BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN NGHIÊM THÁI MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2004 -1- MUÏC LUÏC Trang phuï bìa Muïc luïc Danh muïc caùc chöõ vieát taét Danh muïc caùc baûng Lôøi môû ñaàu .Trang 1 CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM, QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM.TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM, QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM .Thöû ñi tìm lôøi giaûi cho baøi toaùn nhu caàu taøi chính cuûa doanh nghieäp .Voán maïo hieåm .Ñònh nghóa voán maïo hieåm .Caùc chuû theå tham gia vaøo quaù trình vaän haønh cuûa voán maïo hieåm .Caùc hình thöùc caáp voán maïo hieåm .Nguyeân taéc hoaït ñoäng ñaàu tö maïo hieåm .Quy trình taøi trôï cuûa voán maïo hieåm .Ñaëc ñieåm vaän haønh cuûa voán maïo hieåm .Nhöõng öu theá cuûa voán maïo hieåm so vôùi caùc nguoàn voán khaùc .Quyõ ñaàu tö maïo hieåm .Quyõ ñaàu tö maïo hieåm .Cô caáu toå chöùc quyõ ñaàu tö maïo hieåm .THÒ TRÖÔØNG VIEÄT NAM. THÖÏC TRAÏNG VAÄN HAØNH CUÛA CAÙC QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM ÔÛ VIEÄT NAM .SÔ LÖÔÏC QUAÙ TRÌNH VAÄN HAØNH VAØ PHAÙT TRIEÅN CUÛA CAÙC QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM ÔÛ VIEÄT NAM .Laøn soùng thöù nhaát – nhöõng naêm ñaàu thaäp nieân 90 ñeán 1998: hy voïng vaø thaát baïi .Laøn soùng thöù hai-nhöõng naêm cuoái theá kyû 20 trôû laïi ñaây: trieån voïng vaø ñaày tieàm naêng .ÑAÙNH GIAÙ – BAØN LUAÄN .Nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc .Caùc yeáu toá ñieàu kieän .Ñaùnh giaù caùc chuû theå .Nhöõng maët toàn taïi. Caùc yeáu toá ñieàu kieän.
Ñaùnh giaù caùc chuû theå. HEÄ THOÁNG GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN HOAÏT ÑOÄNG ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM TAÏI VIEÄT NAM .THAM KHAÛO KINH NGHIEÄM MOÄT SOÁ QUOÁC GIA CHAÂU AÙ TRONG VIEÄC PHAÙT TRIEÅN QUYÕ ÑTMH VAØ LOAÏI HÌNH ÑTMH 49 3.Voán maïo hieåm taïi moät soá nöôùc Chaâu AÙ .Nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm .HEÄ THOÁNG CAÙC GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN LOAÏI HÌNH ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM TAÏI VIEÄT NAM .Caûi thieän moâi tröôøng hoaït ñoäng cuûa VMH vaø vai troø cuûa Chính phuû .Bieän phaùp tröïc tieáp .Bieän phaùp giaùn tieáp .Söï vaän ñoäng cuûa chính caùc DN trong tieáp caän hieäu quaû VMH .Laäp döï aùn: Trình baøy nhöõng gì nhaø ñaàu tö caàn .Taäp trung phaùt trieån nhaân löïc ñoäi nguõ quaûn lyù-moät trong nhöõng tieâu chí quan taâm haøng ñaàu cuûa caùc nhaø ñaàu tö .Nhoùm giaûi phaùp taêng “cung” voán maïo hieåm .Hình thaønh quyõ ñaàu tö maïo hieåm noäi ñòa-quyõ ÑTMH cuûa VN .Chuyeån ñoåi moâ hình hoaït ñoäng cuûa quyõ HTPT thaønh quyõ ÑTMH. 71 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC -4- Lôøi môû ñaàu Lyù do choïn ñeà taøi Vôùi muïc tieâu phaùt trieån kinh teá cuøng söï nghieäp coâng nghieäp hoùa hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc, xaõ hoäi caàn nhieàu hôn veà voán. ÔÛ nöôùc ta, vaøi troø chính trong vieäc cung öùng voán cho neàn kinh teá laø ngaân haøng.
Voán dó khaù baûo thuû, haún nhieân möùc caàu veà voán ñaõ khoâng theå ñöôïc ñaùp öùng moät caùch thoûa ñaùng. Ñaëc bieät ñoái vôùi nhöõng DN treû, nhöõng doanh nhaân khôûi söï ñang treân ñöôøng tìm nguoàn taøi trôï cho vieäc thöïc hieän yù töôûng saùng taïo tieàm naêng, thì khaû naêng tieáp nhaän voán coù theå khaúng ñònh laø baèng khoâng. Moät phaàn laø haïn cheá veà ñieàu kieän theá chaáp, maët khaùc döï aùn khoâng ñöôïc thaåm ñònh moät caùch thoûa ñaùng vì hieän taïi chuùng ta chöa coù heä thoáng dòch vuï tö vaán chuyeân nghieäp ñeå ñaûm baûo cho coâng taùc thaåm ñònh. Thaønh phaàn KTTN ñaõ ñöôïc Nhaø nöôùc ta khaúng ñònh vò trí, vai troø quan troïng trong neàn kinh teá.
Ñaùp öùng nhu caàu veà voán cho ñoái töôïng naøy laø nhieäm vuï cô baûn cuûa thò tröôøng voán. Ñeå laáp ñaày nhöõng “loã hoång” veà keânh daãn voán- nhö ñaõ phaân tích ôû treân, VMH laø moät giaûi phaùp. Vôùi cô cheá cuûa moät quyõ ñaàu tö, quyõ ÑTMH laø moät keânh daãn voán ñaëc bieät cho neàn kinh teá. ÔÛ caùc nöôùc phaùt trieån vaø nhöõng neàn kinh teá naêng ñoäng, VMH ñoùng vai troø quan troïng cho muïc tieâu taêng tröôûng.
Taïi Vieät Nam, moät soá quyõ ÑTMH ñaõ coù maët vaø hoaït ñoäng trong vaøi naêm gaàn ñaây. Hoaït ñoäng cuûa hoï ñaõ ñoùng goùp nhaát ñònh vaøo söï phaùt trieån neàn kinh teá noùi chung thoâng qua vieäc ñaàu tö vaøo caùc coâng ty, DN vaø taùc ñoäng tích cöïc ñeán söï phaùt trieån cuûa TTCK. Tuy nhieân hoaït ñoäng cuûa caùc quyõ cuõng nhö loaïi hình ñaàu tö môùi naøy hieän vaãn coøn nhieàu haïn cheá. Coù theå thaáy raèng vieäc phaùt trieån caùc quyõ ÑTMH coù taùc duïng khôi thoâng moät keânh daãn voán môùi cho kinh teá Vieät Nam, goùp phaàn hoaøn thieän thò tröôøng taøi chính nöôùc -5- ta trong thôøi ñaïi môùi.
Nhaèm naâng cao hôn nöõa veà soá löôïng, chaát löôïng cuûa hoaït ñoäng ÑTMH, caùc quyõ ÑTMH vaø naêng löïc haáp thu voán ñaàu tö giaùn tieáp, taùc giaû choïn ñeà taøi “GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN HOAÏT ÑOÄNG ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM TAÏI VIEÄT NAM”ñeå laøm luaän vaên Thaïc Só Kinh teá chuyeân ngaønh Taøi Chính Doanh Nghieäp, Löu Thoâng Tieàn Teä vaø Tín Duïng, maõ soá 5. Muïc ñích, ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu - Muïc ñích nghieân cöùu: Khai thaùc toát hôn moät keânh daãn voán quan troïng vaø khaù ñaëc bieät cho neàn kinh teá. Ñoàng thôøi goùp phaàn hoaøn thieän thò tröôøng taøi chính. - Ñoái töôïng nghieân cöùu: Hoaït ñoäng ñaàu tö maïo hieåm ñöôïc thöïc hieän bôûi caùc quyõ ñaàu tö maïo hieåm treân laõnh thoå nöôùc Vieät Nam.
- Phaïm vi nghieân cöùu: Luaän vaên taäp trung phaân tích ñaùnh giaù nhöõng ñieàu kieän hieän taïi ñeå ñònh höôùng phaùt trieån vaø ñeà xuaát giaûi phaùp phaùt trieån loaïi hình ñaàu tö maïo hieåm. Nhöõng nghieân cöùu ñeà caäp ñeán hình thöùc taøi trôï voán maïo hieåm cuûa caùc quyõ ñaàu tö – moät trong soá 4 hình thöùc taøi trôï voán maïo hieåm- taïi Vieät Nam trong khoaûng thôøi gian töø naêm 1994 ñeán nay. YÙ nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn: Caùc nghieân cöùu mang tính lyù luaän cuûa luaän vaên ñoùng goùp kieán thöùc veà loaïi hình ñaàu tö coøn khaù môùi meû taïi Vieät Nam. Töø nhöõng nhaän thöùc ñuùng ñaén veà vai troø yù nghóa cuûa keânh daãn voán quan troïng naøy ñeå xaùc laäp ñònh höôùng phaùt trieån phuø hôïp vôùi ñieàu kieän nöôùc ta.
Nhöõng giaûi phaùp ñöôïc ñeà xuaát ñoùng goùp nhaát ñònh cho vieäc thöïc hieän muïc tieâu hoaøn thieän vaø phaùt trieån thò tröôøng taøi chính thoâng qua söï phaùt trieån cuûa thò tröôøng voán. TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM, QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM 1.TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM, QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM 1. Thöû ñi tìm lôøi giaûi cho baøi toaùn nhu caàu taøi chính cho doanh nghieäp Taøi chính laø baøi toaùn maø baát kyø doanh nghieäp naøo cuõng phaûi ñoái maët vaø ñi tìm lôøi giaûi thoûa ñaùng. Baøi toaùn naøy phaùt sinh töø quaù trình tìm kieám, phaùt trieån moät yù töôûng khoa hoïc, coâng ngheä trôû thaønh moät phaùt minh, moät saûn phaåm môùi vaø thöông maïi hoùa saûn phaåm.
Thöôøng thì noù ñoøi hoûi moät nguoàn taøi chính khaù lôùn. Do ñoù, caùc doanh nghieäp baèng moïi caùch phaûi ñaùp öùng maø khoâng theå laøm khaùc hôn bôûi leõ ñoù laø noäi dung thieát yeáu trong kinh doanh. Ñieàu naøy ñoái vôùi coâng ty lôùn thì khoâng quaù khoù khaên bôûi hoï thöôøng daønh moät khoaûn ñaùng keå cho coâng taùc R&D, nhöng quaû laø nan giaûi khi nhöõng phaùt minh, yù töôûng môùi ñaày tieàm naêng laïi xuaát hieän ôû nhöõng ngöôøi môùi khôûi nghieäp hoaëc caùc coâng ty coøn non treû. Caùc coâng ty lôùn trong tröôøng hôïp taøi trôï noäi boä bò haïn cheá thì hoï coù theå tieáp caän thò tröôøng taøi chính truyeàn thoáng moät caùch deã daøng.
Hoï coù thöøa nhöõng ñieàu kieän caàn thieát ñeå coù theå nhaän khoaûn vay töø ngaân haøng hay phaùt haønh coå phieáu ñeå huy ñoäng voán töø thò tröôøng chöùng khoaùn nhö taøi saûn theá chaáp, uy tín, nhöõng moái quan heä cuøng thu nhaäp trieån voïng trong töông lai. Ñoù laø nhöõng yeáu toá maø caùc coâng ty treû khoù saùnh kòp, thaäm chí laø khoâng theå. Nhöõng ñaëc tröng cuûa giai ñoaïn khôûi nghieäp taïo neân nhaän thöùc thoâng thöôøng veà möùc ñoä ruûi ro cao ñeán möùc khoâng theå chaáp ñöôïc nôi caùc ñònh cheá taøi chính. Vaø keát quaû laø hoï, nhöõng ngöôøi khôûi nghieäp, khoâng theå tieáp caän nhöõng keânh cung caáp voán thoâng thöôøng.
-7- Ñoäng löïc tìm kieám lôïi nhuaän cuøng nhöõng chính saùch thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá cuûa Chính phuû ñaõ daàn hình thaønh neân moät keânh daãn voán ñaëc bieät, taøi trôï cho nhöõng tröôøng hôïp nhö theá. Ñoù laø thò tröôøng voán maïo hieåm. Voán maïo hieåm 1. Ñònh nghóa voán maïo hieåm Thò tröôøng voán maïo hieåm ñöôïc xem laø chieác noâi cho caùc yù töôûng khoa hoïc vaø phaùt minh coâng ngheä, mang laïi nguoàn lôïi nhuaän thaät aán töôïng vaø taïo ra nhöõng ngöôøi khoång loà trong neàn kinh teá tri thöùc, ñaëc tröng bôûi caùc lónh vöïc coâng ngheä cao.
Do tính chaát môùi meû cuûa loaïi hình voán naøy maø noù chöa coù moät ñònh nghóa thoáng nhaát. Coù moät ñònh nghóa veà voán maïo hieåm ñöôïc chaáp nhaän roäng raõi: Voán maïo hieåm laø khoaûn ñaàu tö do nhöõng toå chöùc chuyeân moân hoaù thöïc hieän tôùi nhöõng haõng taêng tröôûng cao, ruûi ro cao vaø thöôøng laø coù coâng ngheä cao ñang caàn voán coå phaàn ñeå taøi trôï cho phaùt trieån saûn phaåm hoaëc taêng tröôûng. Nhö vaäy voán maïo hieåm coù theå hieåu theo 2 nghóa: nghóa roäng vaø nghóa heïp. Theo nghóa roäng thì voán maïo hieåm laø nguoàn taøi chính cung caáp cho caùc coâng ty tö nhaân döôùi hình thöùc voán coå phaàn hoaëc caùc khoaûn ñaàu tö gaàn gioáng nhö voán coå phaàn coù thôøi haïn töø 3 ñeán 5 naêm.
Theo nghóa heïp, voán maïo hieåm laø caùc khoaûn ñaàu tö voán coå phaàn trung haïn vaøo caùc coâng ty nhaän voán chöa tröôûng thaønh. Theo hai nghóa roäng vaø heïp thì voán maïo hieåm ñöôïc hieåu tuøy vaøo möùc ñoä tröôûng thaønh cuûa caùc coâng ty nhaän voán. Vôùi ñònh nghóa roäng, thuaät ngöõ “voán maïo hieåm” coøn coù theå ñöôïc thay theá baèng “coå phaàn tö nhaân”. Noù ñöôïc hieåu nhö laø vieäc ñaàu tö vaøo caùc coâng ty môùi thaønh laäp hoaëc trong nhöõng giai ñoaïn taêng tröôûng ñaàu -8- tieân.
Phaàn thu heïp cuûa ñònh nghóa roäng giôùi haïn phaïm vi xaùc ñònh voán maïo hieåm laø vieäc ñaàu tö vaøo caùc coâng ty chöa tröôûng thaønh – coâng ty ñang trong giai ñoaïn ñaàu cuûa quaù trình phaùt trieån. Maëc duø vaäy nhöng thaät söï thì khoâng coù moät quy taéc naøo ñeå phaân bieät roõ raøng hai loaïi coâng ty naøy. Muïc tieâu ñaàu tö maïo hieåm laø tìm kieám khoaûn thu nhaäp cao hôn möùc thoâng thöôøng coù theå ño löôøng vaø phaàn naøo xaùc ñònh cuï theå khi ta ñaàu tö vaøo loaïi hình naøo ñoù, göûi tieát kieäm chaúng haïn. Ñieàu naøy xuaát phaùt töø möùc ñoä ruûi ro coù xu höôùng cao hôn töø vieäc ñaàu tö vaøo caùc coâng ty thuoäc loaïi naøy - ñaàu tö maïo hieåm.
Khoaûn thu naøy trôû thaønh hieän thöïc khi khoaûn ñaàu tö ñöôïc baùn laïi cho nhaø ñaàu tö khaùc hoaëc phaùt haønh chöùng khoaùn ra coâng chuùng.