý luận và thực trạng về hoạt động marketing ngân hàng nói chung và ABBANK nói riêng, nhằm đưa ra những giải pháp hòan thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động marketing hỗn hợp cho ABBANK trong quá trình cạnh tranh hiện nay. 4/ Đề tài nghiên cứu khoa học: Marketing ngân hàng, thực trạng và giải pháp” của Đỗ Luơng Truờng năm 2007.
Là đề tài đạt giải A — Nhà kinh tế trẻ của Trường Đại học Kinh tế t6 chức. 5/ “Swedbank versus Rabobank: A comparison of The Services Marketing Mix” (2008). Day là luận van của tac gia Wesley van der Deijl, tập trung nghiên cứu so sánh chiến luge marketing mix giữa hai ngân hang Swedbank và Rabobank để rút ra những điểm giống và khác nhau của hai ngân hàng này. Từ đó tác giả đưa ra những nhận định và đề xuất chiến lược marketing mix hiệu quả cho hoạt động marketing ngân hàng nói chung.
6/ “The great leap forward: The marketing of banking services in China” (1999). Luan văn thạc sỹ cua học viên Carla Vieira tập trung nghiên cứu hoạt động marketing dịch vụ ngân hàng của Trung Quốc. Nghiên cứu này đã đưa ra nhiều bai học kinh nghiệm của Trung Quốc và có giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu hoạt động marketing dịch vụ tại các ngân hàng Việt Nam hiện nay. Bên cạnh các công trình nghiên cứu trên và các công trình khác về marketing, còn có các bài báo, tạp chí nghiên cứu về kinh nghiệm quốc tế về họat động marketing dịch vụ ngân hàng.
Trong bài luận văn Thạc sĩ của Bùi Thị Thùy Dương, tác giả cũng đã tóm tắt lại kinh nghiệm từ Trung Quốc và từ Mỹ. Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho ta thấy khi Trung Quốc đứng trước sức ép cạnh tranh đối với các Ngân hàng kể từ khi nước này gia nhập WTO một cách ngày càng sâu rộng. Một chiến lược đặc biệt đã được các ngân hàng Trung Quốc áp dụng; đó là chiến lược “xi măng và con chuột” với phương châm hoạt động làm sao linh hoạt như “con chuột” đến chắc chắn và an tòan như “xi măng”. Kết hợp thành công việc mở rộng hoạt động trong dịch vụ ngân hàng điện tử với khả năng bảo mật cao nhằm đối phó với sự cạnh tranh của các ngân hàng nước ngòaI.
Mặt khác kinh nghiệm từ Mỹ trong khủng hỏang tài chính những năm vừa qua minh chứng bang việc các ngân hang Mỹ đang dan lấy lại lòng tin của khách hàng thông qua nhiều chiến dịch marketing xây dựng thương hiệu với những thông điệp mang nhiều ý tưởng mới mẻ. Từ một số luận văn và các công trình trên chúng ta có thể thấy, hầu hết các tác giả đều nghiên cứu và tiếp cận ở những khía cạnh khác nhau về marketing ngân hàng, nhưng marketing vẫn là một khía cạnh rộng lớn với nhiều chỉ tiết cần được khai thác và nghiên cứu. Đặc biệt hiệu quả marketing tại một ngân hàng thương mai van là một dé tài hap dẫn dé khai thác và phát trién. CO SỞ LÝ LUẬN VE HIỆU QUA MARKETING NGÂN HÀNG 1.1 Tổng quan về Marketing ngân hàng 1.1Khái niệm về Marketing ngân hàng và hiệu quả marketing Đưa ra khái niệm chuẩn xác về marketing ngân hàng là điều không dễ dàng bởi hiện nay có khá nhiều quan niệm về marketing ngân hàng.
Do vậy việc nghiên cứu các khái niệm về marketing ngân hàng sẽ góp phần làm rõ bản chất và nội dung của nó, giúp việc sử dụng marketing có hiệu quả hơn trong hoạt động ngân hàng. Sau đây là một số quan niệm marketing ngân hàng tiêu biểu: Quan niệm thứ nhất, cho rằng: Marketing ngân hàng là phương pháp quản trị tổng thể dựa trên cơ sở nhận thức về môi trường kinh doanh, những hành động của ngân hàng nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, phù hợp với sự biến động của môi trường. Trên cơ sở đó mà thực hiện các mục tiêu của ngân hàng Quan niệm thứ hai, đã chỉ ra: Marketing ngân hàng là toàn bộ những nỗ lực của ngân hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng và thực hiện mục tiêu lợi nhuận. Quan niệm thứ ba, lại cho rằng: Marketing ngân hàng là toàn bộ quá trình tổ chức quản lý của một ngân hàng, từ việc phát hiện nhu cầu của các nhóm khách hàng đã chọn và thỏa mãn nhu cầu của các nhóm khách hàng đã chọn và thỏa mãn nhu cầu của các chính sách biện pháp nhằm đạt được mục tiêu lợi nhuận dự kiến.
Như vậy, do việc nghiên cứu, khai thác marketing trong lĩnh vực ngân hàng của các tác giả ở những góc độ và thời gian khác nhau nên đã xuất hiện những quan niệm khác nhau, song đều có sự thống nhất về những van dé cơ bản của marketing ngân hàng. -Việc sử dụng marketing vào lĩnh vực ngân hàng phải dựa trên những nguyên tắc, nội dung và phương châm marketing hiện đại. -Quá trình marketing ngân hàng thể hiện sự thống nhất cao độ giữa nhận thức và hành động của ngân hàng về thị trường, nhu cầu khách hàng và năng lực của ngân hàng. Do vậy, ngân hàng cần định hướng hoạt động của các bộ phận và toàn thể đội ngũ nhân viên ngân hàng vào việc tạo dựng, duy trì và phát triển mối quan hệ khách hàng- yếu tô quyết định đến sự sống còn của ngân hàng trên thị trường.
-Nhiệm vụ then chốt của marketing ngân hàng là xác định được nhu cầu mong muốn của khách hàng và cách thức đáp ứng nó một cách hiệu quả hơn đối thủ cạnh tranh. Marketing ngân hàng không coi lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu và duy nhất mà cho răng lợi nhuận là mục tiêu cuối cùng và là thước đo trình độ marketing của mỗi ngân hàng Theo nghiên cứu và ý kiến cá nhân của tác giả, hiệu quả marketing: là việc ngân hàng mở rộng được thị trường kinh doanh nhanh chóng, xác định được thị trường mục tiêu hiệu quả, phát triển sản phẩm phong phú đa dạng, điều hành giá cả của sản phẩm dịch vụ mang lại lợi nhuận cao, mở rộng mạng lưới phân phối, tăng cường họat động xúc tiến hỗn hợp tốt, thực hiện chuyện nghiệp quy trình cung ứng dịch vụ, phát triển nguồn nhân lực có hiêu suất công việc cao và hệ thống các phương tiện hữu hình khác so với các đối thủ cùng quy mô. Hiệu quả marketing: là khi bạn đầu tư ngân sách dé thực hiện một chiến dịch marketing, bạn cần đạt được hiệu quả doanh thu cân đối cao hơn chỉ phí bỏ ra. Phan trăm chi phí marketing đem lại bao nhiêu % lợi nhuận trong tổng lợi nhuận có được.2 Vai trò của marketing ngân hàng Ngày nay các NHTM đề hiểu rằng, kinh doanh trong cơ chế thị trường thì sức mạnh cạnh tranh mang ý nghĩa sống còn.
Vì vậy ngân hàng luôn tìm cách nâng cao khả năng này, marketing ngân hàng được đánh giá là công cụ hữu hiệu để thực hiện các mục tiêu ngân hàng đặt ra. Có thể thấy, marketing có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng. Thứ nhất: Marketing ngân hàng tham gia giải quyết các van dé kinh tế cơ bản của hoạt động kinh doanh ngân hàng. Hoạt động của các ngân hàng gan liền với sự phát triển của nền kinh tế và trở thành bộ phận quan trọng trong cơ chế vận hành nền kinh tế của mỗi quốc gia.
Giống như các doanh nghiệp, ngân hàng cũng phải lưa chọn và giải quyết những vấn đề kinh tế cơ bản của hoạt động kinh doanh với sự hỗ trợ đắc lực của marketing. Marketing giúp ngân hàng xác định được loại sản phẩm dich vụ mà ngân hàng cung ứng ra thị trường thông qua các hoạt động như tổ chức thu thập thông tin thị trường, nghiên cứu hành vi tiêu dung, cách thức sử dụng sản phẩm dịch vụ và sự lựa chọn ngân hàng của khách hàng. Đây là van dé kinh tế quan trong vì nó quyết định phương thức hoạt động, kha năng cạnh tranh cùng vị thế của ngân hàng trên thị trường. Marketing giúp ngân hàng t6 chức tốt quá trình cung ứng dịch vụ va hoàn thiện mỗi quan hệ trao đổi giữa khách hàng trên thị trường.