Nghiên Cứu Luận Văn Thạc Sĩ Về Thuật Toán Điều Khiển Tắc Nghẽn WLDA

Nghiên cứu chuyên sâu Thuật Toán Điều Khiển Tắc Nghẽn WLDA: Nghiên Cứu Luận Văn Thạc Sĩ, phương pháp luận hiện đại, kết quả ứng dụng thực tế trong

• Tác giả: Nguyễn Hồng Đoàn
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Nguyễn Đình Việt
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Thuật Toán Điều Khiển Tắc Nghẽn WLDA+
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Internet và các mô hình tham chiếu
• 1.2. Lịch sử phát triển mạng Internet và bộ giao thức TCP/IP
• 1.3. Các mô hình tham chiếu. Một số giao thức phổ biến
• 1.4. Giao thức TCP
• 1.5. Giao thức UDP
• 1.6. Giao thức RTP
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ CHẾ ĐIỀU KHIỂN LƯU LƯỢNG
• 2.1. Phát hiện lỗi và điều khiển khắc phục lỗi
• 2.2. Cơ chế bảo vệ, phát hiện và khắc phục lỗi
• 2.3. Điều khiển lưu lượng, tránh tắc nghẽn
• 2.4. Cơ chế điều khiển lưu lượng
• 2.5. Thuật toán điều khiển lưu lượng
• 2.6. Điều khiển tắc nghẽn trong mạng hỗn hợp có dây và không dây
• 2.7. Kỹ thuật TCP-friendly
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT GIAO THỨC VÀ VIỆC ĐẢM BẢO QOS CHO TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN
• 3.1. Các phương pháp đánh giá hiệu suất giao thức
• 3.2. Giới thiệu chung
• 3.3. Đánh giá hiệu suất bằng mô hình toán học
• 3.4. Đánh giá hiệu suất bằng đo thực tế
• 3.5. Đánh giá hiệu suất bằng mô phỏng
• 3.6. Truyền thông đa phương tiện
• 3.7. Một số mô hình QoS
• 3.8. Một số kỹ thuật xử lý hàng đợi
• 4. CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT WLDA+ BẰNG MÔ PHỎNG
• 4.1. Cơ bản về NS
• 4.2. Mô phỏng thuật toán WLDA+ bằng NS
• 4.3. Cấu hình mô phỏng WLDA+
• 4.4. Đánh giá độ chính xác của các lược đồ lỗi
• 4.5. Đánh giá hiệu suất của các kỹ thuật
• 4.6. Đánh giá ảnh hưởng của những tỷ lệ lỗi khác nhau trong mạng không dây
• 4.7. Tính khả triển của WLDA+
• KẾT LUẬN VÀ PHƯƠNG HƯỚNG NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về sự phát triển của Internet và bộ giao thức TCP/IP. Internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hiện đại, với sự gia tăng nhanh chóng của các ứng dụng truyền thông đa phương tiện. Bộ giao thức TCP/IP, được phát triển từ những năm 60, đã trở thành tiêu chuẩn cho việc kết nối các mạng khác nhau. Tuy nhiên, các giao thức truyền thống như TCP và UDP vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc đảm bảo chất lượng dịch vụ (QoS) cho các ứng dụng multimedia. Đặc biệt, trong môi trường mạng hỗn hợp, việc điều khiển tắc nghẽn và quản lý lưu lượng trở nên phức tạp hơn. Do đó, nghiên cứu về các thuật toán điều khiển tắc nghẽn như WLDA+ là cần thiết để cải thiện hiệu suất mạng.

1.1. Lịch sử phát triển mạng Internet

Mạng Internet đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những năm 60 với ARPANET đến sự ra đời của TCP/IP vào năm 1983. TCP/IP đã cho phép kết nối các mạng khác nhau, tạo ra một hệ thống thông tin toàn cầu. Sự phát triển này không chỉ phục vụ cho nhu cầu truyền thông mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ứng dụng đa phương tiện. Tuy nhiên, các giao thức truyền thống vẫn gặp khó khăn trong việc đảm bảo QoS, đặc biệt trong môi trường mạng hỗn hợp giữa có dây và không dây.

1.2. Các mô hình tham chiếu

Mô hình OSI và TCP/IP là hai mô hình tham chiếu phổ biến trong thiết kế mạng. Mô hình OSI gồm 7 lớp, mỗi lớp thực hiện một chức năng riêng biệt, giúp giảm độ phức tạp trong việc xử lý thông tin. Mô hình TCP/IP, với 4 lớp, tập trung vào việc đảm bảo tính khả dụng của mạng trong mọi điều kiện. Việc hiểu rõ các mô hình này là cần thiết để phát triển các giao thức mới, như WLDA+, nhằm cải thiện hiệu suất mạng trong các ứng dụng multimedia.

II. Cơ chế điều khiển lưu lượng trong giao thức WLDA

Chương này trình bày các cơ chế điều khiển lưu lượng và tránh tắc nghẽn trong giao thức WLDA+. Các giao thức truyền thống như TCP thường gặp khó khăn trong việc xử lý tình trạng mất dữ liệu và độ trễ trong mạng không dây. WLDA+ được thiết kế để cải thiện hiệu suất bằng cách phân tích thông tin về độ trễ và băng thông, từ đó điều chỉnh lưu lượng một cách hiệu quả. Kỹ thuật này không chỉ giúp tăng cường khả năng điều khiển tắc nghẽn mà còn đảm bảo tính công bằng cho các giao thức khác trên cùng một đường truyền. Việc áp dụng WLDA+ trong môi trường mạng hỗn hợp cho thấy tiềm năng lớn trong việc cải thiện QoS cho các ứng dụng multimedia.

2.1. Các cơ chế điều khiển lưu lượng

Các cơ chế điều khiển lưu lượng trong giao thức WLDA+ bao gồm việc phát hiện lỗi và khắc phục lỗi, điều khiển tắc nghẽn và tối ưu hóa băng thông. Những cơ chế này giúp giảm thiểu tình trạng mất gói tin và đảm bảo rằng dữ liệu được truyền đi một cách hiệu quả. WLDA+ sử dụng các thông tin từ giao thức RTP để phân tích tình trạng mạng, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh lưu lượng phù hợp. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất mà còn đảm bảo tính công bằng cho các luồng thông tin khác.

2.2. Kỹ thuật TCP friendly

Kỹ thuật TCP-friendly trong WLDA+ cho phép giao thức này hoạt động hiệu quả trong môi trường mạng hỗn hợp mà không làm ảnh hưởng đến các giao thức khác. Điều này rất quan trọng trong việc đảm bảo rằng các ứng dụng multimedia có thể hoạt động mượt mà mà không gây ra tình trạng tắc nghẽn. WLDA+ có khả năng điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu dựa trên tình trạng mạng hiện tại, từ đó tối ưu hóa băng thông và giảm thiểu độ trễ. Việc áp dụng kỹ thuật này đã chứng minh được hiệu quả trong nhiều thử nghiệm thực tế.

III. Đánh giá hiệu suất giao thức mạng

Chương này giới thiệu các phương pháp đánh giá hiệu suất giao thức mạng, bao gồm đánh giá bằng mô hình toán học và đo thực tế. Việc đánh giá hiệu suất là rất quan trọng để xác định khả năng hoạt động của giao thức WLDA+ trong các tình huống khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp xác định độ chính xác của dữ liệu mà còn đánh giá khả năng đảm bảo QoS cho các ứng dụng multimedia. Đặc biệt, việc sử dụng mô phỏng để đánh giá hiệu suất của WLDA+ cho thấy tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ trong mạng hỗn hợp.

3.1. Phương pháp đánh giá hiệu suất

Các phương pháp đánh giá hiệu suất giao thức mạng bao gồm mô hình toán học, đo thực tế và mô phỏng. Mô hình toán học giúp phân tích lý thuyết về hiệu suất, trong khi đo thực tế cung cấp dữ liệu cụ thể từ môi trường mạng. Mô phỏng, đặc biệt là sử dụng phần mềm NS-2, cho phép kiểm tra các kịch bản khác nhau mà không cần phải triển khai thực tế. Việc kết hợp các phương pháp này giúp đưa ra cái nhìn toàn diện về hiệu suất của giao thức WLDA+.

3.2. Đảm bảo chất lượng dịch vụ QoS

Đảm bảo chất lượng dịch vụ (QoS) là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển các ứng dụng multimedia. WLDA+ được thiết kế để tối ưu hóa QoS bằng cách điều chỉnh lưu lượng và giảm thiểu độ trễ. Việc đánh giá QoS không chỉ dựa trên tốc độ truyền dữ liệu mà còn phải xem xét các yếu tố như độ tin cậy và tính công bằng trong việc chia sẻ băng thông. Các thử nghiệm cho thấy WLDA+ có khả năng cải thiện QoS trong môi trường mạng hỗn hợp, từ đó nâng cao trải nghiệm người dùng.

IV. Đánh giá hiệu suất WLDA bằng mô phỏng

Chương này tập trung vào việc sử dụng phần mềm mô phỏng NS-2 để đánh giá hiệu suất của giao thức WLDA+. Mô phỏng cho phép kiểm tra các kịch bản khác nhau và phân tích ảnh hưởng của các yếu tố như tỷ lệ lỗi và băng thông đến hiệu suất của giao thức. Kết quả từ mô phỏng cho thấy WLDA+ có khả năng điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu một cách linh hoạt, từ đó cải thiện hiệu suất mạng. Việc phân biệt giữa lỗi do tắc nghẽn và lỗi do đường truyền cũng là một điểm mạnh của WLDA+, giúp tối ưu hóa việc xử lý dữ liệu trong mạng hỗn hợp.

4.1. Mô phỏng thuật toán WLDA

Mô phỏng thuật toán WLDA+ được thực hiện bằng phần mềm NS-2, cho phép xây dựng các kịch bản mạng khác nhau để đánh giá hiệu suất. Các thông số như tỷ lệ lỗi, băng thông và độ trễ được điều chỉnh để xem xét ảnh hưởng đến hiệu suất của giao thức. Kết quả từ mô phỏng cho thấy WLDA+ có khả năng điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu một cách hiệu quả, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ cho các ứng dụng multimedia.

4.2. Đánh giá độ chính xác của các lược đồ lỗi

Đánh giá độ chính xác của các lược đồ lỗi trong WLDA+ là một phần quan trọng trong việc xác định khả năng hoạt động của giao thức. Việc phân tích các tỷ lệ lỗi khác nhau giúp xác định nguyên nhân gây mất gói tin, từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục phù hợp. Kết quả cho thấy WLDA+ có khả năng phân biệt giữa lỗi do tắc nghẽn và lỗi do đường truyền, giúp tối ưu hóa việc xử lý dữ liệu và cải thiện hiệu suất mạng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của mạng Internet và sự gia tăng mạnh mẽ các ứng dụng truyền thông đa phương tiện, việc đảm bảo hiệu suất truyền tải dữ liệu trên mạng hỗn hợp có dây và không dây trở thành một thách thức lớn. Theo ước tính, hơn 90% lưu lượng truyền tải trên Internet hiện nay sử dụng giao thức TCP, tuy nhiên, các giao thức truyền thống như TCP và UDP vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng dịch vụ (QoS) trong môi trường mạng hỗn hợp. Đặc biệt, các ứng dụng multimedia như hội thảo truyền hình trực tuyến, truyền hình IP, và thoại qua mạng đòi hỏi độ trễ thấp và tính toàn vẹn dữ liệu cao, điều mà các giao thức truyền thống chưa thể đảm bảo hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu thuật toán WLDA+ – một thuật toán điều khiển tắc nghẽn kiểu TCP-friendly được thiết kế đặc biệt cho môi trường mạng hỗn hợp có dây và không dây. Thuật toán này dựa trên cơ chế điều khiển luồng của giao thức RTP, phân tích các thông tin về độ trễ, mất dữ liệu và băng thông cổ chai để điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu, đồng thời phân biệt nguyên nhân mất dữ liệu do tắc nghẽn hay do lỗi đường truyền. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiệu suất của thuật toán WLDA+ trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng băng thông, đảm bảo tính công bằng và nâng cao chất lượng truyền thông đa phương tiện trong mạng hỗn hợp.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào môi trường mạng hỗn hợp, sử dụng mô phỏng trên bộ công cụ Network Simulator (NS-2) trong khoảng thời gian nghiên cứu từ năm 2004 đến 2007. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các giải pháp điều khiển lưu lượng tối ưu, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu suất mạng trong bối cảnh ứng dụng multimedia ngày càng phổ biến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: mô hình giao thức TCP/IP và các cơ chế điều khiển lưu lượng trong mạng hỗn hợp. Mô hình TCP/IP gồm bốn tầng: ứng dụng, giao vận, Internet và liên kết mạng, trong đó tầng giao vận chịu trách nhiệm điều khiển lưu lượng và đảm bảo truyền dữ liệu tin cậy. Các khái niệm chính bao gồm:

• Điều khiển tắc nghẽn (Congestion Control): Cơ chế giúp giảm thiểu hiện tượng quá tải mạng bằng cách điều chỉnh tốc độ truyền dữ liệu dựa trên tín hiệu phản hồi từ mạng.
• Điều khiển lưu lượng (Flow Control): Quản lý tốc độ truyền dữ liệu giữa hai thực thể để tránh tràn bộ đệm nhận.
• Giao thức RTP (Real-time Transport Protocol): Giao thức vận chuyển dữ liệu thời gian thực, cung cấp các chức năng giám sát và đồng bộ các luồng dữ liệu multimedia.
• Thuật toán WLDA+: Thuật toán điều khiển tắc nghẽn kiểu TCP-friendly, sử dụng thông tin về độ trễ và mất dữ liệu để điều chỉnh tốc độ truyền, đồng thời phân biệt nguyên nhân mất gói tin nhằm xử lý thích hợp.

Ngoài ra, luận văn còn đề cập đến các thuật toán điều khiển lưu lượng truyền thống như TCP Reno, Tahoe, và các cải tiến cho mạng hỗn hợp như Indirect-TCP, Snoop-TCP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô phỏng mạng với bộ công cụ Network Simulator phiên bản NS-2 để đánh giá hiệu suất thuật toán WLDA+. Cỡ mẫu mô phỏng bao gồm các kịch bản mạng hỗn hợp với số lượng sender lên đến 100, tỷ lệ lỗi bit biến đổi từ 0% đến 5%, nhằm phản ánh các điều kiện thực tế của mạng không dây và mạng có dây.

Phân tích dữ liệu dựa trên các chỉ số hiệu suất như tốc độ truyền dữ liệu (throughput), tỷ lệ mất gói tin, độ trễ toàn phần (RTT), và tính công bằng trong chia sẻ băng thông. Timeline nghiên cứu kéo dài trong giai đoạn từ năm 2004 đến 2007, tập trung vào việc xây dựng mô hình mô phỏng, thực hiện các thử nghiệm với các cấu hình khác nhau và so sánh kết quả với các thuật toán điều khiển lưu lượng truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính chính xác trong phân biệt nguyên nhân mất gói tin: Thuật toán WLDA+ thể hiện khả năng phân biệt chính xác giữa mất gói do tắc nghẽn và mất gói do lỗi đường truyền với độ chính xác trên 90%, cao hơn đáng kể so với các thuật toán truyền thống như WIN-LDA+ và WRO-LDA+.

2. Cải thiện tốc độ truyền dữ liệu: Trong các kịch bản mô phỏng với xác suất lỗi bit Pe = 5%, WLDA+ đạt tốc độ truyền trung bình cao hơn khoảng 15-20% so với các thuật toán điều khiển lưu lượng khác, đặc biệt khi số lượng sender tăng lên đến 100.

3. Đảm bảo tính công bằng: Thuật toán duy trì sự công bằng trong chia sẻ băng thông giữa các luồng dữ liệu, tránh hiện tượng luồng UDP chiếm ưu thế gây mất cân bằng như trong các giao thức không điều khiển tắc nghẽn.

4. Ảnh hưởng của tỷ lệ lỗi bit: Khi tỷ lệ lỗi bit tăng, hiệu suất của các thuật toán truyền thống giảm mạnh do không phân biệt được nguyên nhân mất gói, trong khi WLDA+ vẫn duy trì hiệu suất ổn định nhờ cơ chế phân tích và xử lý lỗi hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính giúp WLDA+ vượt trội là do thuật toán sử dụng thông tin từ giao thức RTP để phân tích độ trễ và mất dữ liệu, từ đó điều chỉnh tốc độ truyền phù hợp với trạng thái thực tế của mạng. Việc phân biệt rõ ràng nguyên nhân mất gói tin giúp tránh việc giảm tốc độ truyền không cần thiết khi lỗi do đường truyền không dây, từ đó nâng cao hiệu suất sử dụng băng thông.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả mô phỏng cho thấy WLDA+ khắc phục được hạn chế của TCP truyền thống trong môi trường mạng hỗn hợp, đồng thời cải thiện đáng kể QoS cho các ứng dụng multimedia. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tốc độ truyền và tỷ lệ mất gói giữa các thuật toán, cũng như bảng thống kê độ chính xác phân biệt lỗi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai thuật toán WLDA+ trong các thiết bị mạng hỗn hợp: Khuyến nghị các nhà sản xuất thiết bị mạng tích hợp thuật toán WLDA+ vào firmware để nâng cao hiệu suất truyền dữ liệu trong môi trường có dây và không dây, ưu tiên trong vòng 1-2 năm tới.

2. Phát triển các công cụ giám sát và phân tích mạng dựa trên RTP: Tăng cường sử dụng các công cụ phân tích độ trễ và mất gói theo chuẩn RTP để hỗ trợ việc điều chỉnh lưu lượng động, giúp cải thiện QoS cho các ứng dụng thời gian thực.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho kỹ sư mạng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về các thuật toán điều khiển lưu lượng tiên tiến như WLDA+, giúp đội ngũ kỹ thuật vận hành và tối ưu mạng hiệu quả hơn trong vòng 6-12 tháng.

4. Nghiên cứu mở rộng và tối ưu thuật toán: Tiếp tục nghiên cứu cải tiến thuật toán WLDA+ để thích ứng với các công nghệ mạng mới như 5G, IoT, nhằm đảm bảo hiệu suất và tính mở rộng trong tương lai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư và chuyên gia mạng: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về điều khiển lưu lượng và tắc nghẽn trong mạng hỗn hợp, giúp họ thiết kế và vận hành mạng hiệu quả hơn, đặc biệt trong các hệ thống truyền thông đa phương tiện.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Công nghệ thông tin: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá cho các đề tài nghiên cứu về giao thức mạng, thuật toán điều khiển tắc nghẽn và mô phỏng mạng.

3. Nhà phát triển phần mềm và thiết bị mạng: Hiểu rõ cơ chế hoạt động và ưu điểm của thuật toán WLDA+ giúp họ phát triển các sản phẩm tương thích, nâng cao chất lượng dịch vụ mạng.

4. Các tổ chức và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet (ISP): Áp dụng các giải pháp điều khiển lưu lượng tiên tiến để cải thiện chất lượng dịch vụ, giảm thiểu mất mát dữ liệu và tăng trải nghiệm người dùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Thuật toán WLDA+ khác gì so với TCP truyền thống?
   WLDA+ phân biệt được nguyên nhân mất gói tin do tắc nghẽn hay lỗi đường truyền, từ đó điều chỉnh tốc độ truyền phù hợp, trong khi TCP truyền thống chỉ dựa vào mất gói để giảm tốc độ, dẫn đến hiệu suất thấp trong mạng hỗn hợp.

2. WLDA+ có hỗ trợ các ứng dụng multimedia không?
   Có, thuật toán được thiết kế đặc biệt để cải thiện QoS cho các ứng dụng multimedia như hội thảo truyền hình, truyền hình IP, nhờ khả năng điều khiển lưu lượng linh hoạt và giảm độ trễ.

3. Phương pháp mô phỏng sử dụng trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu sử dụng Network Simulator NS-2 để mô phỏng các kịch bản mạng hỗn hợp với các tham số thực tế như tỷ lệ lỗi bit, số lượng sender, nhằm đánh giá hiệu suất thuật toán.

4. WLDA+ có thể áp dụng cho mạng 5G hay IoT không?
   Mặc dù nghiên cứu tập trung vào mạng hỗn hợp có dây và không dây truyền thống, cơ chế điều khiển lưu lượng của WLDA+ có thể được điều chỉnh và mở rộng để phù hợp với các công nghệ mới như 5G và IoT.

5. Làm thế nào để triển khai thuật toán WLDA+ trong thực tế?
   Cần tích hợp thuật toán vào firmware của thiết bị mạng và phần mềm điều khiển mạng, đồng thời phối hợp với các công cụ giám sát mạng dựa trên RTP để tối ưu hóa hiệu suất truyền tải.

Kết luận

• Thuật toán WLDA+ nâng cao hiệu suất truyền dữ liệu trong mạng hỗn hợp bằng cách phân biệt chính xác nguyên nhân mất gói tin và điều chỉnh lưu lượng phù hợp.
• Mô phỏng trên NS-2 cho thấy WLDA+ cải thiện tốc độ truyền trung bình khoảng 15-20% so với các thuật toán truyền thống trong điều kiện lỗi bit cao.
• Thuật toán đảm bảo tính công bằng trong chia sẻ băng thông, giảm thiểu hiện tượng luồng UDP chiếm ưu thế gây mất cân bằng mạng.
• Kết quả nghiên cứu góp phần phát triển các giải pháp điều khiển lưu lượng tối ưu cho các ứng dụng multimedia trong môi trường mạng hỗn hợp.
• Đề xuất triển khai thuật toán WLDA+ trong thiết bị mạng và tiếp tục nghiên cứu mở rộng để thích ứng với các công nghệ mạng mới trong tương lai.

Các nhà nghiên cứu và kỹ sư mạng nên áp dụng và thử nghiệm thuật toán WLDA+ trong các môi trường mạng thực tế để đánh giá và tối ưu hiệu suất, đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ giám sát và điều khiển lưu lượng dựa trên cơ chế này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Giới thiệu I. Internet và các mô hình tham chiếu 1. Lịch sử phát triển mạng Internet và bộ giao thức TCP/IP Mạng công cộng toàn cầu Internet đã trở nên một thành phần không thể thiếu trong đời sống xã hội ở thế kỷ này. Xuất phát từ nhu cầu thực tế, khi các ngành công nghiệp phát triển nhanh chóng, các máy móc trở nên hiện đại phục vụ rất hữu ích cho đời sống của con người và việc điều khiển những chiếc máy, dây chuyền hiện đại với kích thước khổng lồ như thế không còn đơn giản với những thao tác bằng tay của con người, và máy với nhiệm vụ tính toán hay gọi tắt là máy tính, máy điều khiển lần đầu tiên xuất hiện trong những công xưởng lớn hay trong những môi trường quan trọng của các Quốc gia.

Kế theo là sự đòi hỏi của việc chia sẻ thông tin giữa các máy tính đó đã dẫn tới sự hình thành mạng máy tính, liên mạng máy tính trong phạm vi toàn cầu để trở thành một mạng thông tin lớn nhất: Internet. Ban đầu, vào những năm 60 mạng được hình thành trong phòng thí nghiệm được Robert LG đề xuất, cơ quan quản lý dự án nghiên cứu phát triển ARPA thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ đã liên kết các mạng tại 4 địa điểm đầu tiên tạo thành mạng WAN có tên là ARPANET. Năm 1983 giao thức TCP/IP được coi như một chuẩn đối với ngành quân sự Mỹ và các máy của mạng Arpanet phải tuân thủ chuẩn này. Với những ưu điểm nổi bật của bộ giao thức này, đặc biệt là khả năng liên kết các mạng khác nhau một cách dễ dàng nó đã trở thành bộ giao thức phổ biến cho mạng Internet ngày nay.

Internet có thể hiểu theo một nghĩa nào đó như là tập hợp của nhiều mạng con, tạo thành một liên mạng sử dụng bộ giao thức TCP/IP, với mỗi một thực thể tham gia vào mạng được cấp một địa chỉ IP duy nhất được công bố trên toàn thế giới mạng. Mọi lĩnh vực như chính trị, xã hội, thể Trang 13 z Luận văn cao học – Nghiên cứu thuật toán WLDA+ 2007 thao, văn hóa, học tập, nghiên cứu v. đều có thể xuất hiện trên Internet và trở thành một phần tất yếu của cuộc sống con người hiện đại ngày nay, đồng thời làm cho nhu cầu ứng dụng truyền thông đa phương tiện tăng lên không ngừng với một tốc độ chóng mặt. Các mô hình tham chiếu Để thuận tiện trong việc lập trình giao thức, xử lý thông tin và giảm độ phức tạp khi thiết kế hay trong quá trình xử lý lỗi, mô hình mạng máy tính nói chung được chia thành nhiều tầng (layer) hay còn gọi là các mức hoặc các lớp.

Mỗi tầng được xây dựng dựa trên tầng ngay bên dưới, còn tầng bên dưới thì thực hiện các chức năng riêng của nó rồi chuyển kết quả thực hiện lên tầng trên. Tầng trên lại dựa vào những kết quả này để thực hiện chức năng của chúng mà không cần quan tâm đến chi tiết tại sao lại có những kết quả mà nó đã nhận được. Mặt khác, để có sự thống nhất của tất cả các nhà sản xuất thiết bị mạng trên toàn thế giới, hay nói đúng hơn để cho các sản phẩm mạng của các hãng khác nhau có thể liên lạc, làm việc một cách đơn giản với nhau cần có các chuẩn truyền thông chung nhất hay gọi là các mô hình tham chiếu. Có hai mô hình phổ biến là ISO OSI và TCP/IP.1 Mô hình OSI: Mô hình OSI (Open system interconnection – Mô hình kết nối các hệ thống mở) là một cơ sở dành cho việc chuẩn hoá các hệ thống truyền thông, nó được nghiên cứu và xây dựng bởi ISO.

Vào những năm 70, việc nghiên cứu về mô hình OSI đã được bắt đầu. Đến năm 1984, mô hình tham chiếu OSI chính thức được đưa ra giới thiệu. Đúng như tên gọi, mô hình 7 lớp OSI chỉ là mô hình tham chiếu chứ không phải là một mạng cụ thể nào. Theo mô hình này, hai thực thể thuộc hai tầng đồng mức khi liên kết với nhau phải sử dụng một giao thức chung.

Giao thức ở đây tạm hiểu đơn giản là quy định, phương tiện để Trang 14 z Luận văn cao học – Nghiên cứu thuật toán WLDA+ 2007 các tầng có thể giao tiếp được với nhau, tương tự như hai người thuộc hai Quốc gia sử dụng ngôn ngữ khác nhau muốn hiểu nhau thì cần có một ngôn ngữ chung vậy. Trong mô hình OSI có hai loại giao thức chính được áp dụng là: giao thức có liên kết (connection - oriented) và giao thức không liên kết (connectionless). Giao thức có liên kết: là trước khi truyền số liệu, hai thực thể trên hai tầng đồng mức cần thiết lập một liên kết logic và các gói tin được trao đổi thông qua liên kết này. Giao thức không liên kết: không cần thiết lập liên kết logic trước khi truyền số liệu và mỗi gói tin được truyền độc lập với các gói tin trước hoặc sau nó.

Mô hình OSI Hình 1.1 Mô hình OSI Các tầng được xây dựng dựa trên một số nguyên tắc chung:  Mỗi tầng được tạo ra khi có nhu cầu phải có một sự trừu tượng mới.  Mỗi tầng tương ứng với một chức năng nhất định Trang 15 z Luận văn cao học – Nghiên cứu thuật toán WLDA+ 2007  Số lượng tầng phải đủ lớn để các chức năng riêng biệt trong các tầng không quá xa nhau.  Các ranh giới của mỗi tầng có thể chọn để giảm tối thiểu lưu lượng thông tin trao đổi trực tiếp. Nhiệm vụ của các tầng trong mô hình OSI có thể được tóm tắt như sau: Tầng ứng dụng (Application layer – lớp 7): Là tầng trên cùng trong mô hình 7 lớp, quy định giao diện giữa người sử dụng và môi trường OSI, cung cấp các phương tiện cho người sử dụng truy cập và sử dụng các dịch vụ của mô hình OSI, Giao thức được ứng dụng nhiều nhất là giao thức HTTP, là cơ sở của WWW, ngoài ra còn một số giao thức phổ biến khác như SMTP, Telnet, FTP ….

Phục vụ các ứng dụng truyền tệp, đăng nhập từ xa, hay Email. Tầng trình diễn (Presentation layer – lớp 6): Là tầng có chức năng chuyển đổi các thông tin từ cú pháp người sử dụng sang cú pháp để truyền dữ liệu, đồng thời tầng này giải quyết các vấn đề liên quan đến ngữ nghĩa, cú pháp, ngoài ra nó có thể nén dữ liệu truyền và mã hóa chúng trước khi truyền để bảo mật, tăng hiệu suất. Một số chuẩn định dạng dữ liệu của lớp trình diễn dữ liệu là GIF, JPEG, MP3, MPEG Tầng phiên (Session layer – lớp 5): Là tầng thực hiện việc thiết lập, duy trì và hủy bỏ các phiên làm việc giữa hai hệ thống, hai máy tính khác nhau. Tầng phiên cũng quy định một giao diện ứng dụng cho tầng vận chuyển sử dụng.

Các giao thức trong lớp 5 sử dụng là NFS, X- Window System, ASP. Tầng vận chuyển (Transport layer – lớp 4): Là tầng có chức năng xác định địa chỉ trên mạng, cách thức chuyển giao gói tin trên cơ sở trực tiếp giữa hai đầu cuối, đảm bảo truyền dữ liệu tin cậy (end-to-end). Tầng vận chuyển còn có các chức năng như điều khiển luồng, khắc phục lỗi và Trang 16 z Luận văn cao học – Nghiên cứu thuật toán WLDA+ 2007 kiểm soát tắc nghẽn, thực hiện phân kênh, ghép kênh. Các giao thức phổ biến sử dụng ở tầng này bao gồm: TCP, UDP, SPX.

Tầng mạng (Network layer – lớp 3): Là tầng điều khiển sự hoạt động của mạng, có nhiệm vụ tìm đường cho các gói tin trong mạng (định tuyến), các gói tin này có thể phải đi qua nhiều chặng trước khi đến được đích cuối cùng. Tầng này còn có chức năng xử lý giao tiếp giữa các mạng, một số giao thức phố biến ở lớp 3 là: IP, RIP, IPX, OSPF, AppleTalk… Tầng liên kết dữ liệu (Data link layer – lớp 2): Nhiệm vụ của tầng liên kết dữ liệu là thiết lập, duy trì, ngắt các liên kết dữ liệu, xác định cơ chế truy nhập thông tin trên mạng, các dạng thức chung trong các gói tin, đóng gói và phân phát các gói tin, kiểm soát lỗi truyền, điều khiển truy cập môi trường truyền thông. Tầng vật lý (Physical layer – lớp 1): Tầng vật lý cung cấp phương thức truy cập để truyền các dòng Bit và không xét đến ý nghĩa, cấu trúc của chúng, sử dụng chuẩn về điện, ghép nối cơ khí, dây cáp, đầu nối, kỹ thuật nối mạch điện, điện áp, tốc độ cáp truyền dẫn và các mức nối kết giữa các thiết bị truyền thông.2 Mô hình TCP/IP Bộ Quốc Phòng Mỹ tạo ra mô hình TCP/IP với mong muốn mạng vẫn có thể hoạt động cho dù có chiến tranh hạt nhân, những gói tin vẫn có thể truyền được đến đích trong điều kiện có một số đường truyền hoặc bộ định tuyến (router) không hoạt động được, các giao thức được cài đặt tại các router sẽ tự động tìm đường đi cho các gói tin. Mô hình TCP/IP có 4 lớp: Application, Transport, Internet, network.

Trang 17 z Luận văn cao học – Nghiên cứu thuật toán WLDA+ 2007 Hình 1.2 Mô hình TCP/IP Tầng ứng dụng: Các giao thức lớp cao đã bao gồm những chi tiết của tầng phiên và tầng trình diễn. ví dụ: DNS, TFTP, FTP, HTTP, IMAP, IRC, NNTP, POP3, SIP, SMTP, SNMP, SSH, TELNET, RTP. Tầng giao vận: Tầng này thực hiện vận chuyển dữ liệu kiểu đầu cuối - đầu cuối (end-to-end) và một một số vấn đề : điều khiển luồng, độ tin cậy hay điều chỉnh lỗi. Tầng Internet: Mục đích của tầng này là gửi các gói tin từ bất kỳ một mạng nào trong liên mạng tới đích.

Các giao thức chính của tầng này gồm có: IP (IPv4, IPv6), ARP và RARP. Host-to-network: Tầng này quy định các liên kết vật lý, cấu trúc khung, truy cập đường truyền: Ethernet, Wi-Fi, Token ring, PPP, SLIP, FDDI, ATM, Frame Relay, SMDS. Cách nhìn các tầng cấp theo quan niệm: hoặc là cung cấp dịch vụ, hoặc là sử dụng dịch vụ, là một phương pháp trừu tượng hóa để cô lập các giao thức của tầng trên, tránh việc phải quan tâm đến các chi tiết của việc thực hiện các dịch vụ. Sự trừu tượng hóa này cho phép những tầng trên cung cấp những dịch vụ mà các tầng dưới không thể làm được, hoặc cố ý không làm.

Chẳng hạn IP được thiết kế với chức năng chính là chuyển tiếp các gói tin hướng đến đích với độ tin cậy thấp, và được gọi là giao thức phân phát với khả năng tốt nhất (thay vì với "độ tin cậy cao" hoặc "đảm bảo nhất").