Nghiên cứu đánh giá mức độ tồn lưu phân tích và nhận diện nguồn phát thải một số hợp chất hữu cơ khó phân hủy pop trong môi trường nước và bùn ở tp đà nẵng

Chuyên khảo môi trường phân tích Nghiên cứu đánh giá mức độ tồn lưu phân tích và nhận diện nguồn phát thải một số hợp chất hữu cơ, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Đào Đình Thuần
• Người hướng dẫn: TS Đặng Đức Nhận
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa Phân Tích
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Mức Độ Tồn Lưu Hợp Chất Hữu Cơ Khó Phân Hủy Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Hóa Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tồn Lưu POPs tại Đà Nẵng Vì Sao Quan Trọng

Nghiên cứu về tồn lưu hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POPs) tại Đà Nẵng là một vấn đề cấp thiết. POPs là những hóa chất độc hại, tồn tại lâu trong môi trường, tích lũy trong cơ thể sinh vật và có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng và môi trường Đà Nẵng. Việc đánh giá mức độ ô nhiễm POPs, xác định nguồn gốc POPs và đưa ra các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm là vô cùng quan trọng. Theo nghiên cứu của Đào Đình Thuần năm 2014, POPs có khả năng phát tán rộng do dễ bay hơi và tích tụ cao theo chuỗi thức ăn, gây ra những hiệu ứng tiêu cực khi vượt quá ngưỡng cho phép trong cơ thể sống.

1.1. Đà Nẵng đối mặt với thách thức ô nhiễm hợp chất POPs

Đà Nẵng, một thành phố đang phát triển nhanh chóng, đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường, trong đó có vấn đề tồn lưu hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POPs). Hoạt động công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt có thể là những nguồn phát thải POPs tiềm ẩn. Việc nghiên cứu đánh giá môi trường một cách toàn diện là cần thiết để xác định rõ mức độ ô nhiễm POPs và tác động của chúng.

1.2. Ảnh hưởng của hợp chất POPs đến sức khỏe cộng đồng tại Đà Nẵng

Ảnh hưởng POPs đến sức khỏe cộng đồng là một mối quan ngại lớn. POPs có thể gây ra các bệnh ung thư, rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và hệ miễn dịch. Việc phân tích POPs trong các mẫu môi trường và sinh học là cần thiết để đánh giá đánh giá rủi ro tiềm ẩn và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1.3. Tổng quan về các loại hợp chất hữu cơ khó phân hủy POPs phổ biến

Các loại hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POPs) bao gồm thuốc trừ sâu clo hữu cơ (như DDT, Aldrin, Dieldrin), polychlorinated biphenyls (PCBs) và dioxin/furan. Chúng có đặc điểm chung là bền vững, khó phân hủy, tích lũy sinh học và có khả năng di chuyển xa trong môi trường. Theo tài liệu nghiên cứu, POPs có tính tích tụ cao và khả năng phát tán rộng, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe cộng đồng.

II. Thách Thức Phân Tích POPs Giới hạn Phát Hiện và Độ Tin Cậy

Việc phân tích POPs gặp nhiều thách thức do nồng độ của chúng thường rất thấp trong môi trường. Đòi hỏi các phương pháp phân tích định lượng có độ nhạy cao, quy trình đảm bảo chất lượng nghiêm ngặt và đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm. Các yếu tố như giới hạn phát hiện, độ chính xác và độ tin cậy của kết quả phân tích cần được đảm bảo để có được những đánh giá chính xác về mức độ ô nhiễm POPs.

2.1. Phương pháp phân tích định lượng POPs GC ECD và GC MS

Các phương pháp phân tích định lượng phổ biến để xác định hàm lượng POPs bao gồm sắc ký khí với detector bắt giữ điện tử (GC-ECD) và sắc ký khí khối phổ (GC-MS). GC-ECD có độ nhạy cao đối với các hợp chất chứa clo, trong khi GC-MS cung cấp thông tin về cấu trúc và có thể xác định nhiều loại POPs khác nhau. Theo nghiên cứu, việc lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp phụ thuộc vào loại POPs cần xác định, nồng độ dự kiến và yêu cầu về độ chính xác.

2.2. Đảm bảo chất lượng trong phân tích POPs Từ lấy mẫu đến xử lý số liệu

Chương trình đảm bảo chất lượng (QA/QC) là vô cùng quan trọng trong phân tích POPs. Bao gồm các bước như lấy mẫu đúng cách, xử lý mẫu cẩn thận, sử dụng phòng thí nghiệm sạch, kiểm tra mẫu trắng, sử dụng chất chuẩn và thực hiện phân tích lặp lại. Việc xử lý số liệu cũng cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

2.3. Xử lý nhiễu và sai số trong phân tích tồn lưu hợp chất hữu cơ

Một trong những khó khăn trong phân tích POPs là xử lý nhiễu và sai số. Các chất gây nhiễu có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích, làm tăng hoặc giảm nồng độ POPs được xác định. Cần sử dụng các phương pháp làm sạch mẫu và hiệu chỉnh nền để giảm thiểu sai số. Việc so sánh kết quả phân tích với các mẫu chuẩn và tham gia vào các chương trình so sánh liên phòng thí nghiệm cũng giúp đảm bảo độ chính xác.

III. Giải Pháp Chiết Xuất POPs Hiệu Quả Tối Ưu Hóa Dung Môi và Kỹ Thuật

Quá trình chiết xuất POPs từ mẫu môi trường là một bước quan trọng trong quy trình phân tích. Việc lựa chọn dung môi và kỹ thuật chiết phù hợp ảnh hưởng lớn đến hiệu suất thu hồi POPs. Các phương pháp chiết xuất phổ biến bao gồm chiết Soxhlet, chiết lỏng-lỏng và chiết pha rắn. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tối ưu hóa các điều kiện chiết để đạt được hiệu suất thu hồi cao nhất.

3.1. Lựa chọn dung môi chiết POPs N Hexan Diclorometan và Axeton

Việc lựa chọn dung môi phù hợp để chiết xuất POPs là rất quan trọng. Các dung môi thường được sử dụng bao gồm n-hexan, diclorometan và axeton. N-hexan thường được sử dụng để chiết xuất các POPs ít phân cực, trong khi diclorometan và axeton có thể chiết xuất các POPs phân cực hơn. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hiệu quả chiết xuất cũng phụ thuộc vào loại mẫu và thành phần POPs cần xác định.

3.2. So sánh hiệu quả chiết Soxhlet chiết lắc và chiết siêu âm POPs

Có nhiều kỹ thuật chiết xuất POPs, bao gồm chiết Soxhlet, chiết lắc và chiết siêu âm. Chiết Soxhlet là một phương pháp truyền thống, hiệu quả nhưng tốn thời gian. Chiết lắc và chiết siêu âm nhanh hơn nhưng có thể kém hiệu quả hơn đối với một số loại POPs. Việc so sánh hiệu quả của các kỹ thuật chiết khác nhau giúp lựa chọn phương pháp tối ưu cho từng loại mẫu.

3.3. Xử lý tạp chất trong dịch chiết POPs bằng bột Cu và Florisil

Dịch chiết xuất POPs thường chứa nhiều tạp chất có thể gây ảnh hưởng đến quá trình phân tích. Việc xử lý tạp chất là cần thiết để làm sạch dịch chiết. Bột Cu thường được sử dụng để loại bỏ các hợp chất chứa lưu huỳnh, trong khi Florisil có thể loại bỏ các hợp chất phân cực. Hiệu quả của việc xử lý tạp chất ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tế Mức Độ Tồn Lưu POPs tại Đà Nẵng 2012 2013

Dữ liệu nghiên cứu về mức độ tồn lưu POPs tại Đà Nẵng trong giai đoạn 2012-2013 cho thấy sự hiện diện của nhiều loại POPs khác nhau trong môi trường nước và bùn. Hàm lượng POPs thay đổi theo vị trí lấy mẫu, mùa và loại POPs. Việc phân tích dữ liệu giúp xác định các khu vực có mức độ ô nhiễm POPs cao và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến môi trường.

4.1. Hàm lượng POPs trong mẫu nước và bùn tại các khu vực khác nhau ở Đà Nẵng

Kết quả nghiên cứu cho thấy hàm lượng POPs khác nhau giữa các khu vực ở Đà Nẵng. Các khu vực gần khu công nghiệp, khu dân cư hoặc khu vực nông nghiệp có thể có hàm lượng POPs cao hơn so với các khu vực khác. Phân tích hàm lượng POPs theo vị trí giúp xác định các điểm nóng ô nhiễm.

4.2. Biến động nồng độ POPs theo mùa Mùa mưa và mùa khô

Nồng độ POPs có thể thay đổi theo mùa. Mùa mưa có thể làm tăng nồng độ POPs do rửa trôi từ đất và các nguồn khác. Mùa khô có thể làm tăng nồng độ POPs do bốc hơi từ đất và nước. Việc quan trắc POPs theo mùa giúp hiểu rõ hơn về sự di chuyển và phân tán của chúng.

4.3. So sánh hàm lượng POPs với các tiêu chuẩn và quy chuẩn Việt Nam

Việc so sánh hàm lượng POPs đo được với các tiêu chuẩn và quy chuẩn Việt Nam giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng. Nếu hàm lượng POPs vượt quá giá trị giới hạn, cần có các biện pháp can thiệp để giảm thiểu ô nhiễm.

V. Nhận Diện Nguồn Gốc POPs Phân Tích Thống Kê và Phân Tích Nhân Tố

Việc nhận diện nguồn phát thải POPs là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả. Phân tích thống kê và phân tích nhân tố chính (PCA) có thể được sử dụng để xác định các nguồn POPs tiềm ẩn dựa trên dữ liệu hàm lượng POPs trong các mẫu môi trường. Kết quả phân tích giúp xác định các ngành công nghiệp, hoạt động nông nghiệp hoặc nguồn ô nhiễm khác có đóng góp lớn vào ô nhiễm POPs.

5.1. Sử dụng phân tích nhân tố chính PCA để xác định nguồn phát thải

Phân tích nhân tố chính (PCA) là một công cụ mạnh mẽ để nhận diện nguồn phát thải POPs. PCA giúp giảm số lượng biến (các loại POPs) thành một số nhân tố chính, mỗi nhân tố đại diện cho một nguồn phát thải tiềm ẩn. Bằng cách phân tích mối tương quan giữa các POPs và các nhân tố, có thể xác định các nguồn phát thải chính.

5.2. Xác định nguồn gốc POPs từ hoạt động công nghiệp và nông nghiệp

Hoạt động công nghiệp và nông nghiệp thường là các nguồn gốc POPs quan trọng. Các ngành công nghiệp sử dụng hoặc sản xuất các hóa chất chứa POPs có thể là nguồn phát thải. Hoạt động nông nghiệp sử dụng thuốc trừ sâu clo hữu cơ cũng có thể gây ô nhiễm POPs. Việc xác định cụ thể các hoạt động gây ô nhiễm giúp đưa ra các biện pháp kiểm soát hiệu quả.

5.3. Phân tích mối liên hệ giữa nguồn phát thải và hàm lượng POPs

Việc phân tích mối liên hệ giữa nguồn phát thải và hàm lượng POPs giúp xác định các khu vực chịu ảnh hưởng lớn nhất từ các nguồn ô nhiễm. Bằng cách kết hợp dữ liệu về nguồn phát thải và hàm lượng POPs, có thể xây dựng các mô hình dự đoán sự lan truyền của POPs trong môi trường và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe cộng đồng.

VI. Đề Xuất Giải Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm POPs và Quản Lý Chất Thải

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm POPs và quản lý chất thải hiệu quả. Các giải pháp có thể bao gồm việc kiểm soát các nguồn phát thải POPs, xử lý POPs trong đất và nước, nâng cao nhận thức cộng đồng về POPs và thực hiện các chương trình quan trắc POPs thường xuyên.

6.1. Kiểm soát nguồn phát thải POPs từ hoạt động công nghiệp và nông nghiệp

Việc kiểm soát nguồn phát thải POPs từ hoạt động công nghiệp và nông nghiệp là rất quan trọng. Các biện pháp có thể bao gồm việc sử dụng các công nghệ sạch hơn, thay thế các hóa chất độc hại bằng các hóa chất ít độc hại hơn và thực hiện các biện pháp quản lý chất thải hiệu quả.

6.2. Ứng dụng quy trình xử lý chất thải chứa POPs tiên tiến

Cần áp dụng các quy trình xử lý chất thải chứa POPs tiên tiến để ngăn ngừa POPs xâm nhập vào môi trường. Các quy trình xử lý có thể bao gồm đốt ở nhiệt độ cao, phân hủy hóa học hoặc xử lý sinh học. Việc lựa chọn quy trình xử lý phù hợp phụ thuộc vào loại chất thải và hàm lượng POPs.

6.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của POPs và biện pháp phòng ngừa

Nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của POPs và các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm. Cần cung cấp thông tin cho cộng đồng về các nguồn POPs tiềm ẩn, các đường phơi nhiễm và các biện pháp bảo vệ sức khỏe. Giáo dục cộng đồng về POPs sẽ giúp người dân chủ động phòng tránh và giảm thiểu ô nhiễm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài POP là cụm từ viết tắt của thuật ngữ tiếng Anh “Persistent Organic Pollutants” và dịch sang tiếng Việt là “Các ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy” trong môi trường. Không những vậy, POP còn là các hợp chất có tính tích tụ cao theo chuỗi thức ăn, khả năng phát tán rộng, vì chúng là các hợp chất dễ bay hơi. Nếu hàm lượng POP trong cơ thể sống vượt quá ngưỡng cho phép sẽ có những hiệu ứng làm rối loạn hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch.

POP là tác nhân gl;’ ây ung thư [80,88]. Theo Công ước Stockholm 2001[90] về cấm sử dụng và sản xuất POP trên phạm vi toàn cầu, mà Chính phủ Việt Nam đã phê chuẩn năm 2002, danh sách loại hóa chất này bao gồm 12 nhóm hợp chất và được phân thành ba phân nhóm là: - Phân nhóm các hóa chất bảo vệ thực vật: Gồm 8 hợp chất là aldrin, clodan, dieldrin, DDT, endrin, heptaclo, mirex và toxaphen. - Phân nhóm hóa chất công nghiệp: Gồm các hóa chất công nghiệp bao gồm 2 nhóm chất là: hexaclobenzen (HCB) và biphenyl có mức clo hóa khác nhau từ 1 đến 10 và tên gọi chung là polyclorinated biphenyl (PCB) gồm 209 đồng đẳng (congener). - Phân nhóm hóa chất là sản phẩm phụ của các quá trình sản xuất hóa chất công nghiệp: Gồm 2,3,7,8-tetracloro-p-dibenzodioxin (gọi tắt là dioxin) và 2,3,7,8- tetraclodibenzofuran (gọi tắt là furan).

Dioxin có 75 đồng đẳng còn furan có 135 đồng đẳng. Năm 2010, hợp chất hexaclorocyclohexan (HCH) mà đồng phân gamma của nó có tên gọi thương mại là 666 cũng được liệt vào danh sách POP và HCH là hóa chất bảo vệ thực vật. Như vậy, cho đến nay, POP bao gồm 13 nhóm các hóa chất có cấu trúc mạch vòng và có mức độ clo hóa khác nhau. Ảnh hưởng xấu của các hợp chất POP đến hệ sinh thái đang được cộng đồng các nhà khoa học trên toàn thế giới quan tâm nghiên cứu.

Các hướng nghiên cứu POP hiện nay bao gồm: 2 1. Quan trắc, phân tích mức tồn lưu các POP trong các đối tượng môi trường, đặc biệt là trong khí quyển và thủy quyển, 2. Tìm nguồn phát thải POP, 3. Phát triển xây dựng công nghệ tiêu hủy các kho hóa chất tồn lưu POP và xử lý đất bị ô nhiễm POP tại Việt Nam.

Các hướng nghiên cứu trên cũng là mối quan tâm của nghiên cứu sinh (NCS), vì vậy chúng tôi chọn đề tài: ”Nghiên cứu đánh giá mức độ tồn lưu và nhận diện nguồn phát thải một số hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POP) trong môi trường nước và bùn ở thành phố Đà Nẵng” cho luận án tiến sĩ của mình. Thành phố Đà Nẵng có tốc độ đô thị hóa cao, sát bờ biển nên chịu ảnh hưởng nhiều bởi các chất ô nhiễm từ các nơi khác theo dòng chảy. Thành phố này trong quá khứ còn là căn cứ quân sự của Mỹ, trong đó có kho chứa hóa chất diệt cỏ màu da cam có lẫn tạp chất dioxin và furan. Hiện nay chính phủ Mỹ đang cùng với Bộ Quốc Phòng Việt Nam tiến hành thu gom và xử lý đất ô nhiễm bởi hai hợp chất này.

Tuy nhiên, qua tìm hiểu tài liệu khoa học trong và ngoài nước, NCS nhận thấy chưa có một công trình nghiên cứu nào về hiện trạng ô nhiễm các hợp chất POP trong môi trường thủy quyển đã đăng tải chính thức trên các tạp chí chuyên ngành. Trong khi đó đối với môi trường tương tự ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã có khá nhiều công trình nghiên cứu đăng tải, nhưng cũng mới chỉ hạn chế ở hiện trạng ô nhiễm mà chưa đi sâu tìm hiểu nguồn phát thải các hợp chất POP trên các địa bàn nghiên cứu. Phương pháp phân tích hiện trạng ô nhiễm các hợp chất POP trong môi trường của các tác giả trong và ngoài nước đều sử dụng sắc ký khí cột mao quản với detector bắt giữ điện tử (GC-ECD), có bổ sung thêm detector MS để khẳng định hợp chất phân tích.

Tuy nhiên, quy trình xử lý mẫu của các nhóm tác giả khác nhau là khác nhau. Các phương pháp chiết tách POP từ nền mẫu được áp dụng là chiết siêu âm, chiết lắc, dùng chất hấp phụ để hấp phụ POP từ môi trường nước và chiết Sohxlet. Nhóm nghiên cứu mà NCS tham gia đã sử dụng phương pháp chiết Sohxlet và thấy có nhiều ưu điểm nổi bật, được các đồng nghiệp quốc tế thừa nhận. Vì các lý do trên mà NCS chọn địa bàn nghiên cứu là thành phố Đà Nẵng, đại diện cho khu vực miền Trung.

Kỹ thuật xử lý mẫu cũng được cải tiến cho phù hợp để có hiệu suất thu hồi cao, đảm bảo độ chính xác và độ lặp tốt, cho quan trắc ô nhiễm các 3 POP với hàm lượng rất thấp trong các đối tượng môi trường. Đồng thời, với các số liệu phân tích có độ chính xác cao, được đảm bảo và kiểm soát chất lượng, thì phép thống kê phân tích nhân tố chính với điểm thu nhận để nhận diện các nguồn phát thải mà NCS áp dụng trong nghiên cứu này, mới có đủ độ tin cậy. Từ đó, giúp các nhà quản lý môi trường địa phương có biện pháp kiểm soát phát thải POP phù hợp, phục vụ phát triển bền vững tại khu vực. Mục đích nghiên cứu của luận án Luận án có hai mục đích sau đây: 1) Thiết lập quy trình phân tích thành phần và định lượng mức tồn lưu dư lượng một số hóa chất POP, tập trung vào nhóm thuốc BVTV và công nghiệp trong nước mặt và bùn sa lắng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

2) Nghiên cứu nhận diện các nguồn phát thải các hợp chất POP, tồn lưu trong môi trường nước mặt và bùn sa lắng, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng bằng phương pháp thống kê tiên tiến, đó là phương pháp phân tích nhân tố chính (Principal Component Analysis - PCA). Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là các hợp chất POP thuộc hai nhóm: - Nhóm thứ nhất là nhóm thuốc bảo vệ thực vật bao gồm: aldrin, dieldrin, DDT và các sản phẩm phân hủy trong môi trường của DDT, clodan, endrin, heptaclor, lindan và một số đồng phân của lindan, mirex, toxaphen. - Nhóm thứ hai là nhóm hóa chất công nghiệp bao gồm HCB và PCB. Phạm vi nghiên cứu của luận án là môi trường nước và bùn sa lắng từ các kênh thoát nước, sông trong thành phố và dọc bờ biển của thành phố Đà Nẵng.

Phương pháp nghiên cứu Phân tích định lượng các hợp chất POP được tiến hành qua hai bước. Bước thứ nhất là xử lý mẫu bùn bằng chiết Sohxlet và xử lý mẫu nước bằng chiết lắc sử dụng dung môi n-hexane độ sạch cao sau đó là làm sạch và phân nhóm các POP bằng sắc ký cột nhồi. Bước thứ hai là định tính và định lượng các POP trong dịch chiết bằng phương pháp sắc kí khí, cột mao quản và detector bắt giữ điện tử (GC- ECD). Các số liệu phân tích được đảm bảo và kiểm soát chất lượng (QA/QC).

4 Để nhận diện nguồn phát thải POP trên địa bàn nghiên cứu, phương pháp phân tích nhân tố chính (PCA) với chương trình máy tính SPSS (Statistical Program for Social Sciences) sẽ được áp dụng với số liệu đầu vào là hàm lượng các chất ô nhiễm đã phân tích được đảm bảo và kiểm soát chất lượng. Ý nghĩa khoa học và điểm mới của luận án 5. Ý nghĩa khoa học của luận án Đây là đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực Hóa học phân tích, để định tính và định lượng POP tồn lưu trong môi trường với hàm lượng thấp và rất thấp, đòi hỏi người phân tích phải có đủ kinh nghiệm lấy mẫu, xử lý mẫu và xây dựng quy trình phân tích mẫu, tránh gây ô nhiễm chéo, làm sai lệch mức ô nhiễm của khu vực nghiên cứu. Kỹ thuật GC-ECD phân tích POP dùng cột mao quản là kỹ thuật phân tích hóa lý công cụ hiện đại, mới được áp dụng ở Việt Nam để phân tích dư lượng POP.

Trong khuôn khổ luận án này NCS đã xây dựng được quy trình lấy mẫu, xử lý mẫu và phân tích định tính, định lượng dư lượng POP trong hai thành phần môi trường là nước mặt và bùn sa lắng. Các số liệu phân tích được đảm bảo và kiểm soát chất lượng (QA/QC). Kết quả nghiên cứu đã được đăng tài trong 06 công trình khoa học chuyên ngành trong nước và quốc tế. Điểm mới của luận án Điểm mới của luận án là: - Xây dựng được quy trình phân tích và có bộ số liệu về hàm lượng các hợp chất POP tồn lưu trong môi trường nước mặt và bùn sa lắng trên địa bàn TP.

- Cách tiếp cận tiên tiến áp dụng phương pháp thống kê nhiều biến, phân tích nhân tố chính (PCA) với mô hình điểm tiếp nhận (Receptor Model) để tìm nguồn phát thải các hợp chất POP vào môi trường trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Các kết quả cụ thể Các kết quả cụ thể của luận án bao gồm: - Xây dựng được quy trình phân tích định tính và định lượng các hợp chất POP trong hai đối tượng là nước mặt và bùn/sa lắng. - Lần đầu tiên có được bộ số liệu về hàm lượng các hợp chất POP thuộc hai nhóm thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất công nghiệp (HCCN) trong nước mặt và 5 bùn sa lắng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Mức độ ô nhiễm của từng hợp chất thay đổi theo mùa (thời gian) và theo từng vị trí lấy mẫu (không gian).

- Lần đầu tiên nhận diện được 5 nguồn phát thải POP (nhóm thuốc BVTV và hóa chất công nghiệp) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng làm cơ sở cho các nhà quản lý môi trường địa phương có biện pháp quản lý để giảm thiểu mức độ ô nhiễm các hợp chất POP. Giá trị thực tiễn của luận án Quy trình phân tích hàm lượng các hợp chất POP trong nước và bùn/sa lắng đã được áp dụng cho nghiên cứu tương tự tại các tỉnh đồng bằng sống Mê Kong và tỉnh Hưng Yên. Nội dung của luận án không những chỉ có các số liệu về hiện trạng ô nhiễm dư lượng các hợp chất POP trong nước mặt và bùn sa lắng trên một địa phương nghiên cứu, mà bằng phương pháp xử lý thống kê tiên tiến các số liệu thu được đã chỉ ra những nguồn phát thải đang hiện hữu tại địa phương. Điều này là rất có ý nghĩa thực tiễn đối với các nhà quản lý môi trường, nhằm đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp.

Bố cục của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận án gồm 3 chương và danh mục tài liệu tham khảo.