Giải Pháp Hiệu Quả Phòng Chống Rửa Tiền Qua Ngân Hàng Ở Việt Nam - Luận Văn Thạc Sĩ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp phòng chống rửa tiền qua ngân hàng ở việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Đặng Kim Cương
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Năng
• Trường học: Trường Đại học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp phòng chống rửa tiền qua ngân hàng tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ kinh tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Xác định vấn đề nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu nội dung nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: RỬA TIỀN VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC ĐẾN NỀN KINH TẾ
• 1.1. Lý luận chung về rửa tiền
• 1.2. Quy trình cơ bản của hoạt động rửa tiền
• 1.2.1. Nguồn gốc tiền bẩn
• 1.2.2. Quy trình rửa tiền
• 1.3. Những biểu hiện và cách thức rửa tiền
• 1.3.1. Biểu hiện hoạt động rửa tiền
• 1.3.2. Các dấu hiệu đáng ngờ chung
• 1.3.3. Các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.3.4. Các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực bảo hiểm
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG RỬA TIỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Quá trình ra đời các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động phòng, chống rửa tiền ở Việt Nam
• 2.2. Hội nhập quốc tế phát sinh hoạt động rửa tiền ở nước ta
• 2.3. Tự do hóa dòng chu chuyển vốn quốc tế và nguy cơ rửa tiền
• 2.4. Tự do hóa các giao dịch vãng lai và nguy cơ rửa tiền
• 2.5. Tự do hóa tài khoản vốn và nguy cơ rửa tiền
• 2.6. Chống đôla hóa và nguy cơ rửa tiền
• 2.7. Hợp tác phòng chống rửa tiền trên phạm vi quốc tế
• 2.8. Thế giới khó kiểm soát nguồn “tiền bẩn”
• 2.9. Thực trạng hoạt động rửa tiền và chống rửa tiền ở Việt Nam
• 2.10. Những kẽ hở dẫn đến hoạt động rửa tiền
• 2.11. Nỗ lực phòng chống rửa tiền chỉ mới khởi động
• 2.12. Thủ đoạn rửa tiền trên mạng của tội phạm Việt Nam
• 2.13. Kết quả đạt được trong hoạt động phòng, chống rửa tiền ở Việt Nam
• 2.14. Những hạn chế trong hoạt động phòng, chống rửa tiền ở Việt Nam
• 2.14.1. Nền kinh tế vẫn còn sử dụng tiền mặt là phổ biến
• 2.14.2. Nhận thức của dân chúng còn hạn chế
• 2.14.3. Chuyển ngân (kiều hối) lậu không qua ngân hàng
• 2.14.4. Tham nhũng còn phổ biến
• 2.14.5. Luật pháp còn lỏng lẻo, thiếu đồng bộ, và chậm ban hành
• 2.15. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÒNG VÀ CHỐNG RỬA TIỀN Ở VIỆT NAM
• 3.1. Đối với Chính Phủ
• 3.1.1. Thành lập trung tâm thông tin phòng, chống rửa tiền
• 3.1.2. Phấn đấu trở thành thành viên chính thức của FATF
• 3.1.3. Sớm ban hành Luật phòng, chống rửa tiền
• 3.1.4. Hạn chế tối đa việc lưu thông tiền mặt để “phòng từ gốc”
• 3.1.5. Kê khai tài sản cán bộ công chức và xử lý sai phạm
• 3.1.6. Quản lý chuyển ngân ngoại tệ
• 3.1.7. Tăng cường giám sát hoạt động rửa tiền qua thị trường chứng khoán
• 3.1.8. Giải pháp về hợp tác các nước để phòng, chống rửa tiền
• 3.2. Biện pháp của ngành Ngân Hàng
• 3.2.1. Mục tiêu chính sách “nhận biết khách hàng” - KYC
• 3.2.2. Công cụ hỗ trợ thực hiện chính sách “nhận biết khách hàng”
• 3.2.3. Nguyên tắc cơ bản của chính sách “nhận biết khách hàng”
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rửa tiền và tác động của nó

Rửa tiền là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam. Rửa tiền qua ngân hàng không chỉ làm suy yếu hệ thống tài chính mà còn gây tổn hại đến uy tín của các tổ chức tài chính. Theo các chuyên gia, giải pháp phòng chống rửa tiền cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc nhận diện các dấu hiệu đáng ngờ trong giao dịch ngân hàng là rất quan trọng. Các dấu hiệu này bao gồm việc khách hàng cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các ngân hàng trong việc phát hiện và ngăn chặn rửa tiền.

1.1. Quy trình rửa tiền

Quy trình rửa tiền thường diễn ra qua ba giai đoạn: phân tán, phân tán lòng vòng và hợp nhất. Giai đoạn đầu tiên, phân tán, liên quan đến việc đưa tiền từ các hoạt động phi pháp vào hệ thống tài chính mà không gây chú ý. Giai đoạn thứ hai, phân tán lòng vòng, là việc tạo ra chuỗi giao dịch nhằm che đậy nguồn gốc của tiền. Cuối cùng, giai đoạn hợp nhất là việc đưa tiền trở lại nền kinh tế thông qua các hoạt động hợp pháp. Việc hiểu rõ quy trình này giúp các cơ quan chức năng có thể phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hoạt động rửa tiền.

II. Thực trạng rửa tiền tại Việt Nam

Tại Việt Nam, rửa tiền qua ngân hàng đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Các hoạt động rửa tiền thường diễn ra thông qua các giao dịch ngân hàng, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế vẫn còn phụ thuộc nhiều vào tiền mặt. Nhận thức của người dân về phòng chống rửa tiền còn hạn chế, dẫn đến việc các tội phạm có thể dễ dàng thực hiện hành vi của mình. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để nâng cao hiệu quả trong công tác ngăn chặn rửa tiền. Việc ban hành các văn bản pháp quy liên quan đến luật phòng chống rửa tiền là rất cần thiết.

2.1. Các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực ngân hàng

Trong lĩnh vực ngân hàng, có nhiều dấu hiệu đáng ngờ cho thấy hoạt động rửa tiền đang diễn ra. Các giao dịch có giá trị lớn không tương xứng với hoạt động kinh doanh thông thường của khách hàng là một trong những dấu hiệu đó. Ngoài ra, việc chuyển tiền từ nhiều tài khoản khác nhau về một tài khoản trong thời gian ngắn cũng là một chỉ báo quan trọng. Các ngân hàng cần phải tăng cường giám sát và kiểm soát các giao dịch này để phát hiện kịp thời các hành vi rửa tiền.

III. Giải pháp phòng chống rửa tiền

Để ngăn chặn rửa tiền hiệu quả, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp cơ bản. Đầu tiên, cần thành lập trung tâm thông tin phòng chống rửa tiền để tập trung dữ liệu và phân tích các giao dịch đáng ngờ. Thứ hai, việc phấn đấu trở thành thành viên chính thức của FATF sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực phòng chống rửa tiền. Cuối cùng, cần có các biện pháp mạnh mẽ để hạn chế việc lưu thông tiền mặt, từ đó giảm thiểu nguy cơ rửa tiền từ các hoạt động phi pháp.

3.1. Chính sách nhận biết khách hàng KYC

Chính sách nhận biết khách hàng (KYC) là một trong những công cụ quan trọng trong việc phòng chống rửa tiền. Ngân hàng cần thực hiện các biện pháp để xác minh danh tính khách hàng một cách chặt chẽ. Việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong việc xác minh thông tin khách hàng sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống rửa tiền. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo cho nhân viên ngân hàng về nhận diện các dấu hiệu đáng ngờ trong giao dịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động rửa tiền đã trở thành một trong những thách thức lớn đối với nền kinh tế và an ninh tài chính của các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo ước tính, khối lượng chu chuyển tài chính toàn cầu lên đến khoảng 3.500 tỷ USD mỗi ngày, gấp đôi so với cách đây một thập kỷ, tạo điều kiện thuận lợi cho các hành vi rửa tiền tinh vi và phức tạp. Tại Việt Nam, hoạt động rửa tiền đã xuất hiện từ lâu nhưng công tác phòng chống mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu, với nhiều khó khăn về nhận thức, pháp luật và năng lực kiểm soát. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng hoạt động rửa tiền qua hệ thống ngân hàng tại Việt Nam, phân tích những tồn tại, khó khăn trong công tác phòng chống, từ đó đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực kiểm soát và giảm thiểu tác động tiêu cực của rửa tiền đối với nền kinh tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động rửa tiền qua các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2011, gắn liền với các văn bản pháp luật và chính sách phòng chống rửa tiền được ban hành trong thời gian này. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng và các tổ chức tài chính trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phòng chống rửa tiền hiệu quả, góp phần bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về hoạt động rửa tiền và mô hình quản lý rủi ro trong ngân hàng. Lý thuyết về rửa tiền được xây dựng trên cơ sở các định nghĩa quốc tế và pháp luật Việt Nam, trong đó rửa tiền được hiểu là quá trình chuyển đổi các khoản tiền thu được từ hoạt động phạm pháp thành tiền hợp pháp thông qua ba giai đoạn: phân tán (placement), phân tán lòng vòng (layering) và hợp nhất (integration). Mô hình quản lý rủi ro trong ngân hàng tập trung vào việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến rửa tiền, đặc biệt là chính sách "nhận biết khách hàng" (Know Your Customer - KYC) và các biện pháp giám sát giao dịch đáng ngờ.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: tiền bẩn (dirty money), giao dịch đáng ngờ (suspicious transaction), công ty bình phong (shell company), và các công cụ tài chính phức tạp như chứng khoán, bất động sản, và các giao dịch ngoại hối. Ngoài ra, luận văn còn tham khảo các khuyến nghị của Tổ chức Đặc nhiệm Tài chính (FATF) và các kinh nghiệm quốc tế về luật phòng chống rửa tiền tại Mỹ, Anh và một số quốc gia khác.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích dữ liệu thứ cấp. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước, cùng các báo cáo của tổ chức quốc tế như FATF và Liên Hiệp Quốc. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính tại Việt Nam, với việc lựa chọn mẫu dựa trên tiêu chí mức độ tham gia vào các giao dịch có nguy cơ rửa tiền.

Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích nội dung và so sánh chính sách, kết hợp với đánh giá thực trạng dựa trên các số liệu thống kê về giao dịch tài chính, báo cáo giao dịch đáng ngờ và các vụ việc rửa tiền được phát hiện trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2005 đến 2011, tương ứng với quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách phòng chống rửa tiền tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng hoạt động rửa tiền tại Việt Nam còn phức tạp và khó kiểm soát: Theo báo cáo của ngành ngân hàng, có khoảng 1/6 ngân hàng thương mại chưa đủ năng lực kiểm soát các giao dịch rửa tiền. Các thủ đoạn rửa tiền ngày càng tinh vi, sử dụng nhiều hình thức như chuyển tiền điện tử, mua bán bất động sản, và đầu tư tài chính. Ví dụ, trong năm 2010, lượng kiều hối gửi về Việt Nam đạt trên 8 tỷ USD, trong đó một phần không nhỏ được chuyển qua các kênh phi chính thức, tạo điều kiện cho rửa tiền.

2. Hệ thống pháp luật và chính sách phòng chống rửa tiền còn nhiều hạn chế: Mặc dù đã có Nghị định 74/2005/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, nhưng việc ban hành luật chuyên ngành về phòng chống rửa tiền còn chậm, chưa đồng bộ và thiếu các quy định chi tiết về xử lý vi phạm. So với các nước phát triển như Mỹ và Anh, Việt Nam chưa có hệ thống báo cáo giao dịch đáng ngờ hiệu quả và chưa áp dụng triệt để chính sách KYC.

3. Nhận thức và năng lực của các tổ chức tài chính và người dân còn hạn chế: Nhiều ngân hàng thương mại chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp nhận biết khách hàng và giám sát giao dịch. Nhận thức của người dân về rửa tiền và tác hại của nó còn hời hợt, dẫn đến việc dễ dàng bị lợi dụng trong các giao dịch tài chính. Tỷ lệ giao dịch tiền mặt vẫn chiếm phần lớn trong nền kinh tế, làm tăng nguy cơ rửa tiền.

4. Hợp tác quốc tế trong phòng chống rửa tiền còn yếu: Việt Nam đã tham gia Hiệp hội Phòng chống rửa tiền Châu Á – Thái Bình Dương và thực hiện một số cam kết với FATF, nhưng việc trao đổi thông tin và phối hợp điều tra xuyên quốc gia vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống rửa tiền.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, thiếu các quy định chi tiết và chế tài nghiêm minh, dẫn đến khó khăn trong việc phát hiện và xử lý các hành vi rửa tiền. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như Mỹ với Luật bí mật ngân hàng (BSA) và các quy định nghiêm ngặt về báo cáo giao dịch, Việt Nam cần học hỏi để xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ và hiệu quả hơn.

Việc nhận thức hạn chế của các tổ chức tài chính và người dân cũng là một rào cản lớn. Các ngân hàng cần được đào tạo bài bản về chính sách KYC và các biện pháp giám sát giao dịch đáng ngờ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ giao dịch tiền mặt so với giao dịch qua ngân hàng, cũng như số lượng báo cáo giao dịch đáng ngờ qua các năm để minh họa xu hướng và hiệu quả kiểm soát.

Hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt trong phòng chống rửa tiền, đặc biệt trong bối cảnh các giao dịch xuyên biên giới ngày càng phổ biến. Việt Nam cần tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp điều tra và áp dụng các khuyến nghị của FATF để nâng cao hiệu quả công tác này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng chống rửa tiền: Ban hành Luật phòng chống rửa tiền đồng bộ, chi tiết, bao gồm các quy định về trách nhiệm của các tổ chức tài chính, chế tài xử lý vi phạm và cơ chế báo cáo giao dịch đáng ngờ. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Chính phủ và Quốc hội chủ trì.

2. Tăng cường năng lực và nhận thức cho các tổ chức tài chính: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ ngân hàng về chính sách KYC, kỹ năng nhận diện giao dịch đáng ngờ và sử dụng công nghệ giám sát hiện đại. Mục tiêu nâng tỷ lệ tuân thủ lên trên 90% trong vòng 3 năm, do Ngân hàng Nhà nước và các hiệp hội ngân hàng thực hiện.

3. Giảm thiểu sử dụng tiền mặt trong nền kinh tế: Thúc đẩy thanh toán điện tử, phát triển các dịch vụ ngân hàng số để giảm tỷ lệ giao dịch tiền mặt hiện chiếm phần lớn. Mục tiêu giảm tỷ lệ giao dịch tiền mặt xuống dưới 30% trong 5 năm, do Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính và các tổ chức tài chính thực hiện.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế: Tham gia sâu rộng hơn vào các mạng lưới phòng chống rửa tiền quốc tế, thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nhanh chóng và phối hợp điều tra xuyên biên giới. Thời gian triển khai liên tục, do Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Ngoại giao phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phòng chống rửa tiền, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công an và Bộ Tài chính.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng quy trình nhận biết khách hàng, giám sát giao dịch và đào tạo nhân viên nhằm giảm thiểu rủi ro rửa tiền.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế tài chính: Là tài liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu sâu hơn về tác động của rửa tiền và các biện pháp phòng chống trong bối cảnh Việt Nam và quốc tế.

4. Các tổ chức quốc tế và cơ quan hợp tác phát triển: Hỗ trợ đánh giá thực trạng và đề xuất các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và hợp tác quốc tế trong công tác phòng chống rửa tiền.

Câu hỏi thường gặp

1. Rửa tiền là gì và tại sao nó nguy hiểm?
   Rửa tiền là quá trình chuyển đổi tiền thu được từ hoạt động phạm pháp thành tiền hợp pháp. Nó gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ thống tài chính, làm suy yếu kinh tế và tạo điều kiện cho các hoạt động tội phạm khác phát triển.

2. Việt Nam đã có những văn bản pháp luật nào về phòng chống rửa tiền?
   Việt Nam đã ban hành Nghị định 74/2005/NĐ-CP, Luật Các Tổ chức tín dụng 2010, cùng nhiều thông tư và quyết định liên quan. Tuy nhiên, luật chuyên ngành về phòng chống rửa tiền vẫn đang được hoàn thiện.

3. Ngân hàng có vai trò gì trong phòng chống rửa tiền?
   Ngân hàng là kênh trung gian quan trọng trong việc nhận biết khách hàng, giám sát các giao dịch đáng ngờ và báo cáo kịp thời cho cơ quan chức năng nhằm ngăn chặn hoạt động rửa tiền.

4. Những dấu hiệu nào cho thấy một giao dịch có thể liên quan đến rửa tiền?
   Các dấu hiệu bao gồm giao dịch có giá trị lớn không phù hợp với hoạt động thường ngày, thay đổi đột biến trong doanh số tài khoản, chuyển tiền lòng vòng qua nhiều tài khoản, và thông tin khách hàng không rõ ràng hoặc không nhất quán.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền tại Việt Nam?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo và nhận thức cho các tổ chức tài chính, giảm thiểu sử dụng tiền mặt, và tăng cường hợp tác quốc tế để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi rửa tiền.

Kết luận

• Rửa tiền là một thách thức nghiêm trọng đối với nền kinh tế và hệ thống tài chính Việt Nam, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan và tổ chức.
• Hệ thống pháp luật và chính sách phòng chống rửa tiền tại Việt Nam đã có những bước tiến nhưng còn nhiều hạn chế cần khắc phục.
• Năng lực nhận diện và kiểm soát của các ngân hàng thương mại cần được nâng cao thông qua đào tạo và áp dụng công nghệ hiện đại.
• Giảm thiểu giao dịch tiền mặt và tăng cường hợp tác quốc tế là những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện luật pháp, triển khai các chương trình đào tạo, phát triển hạ tầng thanh toán điện tử và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm bảo vệ sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để góp phần ngăn chặn nạn rửa tiền, bảo vệ nền kinh tế và xã hội là trách nhiệm của mỗi cá nhân và tổ chức trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Rửa tiền và những tác động tiêu cực đến nền kinh tế.  Chương 2: Thực trạng về hoạt động rửa tiền ở Việt Nam hiện nay.  Chương 3: Các giải pháp nhằm phòng chống rửa tiền ở Việt Nam. - Phần 3: Kết luận chung.

Ý nghĩa của đề tài: Việt Nam là một quốc gia hội tụ rất nhiều yếu tố thuận lợi cho hoạt động rửa tiền như nền kinh tế tiền mặt, đang cần nhiều vốn đầu tư, hệ thống pháp luật còn nhiều lỗ hỏng và đặc biệt là về luật phòng chống rửa tiền. Vì vậy, để hạn chế những thiệt hại có thể do rửa tiền gây ra, Việt Nam cần đánh giá đúng và tìm ra “phương thuốc đặc trị” cho căn bệnh rửa tiền. Đây chính là lý do em chọn đề tài này.HCM, tháng 10 năm 2011 Đặng Kim Cương 123doc 3 CHƢƠNG 1: RỬA TIỀN VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC ĐẾN NỀN KINH TẾ. Lý luận chung về rửa tiền: Trong xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế, sự phát triển công nghệ thông tin hiện nay và khối lượng chu chuyển tài chính toàn cầu diễn ra ở mức khổng lồ, khoảng 3.500 tỷ USD mỗi ngày, gấp 2 lần mức chu chuyển khoảng 10 năm trước, thì vấn đề rửa tiền trở thành mối quan tâm không chỉ của cộng đồng quốc tế mà còn là của Chính Phủ mỗi quốc gia.

Vậy rửa tiền là gì? Trên thế giới có rất nhiều khái niệm về rửa tiền với những phạm vi và mức độ khác nhau, nhưng theo cách hiểu phổ biến nhất thì “rửa tiền là hành động chuyển lợi nhuận thu được từ những hoạt động phạm pháp sang lợi nhuận hợp pháp; bọn tội phạm chuyển những khoản thu nhập bất hợp pháp có nguồn gốc từ: buôn lậu, ma túy, tống tiền, mại dâm, trốn thuế, tham nhũng, hối lộ, mua bán vũ khí và cờ bạc bất hợp pháp,. vào hệ thống tài chính và nền kinh tế để biến thành những khoản tiền hợp pháp. Trong điều kiện chống khủng bố hiện nay thì việc chuyển những khoản tiền hợp pháp để phục vụ cho mục đích khủng bố cũng được coi là một dạng rửa tiền”. Hay nói một cách ngắn gọn, tẩy rửa tiền là hành vi của bọn phạm tội tẩy rửa những đồng tiền bất hợp pháp, hay còn gọi là “tiền bẩn”, thành những đồng tiền hợp pháp – “tiền sạch”.

Hoặc cũng là cách hiểu khái quát, theo các chuyên gia của Ngân Hàng Phát Triển Châu Á – ADB: “Rửa tiền là quá trình chuyển đổi qua nhiều giai đoạn khoản tiền kiếm được từ những hoạt động bất hợp pháp hoặc tội phạm để nó có thể trở thành tiền hợp pháp”. 123doc 4 Theo Liên Hiệp Quốc dựa vào công ước Vienna (1998) và công ước Palermo (2000) được nhiều quốc gia đồng thuận nhất thì: “Rửa tiền chính là việc sử dụng (nghĩa là với bất cứ hình thức nào của cả hành động cho và nhận) bất cứ tài sản nào mà nó được cho là có nguồn gốc từ hoạt động hoàn toàn hay một phần của phạm tội mà có hoặc từ hoạt động che đậy, trá hình nhằm giúp đỡ người phạm tội đó thoát khỏi luật pháp”. Tại Việt Nam, lần đầu tiên định nghĩa rửa tiền được quy định rõ ràng trong khoản 1, điều 3 của Nghị Định số 74/2005/NĐ-CP về phòng chống rửa tiền ngày 07 tháng 06 năm 2005 thì: “Rửa tiền là hành vi của cá nhân, tổ chức tìm cách hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có thông qua các hoạt động cụ thể sau đây: - Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào một giao dịch liên quan đến tiền, tài sản do phạm tội mà có. - Thu nhận, chiếm giữ, chuyển dịch, chuyển đổi, chuyển nhượng, vận chuyển, sử dụng, vận chuyển qua biên giới tiền, tài sản do phạm tội mà có.

- Đầu tư vào một dự án, một công trình, góp vốn vào một doanh nghiệp hoặc tìm cách khác che đậy, ngụy trang, hoặc cản trở việc xác minh nguồn gốc, bản chất thật sự hoặc vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do phạm tội mà có”. Nói chung hoạt động rửa tiền được thực hiện theo một chu trình tam giác, để hiểu rõ hơn chúng ta nên tìm hiểu về quy trình cơ bản của hoạt động rửa tiền. Quy trình cơ bản của hoạt động rửa tiền: 1. Nguồn gốc tiền bẩn: Do buôn lậu (vũ khí và hàng hóa), khủng bố, tài trợ khủng bố, buôn bán ma túy, tham nhũng và hối lộ, mại dâm, buôn người, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, tống tiền, trốn thuế, tội phạm tài chính, … mà có tiền.

Quy trình rửa tiền: 123doc 5 Để có thể nhận dạng đầy đủ đúng bản chất của hoạt động rửa tiền, chúng ta cần phải hiểu những thuật ngữ liên quan đến hành vi rửa tiền. Hành vi rửa tiền có liên quan đến 3 giai đoạn:  Giai đoạn phân tán (Placement): Đây là thuật ngữ nói lên việc phân phối nguồn tiền từ các hoạt động phi pháp vào trong hệ thống tài chính mà không gây ra sự chú ý của các định chế tài chính và của các cơ quan chức năng. Các tội phạm rửa tiền có thể thực hiện đầu tư phân tán bằng cách chia các khoản “tiền bẩn” thành nhiều số lượng các khoản tiền nhỏ dưới mức quy định - Theo đề xuất của tổ chức chống rửa tiền quốc tế là 15.000 USD hoặc EURO – và thường ở các ngân hàng có các quy chế kiểm soát nội bộ yếu kém, hoặc là những ngân hàng có uy tín thấp. Thậm chí các tội phạm rửa tiền còn thực hiện một cách hoàn hảo các kế hoạch của mình bằng cách chuyển tiền vào những tài khoản của những đối tác mà những hóa đơn thu tiền của các đối tác này sẽ không bao giờ có các hàng hóa hoặc dịch vụ đối ứng.

 Phân tán lòng vòng (Layering): Đây là thuật ngữ nói lên một quy trình tạo ra một chuỗi các giao dịch nhằm mục đích che đậy các nguồn tiền từ các hoạt động phi pháp và làm rối tung các dấu vết kiểm toán sau này. Các kỹ thuật phân tán: Thông thường là chuyển tiền điện tử ra nước ngoài, thường trực tiếp vào những ngân hàng dễ dãi “bank secrecy haven” hoặc vào những chứng chỉ tiền gửi có những quy chế pháp lý thông thoáng mà người chủ của nó sẵn sàng có thể rút ra vào bất cứ lúc nào. Đó là những công cụ có tính thanh khoản rất cao như Séc du lịch chẳng hạn. Bước kế tiếp, kẻ đồng lõa sẽ làm cho vấn đề trở nên phức tạp hơn nữa bằng cách chuyển tiền điện tử tới những người nắm giữ những tài khoản bí mật – thường là ở những quốc gia có quy tắc quản trị ngân hàng ngoại lỏng lẻo.

Những người này sẽ cho vay tiền tới những đối tác mà sau này sẽ hoàn trả lại bằng các hóa đơn “có vấn đề”.  Hợp nhất (Integration): Đây là thuật ngữ nói lên giai đoạn cuối cùng của việc rửa tiền, là việc phân phối trở lại vào nền kinh tế các nguồn tiền không thể lần ra 123doc 6 dấu vết được nữa. Giai đoạn này được tiến hành thông qua hàng loạt các hành vi tiêu dùng xa hoa lãng phí, các chi tiêu đầu tư vào các doanh nghiệp và đầu tư tài chính. Thủ đoạn của chúng lúc đầu thường chuyển đổi sang chi phí quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng để tạo cho chúng vỏ bọc uy tín, làm ăn có lãi, tài trợ từ thiện, trả lương hộ, đóng góp xây dựng hoặc mua bất động sản, mua ô tô đắt tiền, xây dựng các công trình, … Sau đó bán lại để thu tiền, hay đóng góp cổ phần vào các công ty lớn, sau đó chuyển nhượng cổ phần.1: Quy trình của hoạt động rửa tiền.

Với những thủ đoạn tinh vi để hòng che dấu, chúng ta thấy không dễ để nhận dạng được hết các hoạt động rửa tiền. Đấu tranh chống tội phạm rửa tiền như là một cuộc đấu trí giữa một bên là cơ quan có nhiệm vụ chống rửa tiền, cơ quan hành pháp với một bên là bọn tội phạm. 123doc 7 Tuy nhiên, hoạt động rửa tiền vẫn có thể nhận dạng được qua các biểu hiện của chúng. Những biểu hiện và cách thức rửa tiền: 1.

Biểu hiện hoạt động rửa tiền: Các hình thức cũng như địa chỉ rửa tiền được giới tội phạm quốc tế chọn lựa, những công ty ma, những sòng bạc, nhà hàng, tiệm kim hoàn, đại lý mua bán xe ô tô, các nhà môi giới tác phẩm nghệ thuật, các hoạt động xuất nhập khẩu … đều là những địa chỉ rửa tiền quen thuộc. Tuy nhiên, quân cờ được ưu chuộng nhất vẫn là ngân hàng Thụy Sĩ, với chất lượng dịch vụ tốt và nguyên tắc tôn trọng bí mật khách hàng nổi tiếng vẫn được xem là điểm đến tốt nhất của các “ông trùm” của các tội phạm quốc tế. Áp dụng các điều khoản trong Nghị Định số 74/2005/NĐ-CP về phòng chống rửa tiền ngày 07 tháng 06 năm 2005, đối với báo cáo giao dịch đáng ngờ, người nhận biết khách hàng phải báo cáo trong thời gian tối đa là 48 giờ kể từ thời điểm phát sinh giao dịch. Trường hợp phát hiện giao dịch được yêu cầu thực hiện có dấu hiệu liên quan đến tội phạm thì người nhận biết khách hàng phải báo cáo ngay Cục phòng, chống rửa tiền và cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông qua các hình thức văn bản, điện tử, fax, thậm chí bằng điện thoại.

Các dấu hiệu đáng ngờ chung: - Các bên liên quan tới giao dịch cung cấp thông tin nhận biết khách hàng không chính xác, không đầy đủ, không nhất quán hoặc thuyết phục cá nhân, tổ chức cung ứng dịch vụ không báo cáo giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.