QTM-CĐ-MĐ17-HĐHLINUX TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Hệ điều hành mã nguồn mở đã và đang trở nên phổ biến, đòi hỏi người dùng phải có đầy đủ kiến thức để làm chủ nó. Giáo trình “Hệ điều hành Linux” được xây dựng nhằm mục đích giới thiệu các kiến thức và kỹ năng quản trị hệ thống với hệ điều hành mã nguồn mở - LINUX.
Với giáo trình này, người học sẽ có đủ các khả năng: - Tìm hiểu cấu trúc hệ điều hành mã nguồn mở; - Xây dựng và quản trị hệ thống dựa trên nền hệ điều hành mã nguồn mở; - Thiết kế, triển khai, bảo trì, xử lý lỗi, bảo mật cho một hệ thống ổn định trên hệ điều hành mã nguồn mở; - Quản trị hệ thống mạng trên nền hệ điều hành Linux; thiết lập cấu hình và sử dụng các dịch vụ hỗ trợ quản lý từ xa Server Linux. Để giáo trình được hoàn thiện và chuẩn xác về chuyên môn, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả. Rất mong được lượng thứ với việc trích dẫn khi chưa có sự đồng ý của tác giả. Xin gửi lời cảm ơn chân thành.
2 MỤC LỤC BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX. Lịch sử phát triển Unix và Linux. Tại sao Linux phát triển?. Các dòng sản phẩm.
Linux cộng sinh với Windows. Thương mại hóa Linux. Kiến trúc của Linux. Các đặc tính cơ bản.
Đa tiến trình. Bộ nhớ ảo. Sử dụng chung thư viện. Sử dụng các chương trình xử lý văn bản.
Sử dụng giao diện cửa sổ. Network Information Service (NIS). Lập lịch hoạt động chương trình, ứng dụng. Các tiện ích sao lưu dữ liệu.
Hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình. 12 BÀI 2: CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX. 14 Nội dung chính:. Yêu cầu đối với hệ thống.
Quá trình cài đặt. Chọn phương thức cài đặt. Chọn chế độ cài đặt. Chọn ngôn ngữ hiển thị trong quá trình cài đặt.
Cấu hình bàn phím. Chọn cấu hình mouse. Lựa chọn loại màn hình. Lựa chọn loại cài đặt.
Lựa chọn Automatically partition. Chia Partition bằng Disk Druid. Cài đặt chương trình Boot Loader. Cấu hình mạng.
Cấu hình Firewall. Chọn ngôn ngữ hỗ trợ trong Linux. Cấu hình khu vực địa lý của hệ thống. Đặt mật khẩu cho người quản trị.
Cấu hình chứng thực. Chọn các chương trình và Package cài đặt. Định dạng filesystem và tiến hành cài đặt. Cấu hình thiết bị.
Vị trí lưu trữ tài nguyên. Hỗ trợ USB. Cài đặt modem. Sử dụng hệ thống.
Một số lệnh cơ bản. Sử dụng trợ giúp man. Cài đặt các gói phần mềm. Chương trình RPM.
Đặc tính của RPM .Bài tập thực hành. Cài Đặt Ubuntu 11.Cài Ubuntu trên máy ảo. 35 BÀI 3: THAO TÁC VỚI TẬP TIN VÀ THƯ MỤC. 50 Nội dung chính:.
Cấu trúc hệ thống tập tin & thư mục. Hệ thống tập tin. Hệ thống thư mục. Thao tác với tập tin, thư mục.
Thao tác trên thư mục. Quyền truy cập, sở hữu đối với tập tin và thư mục. Lệnh chmod, chown, chgrp. Liên kết tập tin.
Lưu trữ tập tin. Lệnh gzip/gunzip. Bài tập thực hành. 62 BÀI 4: QUẢN TRỊ NGƯỜI DÙNG VÀ NHÓM.
Thông tin của người dùng. Quản lý người dùng. Tạo tài khoản người dùng. Thay đổi thông tin của tài khoản.
Tạm khóa tài khoản người dùng. Hủy tài khoản. Nhóm người dùng. Thêm người dùng vào nhóm.
Xem thông tin về user và group .Bài tập thực hành. 79 BÀI 5: CẤU HÌNH MẠNG. Cấu hình địa chỉ IP cho card mạng. Xem địa chỉ IP.
Thay đổi địa chỉ IP. Tạo nhiều địa chỉ IP trên card mạng. Truy cập từ xa. Tập tin /etc/services.
Khởi động xinetd. Dịch vụ Telnet. Khái niệm telnet. Bảo mật dịch vụ telnet.
Cài đặt SSH Server trên Server Linux. Sử dụng SSH Client trên Linux. Quản trị hệ thống Linux thông qua SSH client for Windows .Bài tập thực hành. 99 BÀI 7: QUẢN LÍ TIẾN TRÌNH TRÊN HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX .Tiến trình Background, Foreground .1: Lệnh ps loại System V.2: Lệnh ps loại BSD.
Lệnh xem danh sách xử lý của hệ thống. Lập lịch chạy tiến trình tương lai bằng cron và sleep. Lệnh kill và killall. Lệnh nice và lệnh renice.
112 5 MÔ ĐUN: HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX Mã mô đun: MĐ 17 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi sinh viên học xong các mô đun quản trị mạng 1, quản trị mạng 2, cấu hình quản trị thiết bị mạng và công nghệ mạng không dây. - Tính chất: Là mô đun chuyên ngành. - Ý nghĩa và vai trò: Là mô đun giúp sinh viên có kiến thức và kỹ năng về hệ điều hành mã nguồn mở. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các khái niệm cơ bản cấu trúc, chức năng các thành phần trong hệ điều hành Linux.
- Giải thích được các khái niệm cơ bản của hệ điều hành Linux. - Mô tả được cấu trúc, chức năng của các thành phần trong hệ điều hành Linux. - Sử dụng được các chức năng và dịch vụ của hệ điều hành Linux phục vụ công tác quản trị mạng. - Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập.
Nội dung của mô đun: Thời lượng Số Tên các bài trong mô-đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Tổng quan về hệ điều hành Linux 4 2 2 2 Cài đặt hệ điều hành Linux 4 2 2 3 Thao tác với tập tin và thư mục 16 8 7 1 4 Quản trị người dùng và nhóm 12 6 5 1 5 Cấu hình mạng 8 4 4 6 Quản lý tiến trình trên hệ điều hành linux 16 8 7 1 Tổng cộng 60 30 27 3 6 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ ĐIỀU HÀNH LINUX Mã bài: MĐ 17-01 Mục tiêu: - Trình bày được lịch sử phát triển của Linux; - Nắm được các đặc tính cơ bản của hệ điều hành; - Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính. Nội dung chính: 1. Lịch sử phát triển Unix và Linux Mục tiêu: Giới thiệu cho người học về hệ điều hành mã nguồn mở - Linux, nguyên nhân phát triển hệ điều hành này. Giới thiệu Linux – Hệ điều hành mã nguồn mở – đến nay đã có thể sánh vai với các hệ điều hành thương phẩm như MS Windows, Sun Solaris v.v… Linux ra đời từ một dự án đầu những năm 1990 có mục đích tạo ra một hệ điều hành kiểu UNIX cài đặt trên máy tính cá nhân tương hợp họ máy tính IBM-PC.
Hệ điều hành Linux được Linus Torvalds phát triển vào năm 1991, nó nảy sinh như một ý tưởng để cải tiến hệ điều hành UNIX. Anh ấy đề nghị cải tiến nhưng bị các nhà thiết kế UNIX từ chối. Do đó, một hệ điều hành được thiết kế theo cách mà người dùng có thể sửa đổi và phát triển, và nó trở thành mã nguồn mở cho đến bây giờ. Ngày nay Linux có thể cài đặt trên nhiều họ máy tính khác nhau.
Qua Internet, Linux được hàng nghìn nhà lập trình khắp trên thế giới tham gia thiết kế, xây dựng và phát triển, với mục tiêu không lệ thuộc vào bất kỳ thương phẩm nào và để cho mọi người đều có thể sử dụng. Linux xuất phát từ ý tưởng của Linus Torvalds – sinh viên Đại học Helsinki ở Phần Lan. Về cơ bản, Linux bắt chước UNIX nên mang nhiều ưu điểm của UNIX. Tính đa nhiệm thực sự của Linux cho phép chạy nhiều chương trình cùng lúc.
Linux là hệ điều hành đa người dùng, nghĩa là nhiều người có thể đăng nhập và cùng lúc sử dụng một hệ thống. Ưu điểm này có vẻ không phát huy mấy trên máy PC ở nhà, song ở trong công ty hoặc trường học thì nó giúp cho việc dùng chung tài nguyên, từ đó giảm thiểu chi phí đầu tư vào máy móc. Linux không phải là đồ chơi sẵn có, nó được thiết kế nhằm mang đến cho người sử dụng cảm giác cùng tham gia vào một dự án mới. Tuy nhiên thực tế cho thấy Linux chạy tương đối ổn định.
Tại sao Linux phát triển? Linux phát triển vì là một trong những hệ điều hành miễn phí và có khả năng đa nhiệm cho nhiều người sử dụng cùng lúc trên các máy tính tương thích với PC. So với 7 những hệ điều hành thương phẩm, Linux ít phải nâng cấp và không cần trả tiền, cũng như phần lớn các phần mềm ứng dụng cho nó. Hơn nữa, Linux và những ứng dụng được cung cấp với cả mã nguồn miễn phí, sau đó chỉnh sửa và mở rộng chức năng của chúng theo nhu cầu riêng. Linux có khả năng thay thế một số hệ điều hành thuộc họ UNIX đắt tiền.
Nếu tại nơi làm việc sử dụng UNIX thì ở nhà cũng thích sử dụng một hệ nào đó giống như thế nhưng rẻ tiền. Linux giúp ta dễ dàng truy cập, lướt Web và gửi nhận thông tin trên Internet. Một nguyên nhân khác làm cho Linux dễ đến với người dùng là Linux cung cấp mã nguồn mở cho mọi người. Điều này đã khiến một số tổ chức, cá nhân hay quốc gia đầu tư vào Linux nhằm mở rộng sự lựa chọn ngoài các phần mềm đóng kín mã nguồn.
Linux không bị lệ thuộc Microsoft Windows. Tại Việt Nam, việc nghiên cứu xây dựng một hệ điều hành từ kernel Linux đã thu được một số thành công nhất định. Chẳng hạn Vietkey Linux và CMC RedHat Linux (phiên bản tiếng Việt của RedHat Linux 6. Gần đây, các công ty nổi tiếng như IBM, Sun, Intel, Oracle cũng bắt đầu nghiên cứu Linux và xây dựng các phần mềm ứng dụng cho nó.
Các dòng sản phẩm Mục tiêu: Trình bày một số dòng sản phẩm nguồn mở thông dụng Nhiều người đã biết đến các nhà sản xuất phần mềm RedHat, ManDrake, SuSE, Corel và Caldera. Có thể chính ta cũng đã từng nghe đến tên các phiên bản Linux như Slackware, Debian, TurboLinux và VA Linux, v.v… Quả thật, Linux được phát hành bởi nhiều nhà sản xuất khác nhau, mỗi bản phát hành là một bộ chương trình chạy trên nhóm tệp lõi (kernel) của Linus Tordvalds.