Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý HĐ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, Hà Nội. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THEO HƢỚNG CHUẨN BỊ CHO TRẺ VÀO LỚP MỘT TẠI CÁC TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non tại các trường mầm non Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non là một trong những vấn đề chủ yếu của giáo dục trẻ, là một mục tiêu cơ bản của chương trình giáo dục mầm non hiện nay. Nghiên cứu về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non được các nghiên cúa ở các khía cạnh khác nhau. Theo quan điểm của tác giả Phạm Hoàng Gia và Nguyễn Công Khanh, trí thông minh là nền tảng của tư duy.
Khả năng tiếp thu tri thức thúc đẩy sự trưởng thành về tư duy, từ đó kiến tạo nên trí tuệ. Ở trẻ mẫu giáo, sự khéo léo trong thao tác với đồ vật và các hoạt động thường nhật phản ánh năng lực nhận thức. Điều này minh chứng sự phát triển trí tuệ của trẻ ở giai đoạn này. Tác giả Hoàng Nam Hải thì cho rằng sự phát triển tâm lý của con người phải trải qua nhiều giai đoạn.
Khi trẻ chuyển từ tuổi này sang tuổi khác, luôn có những cấu trúc tâm lý mới chưa bao giờ xuất hiện trong giai đoạn trước. Những cấu trúc mới này làm thay đổi nhận thức của trẻ trong quá trình phát triển, gây ra những khó khăn trong các hoạt động nhận thức, đặc biệt là trong việc học toán [13]. Luận án của tiến sĩ Lường Thị Định khảo sát thực trạng phát triển hứng thú học tập ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại Thuận Châu, Sơn La. Nghiên cứu tập trung vào vai trò của giáo viên mầm non.
Nghiên cứu đã trình bày kết quả khảo sát về tình trạng phát triển sự quan tâm nhận thức trong hoạt động học 9 tập cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, giúp giáo viên mầm non khám phá những hạn chế và lợi thế của việc tổ chức các hoạt động học tập để phát triển và duy trì sự quan tâm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp hiệu quả để cải thiện lợi ích nhận thức đang phát triển cho trẻ 5-6 tuổi trẻ mẫu giáo trong huyện [10]. Thông qua việc hình thành biểu tượng bước đầu về toán học [31], tác giả Vũ Huyền Trinh đã chỉ rõ phương pháp xây dựng hoạt động phát triển nhận thức ở trẻ mầm non. Một số phương pháp mà tác giả Hồ Lam Hồng và Nguyễn Ngọc Linh đề xuất nhằm hình thành một mạng lưới trò chơi phục vụ việc phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo [16].</restructure> Nhằm phát triển khả năng quan sát cho trẻ mẫu giáo, tác giả Đỗ Thị Minh Liên đề nghị thông qua việc giúp trẻ làm quen với Toán học và phát triển các kĩ năng toán học thông qua quá trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ MN và phát triển khả năng toán học cho trẻ mẫu giáo thông qua quá trình hình thành biểu tượng Toán học mầm non cho trẻ MN [20], [21], [22].
Tác giả Nguyễn Mạnh Tuấn nghiên cứu về trí tưởng tượng không gian và sự phát triển trí tưởng tượng không gian cho trẻ em trong năm đầu tiên Tiểu học với phần mềm GD và Ảnh hưởng của tri giác không gian đến tưởng tượng không gian ở trường mẫu giáo mầm non [28], [29]. Tác giả Đỗ Chiêu Hạnh - Nguyễn Mạnh Tuấn - Hoàng Thị Phương nghiên cứu về thực trạng tổ chức HĐ khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi tại một số trường MN trên địa bàn Hà Nội; Hướng dẫn GVMN tổ chức thí nghiệm khám phá tự nhiên vô sinh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi [ 15]. Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đều khẳng định phát triển nhận thức là nền tảng quan trọng quyết định đến mọi mặt phát triển toàn diện sau này của trẻ và đã đưa ra các phương pháp, biện pháp cụ thể nhằm phát triển nhận thức cho trẻ. Những nghiên cứu này là cơ sở quan trọng cho để tác tác 10 giả nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
Những nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non Để chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp một đã có nhiều công trình nghiên cứu về khó khăn của trẻ 5 tuổi khi đi học lớp một như Edwavd Hallowell (2003), M. kết quả nghiên cứu chỉ ra các biểu hiện khó khăn của trẻ mầm non khi đi học lớp một, nguyên nhân thuộc về gia đình, nhà trường và các công việc chuẩn bị cho trẻ mầm non đi học lớp một góp phần tạo ra sự thích ứng học đường cho trẻ 5 tuổi đi học. Tác giả Phạm Thị Đức trong nghiên cứu về “Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp một” đề cập đến một số khó khăn tâm lý trong hoạt động học tập của trẻ vào lớp một. Nguyên nhân của những khó khăn trên là do trẻ chưa được chuẩn bị tốt một số điều kiện tâm lý cần thiết để bước vào lớp một [9].
Trong chương trình giáo dục mầm non theo Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 của Bộ trưởng Bộ GĐ & ĐT đã nêu rõ mục đích giáo dục nhận thức ở trẻ theo từng lứa tuổi, theo đó mục tiêu phát triên nhận thức trẻ mầm non là: Ham học hỏi, thích nghiên cứu, tìm hiểu về sự vật, hiện tượng chung quanh; Có khả năng nhận biết, so sánh, phân tích, suy luận, tập trung, ghi nhớ có chủ đích; Có khả năng nhận biết và xử lý sự việc giản đơn theo những phương pháp khác nhau; Có khả năng biểu đạt sự hiểu biết theo các cách thức khác nhau (thông qua cử chỉ, hành động, lời nói.) với 11 ngôn ngữ nói là chủ đạo; Có sự hiểu biết nhất định về con người, đồ vật, môi trường xung quanh và một số kiến thức sơ đẳng về toán [6]. Hiện nay cũng đã có các đề tài nghiên cứu khoa học về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức ở trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non. Đáng lưu ý là đối tượng nghiên cứu được đề cập tại các công trình là tập hợp các báo cáo nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn. Tiêu biểu có thể nhắc tên một số nghiên cứu của nhóm như: Tác giả Nguyễn Thị Bảy, Nguyễn Thị Linh với nghiên cứu khoa học "Một số giải pháp phát triển tính chủ động nhận thức ở trẻ 5-6 tuổi thông qua việc dạy học định hướng trong không gian, Tạp chí Giáo dục Mầm non, tập 4, tr.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã làm rõ được ý nghĩa, vai trò, phương pháp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ tại các trường mầm non nói chung và đã đề cập đến công tác quản lý, đề xuất những biện pháp quản lý đóng góp nhất định trong hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non. Tuy nhiên những nghiên cứu về quản lý quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non còn ít được nghiên cứu. Tiếp thu, kế thừa những thành tựu nghiên cứu này đã gợi mở cho tác giả nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5- 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” 1. Một số khái niêm cơ bản 1.
Quản lý Hoạt động quản lý xuất phát từ sự trao đổi, cộng tác lao động khi xã hội phát triển. Quản lý là một hình thức lao động đặc thù trong lĩnh vực hoạt động lao động, vừa có tính khoa học và kỹ thuật cao, nó đồng thời cũng là hoạt động có tính lịch sử, tính đặc trưng của xã hội. 12 Không chỉ đơn giản là sự phối hợp giữa con người với lao động mà quản lý cũng được hiểu là tổng hợp các phương thức, biện pháp tác động vào con người nhằm phát triển năng lực của đổi tượng nhằm đẩy mạnh sự phát triển của xã hội theo tính chất chính trị xã hội. " Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên toàn bộ hay những lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội trên cơ sở hiểu biết và áp dụng hợp lý những quy luật tự nhiên sẵn có của xã hội nhằm bảo đảm cho nó hoạt động và phát triển đúng theo mục đích đề ra "theo quan điểm của chủ nghĩa Mác.
Koontz thì: "Quản lý là hoạt động cần thiết, nhằm bảo đảm sự kết hợp những nỗ lực của con người nhằm đạt đến những mục đích của tập thể (tổ chức). Mục đích của mọi người quản lý là xây dựng xã hội mà qua đó cá nhân có thể đạt đến được mục đích của mình với thời giờ, của cải, sức lao động và sự thoả mãn bản thân tối thiểu "[18]. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục đích chung" [3]. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Hoạt động quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đối với chủ thể quản lý (người bị quản lý) đối với một tổ chức để đảm bảo rằng tổ chức phát triển và thực hiện được mục tiêu của tổ chức".
Hiện nay, hoạt động quản lý nói chung đã được xác định rõ ràng rằng: Quản lý là quá trình đạt được mục tiêu của tổ chức thông qua cách thực hiện các hoạt động (chức năng) hoạch định, tổ chức, chỉ huy (điều hành) và kiểm soát [7 tr 9]. Như vậy, có nhiều cách định nghĩa khác nhau đối với thuật ngữ hoạt động quản lý.